Núi Thủy Sơn

Thủy Sơn là ngọn núi lớn nhất, cao nhất và đẹp nhất trong số những ngọn núi thuộc Ngũ Hành Sơn, với độ cao khoảng 106 m và có diện tích 93.872m2, sườn núi dốc đứng cheo leo. Chân núi hình bầu dục, chiều dài nằm theo hướng Đông - Tây.

Ngọn núi này còn được gọi là hòn Non Nước, núi Chùa, hay núi Tam Thai vì núi có 3 đỉnh: Thượng Thai, Trung Thai và Hạ Thai. Ba đỉnh núi này sắp xếp giống ba ngôi sao trong chùm sao Đại Hùng Tinh, người dân thường gọi là sao cày.

Trong đó, Thượng Thai là nơi có chùa Tam Thai, chùa Từ Tâm, chùa Tam Tôn và các hang động như Hoa Nghiêm, Huyền Không, Linh Nham và một tấm bia bằng đá sa thạch được lập vào năm Minh Mạng thứ VII, có khắc 3 chữ Hán rất lớn “Vọng Giang Đài”, mặt bia hướng ra dòng sông Cổ Cò. Trung Thai là nơi có động Vân Thông. Hạ Thai là nơi có động Tàng Chơn, hang Chiêm Thành, chùa Linh Ứng và Bảo Tháp Xá Lợi và một tấm bia bằng đá sa thạch được lập vào năm Minh Mạng thứ 7, có khắc 3 chữ Hán “Vọng Hải Đài”, mặt bia hướng ra biển Đông.

Để lên núi Thủy Sơn có 2 đường: một đường lên chùa Tam Thai ở hướng Tây – Nam có 156 bậc cấp, một đường ở phía đông lên chùa Linh Ứng có 132 bậc cấp. Đây là những con đường ngày xưa vua Minh Mạng cho xây dựng để lên Thủy Sơn ngắm nước non, trời, biển. Hiện nay, phía đường lên chùa Linh Ứng có xây dựng thêm một thang máy phục vụ du khách.

Núi Thủy Sơn là nơi được vua Minh Mạng viếng thăm nhiều nhất, nhà vua đến đây ba lần, lần thứ nhất vào năm 1825, lần thứ hai vào năm 1827 và lần thứ ba vào năm 1837, cứ mỗi lần đến nhà vua đều cho trùng tu, tôn lại chùa chiền trên núi, điều đặc biệt là ở núi Thủy Sơn có hai ngôi chùa được xây dựng sớm, nay trở thành những ngôi chùa cổ, lưu giữ nhiều di vật quý, đó là chùa Tam Thai và chùa Linh Ứng.