Đưa sâm Ngọc Linh thành ngành công nghiệp dược liệu chủ lực

Nhà nước khuyến khích phát triển

Trước đây các chính sách đối với sâm Ngọc Linh chủ yếu tập trung vào bảo tồn nguồn gen và hỗ trợ người dân mở rộng vùng trồng thì nay Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND mở ra bước chuyển rõ nét trong tư duy phát triển. Không dừng ở mục tiêu giữ gìn nguồn sâm quý, thành phố hướng đến xây dựng sâm Ngọc Linh thành ngành hàng có giá trị cao, phát triển theo chuỗi từ giống, vùng nguyên liệu, chế biến đến thương mại hóa sản phẩm.

Điểm nổi bật của Nghị quyết là dành cơ chế hỗ trợ đặc thù cho sâm Ngọc Linh - cây dược liệu chủ lực của thành phố. Đây không chỉ là sự ưu tiên về nguồn lực mà còn khẳng định định hướng phát triển sâm Ngọc Linh trở thành sản phẩm chiến lược, tạo động lực phát triển kinh tế vùng núi phía Tây nam.

Đối với các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, thành phố hỗ trợ tối đa 5% tổng chi phí đầu tư, nhưng không quá 2 tỷ đồng đối với mỗi dự án hoặc phương án nuôi, trồng sâm Ngọc Linh. Tuy nhiên, chính sách không được thực hiện theo hướng hỗ trợ dàn trải mà gắn với những điều kiện cụ thể. Dự án phải có quy mô tối thiểu 15ha, được cấp có thẩm quyền phê duyệt, có hồ sơ nghiệm thu đầu tư cùng đầy đủ chứng từ, hóa đơn chứng minh chi phí thực tế.

Song song với thu hút doanh nghiệp, Nghị quyết tiếp tục dành sự quan tâm đặc biệt đối với người dân - lực lượng trực tiếp gắn bó với cây sâm qua nhiều thế hệ. Trong giai đoạn 2026-2030, mỗi hộ, nhóm hộ hoặc cá nhân được hỗ trợ tối đa 2.000 cây giống sâm Ngọc Linh, gồm 1.500 cây giống một năm tuổi và 500 cây giống hai năm tuổi. Việc quy định cụ thể số lượng và độ tuổi cây giống không chỉ giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu mà còn tạo điều kiện để người dân xây dựng vùng trồng theo lộ trình phù hợp, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo đảm chất lượng cây giống.

Để chính sách phát huy hiệu quả, Nghị quyết quy định các đối tượng được hỗ trợ phải có phương án trồng sâm được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; đồng thời ưu tiên những hộ, nhóm hộ và cá nhân chưa từng được hưởng chính sách hỗ trợ cây giống trước đây. Quy định này vừa mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách, vừa tránh tình trạng hỗ trợ chồng chéo, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư của Nhà nước.

Có thể thấy, điểm mới của Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND không chỉ nằm ở mức hỗ trợ mà còn ở cách tiếp cận phát triển mà còn là nền tảng để từng bước hình thành chuỗi giá trị sâm Ngọc Linh đồng bộ, đưa "quốc bảo" của Việt Nam trở thành ngành kinh tế đặc hữu có sức cạnh tranh, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào miền núi và mở rộng dư địa phát triển cho thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn mới.

Doanh nghiệp khai thác tiềm năng

Trước khi các nhà đầu tư chiến lược tham gia, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất đã bền bỉ gắn bó với cây sâm Ngọc Linh, góp phần bảo tồn nguồn gen, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Chính nền tảng ấy tạo tiền đề để ngành sâm thu hút dòng vốn lớn, từng bước hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh.

Nếu Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND tạo hành lang chính sách thì sự tham gia của doanh nghiệp lớn chính là bước hiện thực hóa khát vọng đưa sâm Ngọc Linh trở thành ngành kinh tế chủ lực của vùng núi phía Tây Nam thành phố Đà Nẵng.

Đề xuất đầu tư của Công ty CP Tập đoàn Trường Hải cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác so với mô hình trồng sâm truyền thống. THACO dự kiến triển khai dự án “Sản xuất trồng trọt Sâm Ngọc Linh tập trung theo phương pháp công nghiệp kết hợp trồng cây lâm nghiệp (rừng sản xuất) và dược liệu dưới tán rừng” tại các xã Trà Linh và Trà Tập, với tổng diện tích 4.600 ha.

Trong đó, 1.275 ha dành cho trồng Sâm Ngọc Linh, 3.325 ha phát triển cây lâm nghiệp, dược liệu dưới tán rừng và xây dựng hạ tầng giao thông khác. Dự án do Công ty Cổ phần Nông nghiệp Trường Hải (THACO AGRI) làm chủ đầu tư, triển khai trong giai đoạn 2026–2031.

Mục tiêu là phát triển bền vững vùng nguyên liệu Sâm Ngọc Linh, gia tăng giá trị kinh tế, hình thành chuỗi khép kín từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Theo định hướng, THACO sẽ xây dựng vùng trồng Sâm Ngọc Linh tại khu vực có độ cao từ 1.000–1.500 mét, tổ chức sản xuất theo hướng công nghiệp, kết hợp trồng cây dược liệu, cây lâm nghiệp.

Mô hình sản xuất tích hợp tuần hoàn được kỳ vọng tạo nền tảng cho nền nông nghiệp xanh, bền vững. Tập đoàn THACO đề xuất nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ trồng Sâm Ngọc Linh trong nhà màng.

Quy trình này bao gồm từ sản xuất cây giống bằng giá thể dinh dưỡng đến kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch, giúp kiểm soát dịch bệnh, chủ động điều chỉnh môi trường sinh trưởng. Qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và giảm giá thành sản phẩm, từng bước đưa Sâm Ngọc Linh phổ biến trên thị trường.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Quang Bửu, muốn phát triển sâm Ngọc Linh bền vững thì điều quyết định không chỉ là mở rộng diện tích, mà phải bắt đầu từ chuẩn hóa nguồn giống. Phó Chủ tịch UBND thành phố cho rằng cần nghiên cứu kinh nghiệm của Hàn Quốc, nơi Nhà nước trực tiếp quản lý và cung cấp giống nhằm bảo đảm tính đồng nhất về chất lượng. Đây cũng là nền tảng để xây dựng ngành sâm phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hạn chế tình trạng giống không rõ nguồn gốc và bảo vệ giá trị thương hiệu.

Từ định hướng đó, lãnh đạo thành phố đề nghị nghiên cứu xây dựng Trung tâm công nghiệp dược liệu, đồng thời hình thành phòng thí nghiệm đạt chuẩn quốc gia để kiểm nghiệm hoạt chất, xác thực nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Khi khoa học công nghệ trở thành nền tảng của toàn bộ chuỗi giá trị, sâm Ngọc Linh mới đủ điều kiện chinh phục những thị trường có yêu cầu khắt khe.

Song song với phát triển sản xuất, thành phố cũng xác định phải giữ gìn những giá trị đã làm nên thương hiệu của vùng sâm. Phiên chợ sâm Ngọc Linh ở xã Nam Trà My cần tiếp tục được bảo tồn như một không gian giao thương đặc sắc, góp phần gìn giữ uy tín của người trồng sâm và bản sắc văn hóa vùng cao.  

Đặc biệt là chương trình giới thiệu, quảng bá sản phẩm sâm Ngọc Linh và dược liệu do phường An Hải và Hội Sâm Ngọc Linh Đà Nẵng phối hợp tổ chức tại không gian trưng bày nằm đối diện Chợ đêm, mở cửa định kỳ từ 18 giờ đến 22 giờ các ngày thứ Bảy và Chủ nhật của tuần thứ hai hằng tháng. Đây là nơi lý tưởng để giới thiệu sâm Ngọc Linh, các loài dược liệu đặc hữu và văn hóa bản địa tới du khách trong nước và quốc tế.

Cùng với đó là Lễ hội sâm Ngọc Linh và dược liệu quốc tế được tổ chức định kỳ hằng năm sẽ là không gian lý tưởng đưa thương hiệu sâm Ngọc Linh vươn tầm quốc tế, khẳng định giá trị là một trong 5 loài sâm quý nhất thế giới.

Với những cơ chế chính sách khuyến khích cụ thể, sự vào cuộc quyết liệt của doanh nghiệp lớn, ngành công nghiệp dược liệu sâm Ngọc Linh của Đà Nẵng sẽ phát triển mạnh mẽ, góp phần thay đổi cuộc sống đồng bào vùng núi cao.

PHƯƠNG THUẬN