Đà Nẵng hướng tới trung tâm kinh tế không gian tầm thấp của miền Trung

Thí điểm ít nhất 3 ứng dụng dịch vụ bay tầm thấp
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Trần Ngọc Thạch cho biết, Đề án “Thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” dự kiến được triển khai thí điểm trong khoảng 18 tháng, từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2028, với mục tiêu thí điểm ít nhất 3 ứng dụng dịch vụ bay tầm thấp.

Thành phố dự kiến lựa chọn các bài toán có tính khả thi, hiệu quả và khả năng lan tỏa, tập trung vào 5 lĩnh vực ưu tiên gồm logistics và giao hàng tầm thấp; du lịch và quảng bá văn hóa; y tế, phục vụ dân sinh, cứu nạn, cứu hộ; nông nghiệp, lâm nghiệp; quản lý hạ tầng đô thị, môi trường.

Theo lộ trình, sau 6 tháng kể từ khi Đề án được phê duyệt, thành phố sẽ sơ kết giai đoạn 1, tập trung đánh giá kết quả triển khai, hiệu quả mang lại; đồng thời rà soát, hoàn thiện quy trình cấp phép bay, quy trình vận hành an toàn và kết quả kỹ thuật của mô hình thí điểm. Sau 12 tháng, tiến hành sơ kết giai đoạn 2, đánh giá tính khả thi của các dịch vụ, bài toán và hiệu quả kinh tế - xã hội. Sau 18 tháng, thành phố sẽ tổng kết toàn diện Đề án, trên cơ sở đó báo cáo kết quả và đề xuất phương án triển khai chính thức.

Cùng với việc xác định các lĩnh vực, bài toán ưu tiên, Đề án cũng dự kiến xây dựng các khu vực, tuyến bay thử nghiệm phù hợp với từng loại hình dịch vụ, bảo đảm có thể kiểm chứng hiệu quả trong thực tế trước khi mở rộng.

Về vùng, tuyến bay thí điểm, thử nghiệm, Đề án xác định 4 khu vực quy hoạch sẵn, gồm phường Sơn Trà, phường Ngũ Hành Sơn, phường Tam Kỳ và xã Tiên Phước. Đây là các khu vực dự kiến phục vụ những hoạt động như cứu hộ, du lịch, giao hàng. Bên cạnh đó, trên cơ sở nhu cầu thực tế của các sở, ban, ngành và đơn vị chuyên ngành, thành phố có thể xác định thêm các khu vực, tuyến bay để giải quyết từng bài toán cụ thể. Các cơ quan chủ trì sẽ phối hợp với doanh nghiệp khảo sát thực địa, đánh giá điều kiện kỹ thuật, vùng bay, hạ tầng viễn thông và xây dựng phương án UAV phù hợp trước khi xin cấp phép theo quy định.

Định vị Đà Nẵng là trung tâm kinh tế không gian tầm thấp miền Trung
Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số, Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Văn Thuật cho rằng, sau sáp nhập, Đà Nẵng có cấu trúc không gian đặc biệt, hội tụ đô thị, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay, vùng nông nghiệp, miền núi, biên giới, biển và hải đảo; cùng với lợi thế về công nghệ số, AI, bán dẫn và đổi mới sáng tạo. Đây là những điều kiện thuận lợi để thành phố phát triển kinh tế không gian tầm thấp.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Thuật, Đà Nẵng không nhất thiết phải cạnh tranh để trở thành nơi sản xuất nhiều UAV nhất mà nên tập trung vào những khâu có giá trị gia tăng cao, phù hợp với năng lực hiện có.

Ông Thuật đề xuất định vị Đà Nẵng trở thành trung tâm thử nghiệm, tích hợp công nghệ, quản trị và cung cấp dịch vụ kinh tế không gian tầm thấp của miền Trung, từng bước kết nối hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

Để hiện thực hóa định hướng này, ông Thuật cho rằng Đà Nẵng cần đồng thời xây dựng 5 năng lực nền tảng gồm: thực địa thử nghiệm; đo kiểm, đánh giá chất lượng; quản trị số và dữ liệu; nguồn nhân lực; thị trường ứng dụng.

Trong đó, cần lấy bài toán thực tiễn làm trung tâm, phát huy vai trò của Nhà nước như khách hàng đầu tiên thông qua đặt hàng dịch vụ, thay vì nhất thiết phải đầu tư, sở hữu phương tiện UAV. Qua đó, tạo môi trường để doanh nghiệp thử nghiệm, kiểm chứng công nghệ, hình thành mô hình kinh doanh và từng bước thương mại hóa, mở rộng ra toàn bộ khu vực.

Theo hướng tiếp cận này, phát triển kinh tế không gian tầm thấp không chỉ dừng ở việc tổ chức các chuyến bay thử nghiệm, mà cần từng bước hình thành một hệ sinh thái gồm không gian thử nghiệm, hạ tầng công nghệ, dữ liệu, nhân lực, doanh nghiệp và thị trường. Đây cũng là cơ sở để Đà Nẵng phát huy vai trò kết nối trong chuỗi giá trị của khu vực.

Thiếu tướng Hoàng Minh Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Quốc phòng đề nghị đề án cần làm rõ thực trạng quản lý, khai thác phương tiện bay không người lái từ công tác cấp phép, giám sát hoạt động bay đến hạ tầng viễn thông, bãi cất hạ cánh, trạm sạc và hệ thống quản lý không lưu tầm thấp. Từ đó xác định đúng nhu cầu, mục tiêu, nhiệm vụ và xây dựng lộ trình triển khai phù hợp, có tính khả thi.

Thiếu tướng Hoàng Minh Ngọc cũng đề nghị từng bước chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm, tăng cường quản lý bằng công nghệ, xây dựng hệ thống quản lý không lưu tầm thấp có khả năng nhận diện, giám sát và điều tiết hoạt động bay theo thời gian thực. Hệ thống cần kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ quan quản lý vùng trời, bảo đảm quản lý thống nhất, đồng bộ, tạo điều kiện phát triển kinh tế không gian tầm thấp trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh và an toàn bay.

Việc đồng thời phát triển năng lực ứng dụng và hoàn thiện cơ chế quản lý được xem là điều kiện quan trọng để Đà Nẵng mở rộng các hoạt động bay tầm thấp theo hướng an toàn, có kiểm soát. Qua giai đoạn thí điểm, thành phố sẽ có thêm cơ sở thực tiễn để đánh giá hiệu quả các mô hình, hoàn thiện quy trình và đề xuất phương án triển khai chính thức.

Đà Nẵng kỳ vọng giai đoạn thí điểm sẽ không chỉ tạo ra những ứng dụng bay mới, mà còn đặt nền móng cho một hệ sinh thái kinh tế không gian tầm thấp, kết nối Đà Nẵng với các địa phương miền Trung - Tây Nguyên và mở ra một hướng phát triển kinh tế mới cho thành phố.

KHÁNH NHI