Giải pháp thu hút dòng vốn chất lượng cao gắn với phát triển khu Thương mại tự do, tạo động lực tăng trưởng vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung

Kính thưa Đồng chí Tô Lâm – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, chủ trì Hội nghị!
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước!
Kính thưa Hội nghị!

Thành phố Đà Nẵng sau hợp nhất có quy mô rộng, lớn với nhiều dư địa phát triển và cơ chế ưu đãi phát triển. Thành phố có diện tích khoảng 11.860 km², dân số trên 3 triệu người; sở hữu hệ thống kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, bao gồm hai sân bay quốc tế là Đà Nẵng và Chu Lai; các cảng biển nước sâu với Cảng Tiên Sa, Cảng Liên Chiểu và Cảng Chu Lai, hình thành chuỗi logistics liên hoàn gắn với cao tốc Bắc – Nam, đường sắt quốc gia, Hành lang kinh tế Đông – Tây và các tuyến hàng hải quốc tế.

Thành phố đồng thời sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa và du lịch đặc sắc với 03 Di sản Văn hóa Thế giới được UNESCO ghi danh gồm Đô thị cổ Hội An, Khu đền tháp Mỹ Sơn và Ma Nhai Ngũ Hành Sơn, cùng hệ sinh thái đa dạng với bán đảo Sơn Trà, Cù Lao Chàm, hệ thống bãi biển đẹp và vùng núi, rừng hùng vĩ.

Với vị trí chiến lược ở khu vực miền Trung, quy mô lớn sau hợp nhất cùng hệ thống đường cao tốc, quốc lộ kết hợp với hệ thống sân bay, cảng biển và logistics ngày càng hoàn thiện, Đà Nẵng hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành cực tăng trưởng quốc gia, trung tâm tài chính quốc tế, trung tâm đổi mới sáng tạo, logistics, thương mại và dịch vụ chất lượng cao của khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Với chủ đề được phân công, cùng với nhận thức sâu sắc “thể chế đi trước, dòng vốn theo sau”, Thành ủy Đà Nẵng xin trao đổi một số giải pháp nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao gắn với phát triển Khu thương mại tự do, góp phần tạo động lực tăng trưởng mới cho vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.

Thứ nhất, phát triển Khu thương mại tự do theo mô hình thế hệ mới để thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Khu Thương mại tự do Đà Nẵng là mô hình khu thương mại tự do đầu tiên được thí điểm tại Việt Nam theo Quyết định số 1142/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ; gồm 07 khu chức năng, quy mô khoảng 1.881 ha, tập trung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng (cũ); được quy hoạch gắn với Cảng Liên Chiểu, Khu công nghệ cao và Trung tâm tài chính quốc tế. 

Khu Thương mại tự do được định hướng phát triển theo ba nhóm chức năng chính gồm: khu sản xuất và logistics; khu thương mại - dịch vụ; khu công nghiệp công nghệ số, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo. Đến nay, thành phố đã cấp quyết định chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận đối với các nhà đầu tư hạ tầng tại các vị trí số 2, 3, 4 và 5 thuộc Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Các nhà đầu tư đang phối hợp với thành phố hoàn thiện các thủ tục cần thiết theo quy định để triển khai các dự án hạ tầng Khu thương mại tự do đảm bảo sớm đi vào hoạt động. 

Trong thời gian tới, thành phố định hướng tiếp tục nghiên cứu mở rộng không gian phát triển Khu thương mại tự do nhằm tăng cường kết nối với hệ thống sinh thái Chu Lai – Kỳ Hà và mạng lưới giao thông chiến lược. Trong giai đoạn 2026-2030, ưu tiên bổ sung 02 vị trí: Khu vực Cảng Container Liên Chiểu với quy mô khoảng 172 ha và Khu vực tiếp giáp sân bay Chu Lai quy mô khoảng 223 ha, phục vụ logistics, kho ngoại quan.

Thứ hai, chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo số lượng sang lựa chọn nhà đầu tư chiến lược vào các ngành có giá trị gia tăng cao.

Thành phố Đà Nẵng đã tập trung cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù do Trung ương ban hành. Giai đoạn 2021–2025, thành phố thu hút hơn 2 tỷ USD vốn FDI; lũy kế đến nay có 1.133 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng 11 tỷ USD. Riêng 6 tháng đầu năm 2026, thành phố thu hút gần 358 triệu USD, tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước; các dự án tập trung chủ yếu vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, thương mại và dịch vụ. 

Tuy nhiên, kết quả thu hút FDI vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; chưa thu hút được nhiều dự án quy mô lớn, có tính dẫn dắt, tạo đột phá về công nghệ và liên kết chuỗi giá trị; năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, mức độ liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp nội địa chưa cao.

Do đó, trong thời gian đến, thành phố Đà Nẵng tiếp tục đổi mới mạnh mẽ mô hình thu hút đầu tư theo hướng lựa chọn dòng vốn FDI chất lượng cao, lấy đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và giá trị gia tăng làm trọng tâm; gắn phát triển Khu thương mại tự do với Trung tâm tài chính quốc tế. Cụ thể, thành phố sẽ xây dựng danh mục dự án trọng điểm cần thu hút; ưu tiên thu hút các dự án thuộc các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, vật liệu mới, công nghệ môi trường, năng lượng sạch, logistics thông minh, dịch vụ tài chính quốc tế và kinh tế số.

Đổi mới hình thức xúc tiến đầu tư tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Nhật Bản, EU… Ưu tiên các hình thức tiếp xúc, làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư quan tâm là Tập đoàn xuyên quốc gia; nhất là các doanh nghiệp trong danh sách Fortune 500 hoặc các Tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.
Đồng thời, áp dụng khung đánh giá nhà đầu tư căn cứ vào năng lực thông qua các bộ chỉ số về: (1) mức độ tích hợp công nghệ ưu tiên; (2) cam kết đào tạo nhân lực và liên kết chuỗi cung ứng nội địa; (3) năng lực quản trị, khả năng nghiên cứu phát triển, tỷ lệ sử dụng năng lượng xanh và tiêu chuẩn ESG,... Bên cạnh đó, cơ chế ưu đãi được thiết kế linh hoạt, gắn với hiệu quả và tác động lan tỏa đầu tư. Nhà đầu tư đáp ứng tiêu chí ưu đãi càng cao, mức ưu đãi càng sâu và ngược lại.

Thứ ba, xây dựng hệ sinh thái đầu tư đồng bộ để giảm chi phí và nâng cao sức cạnh tranh của môi trường đầu tư.

Thành phố Đà Nẵng tập trung phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, năng lượng, hải quan thông minh, chính quyền số và các dịch vụ công chất lượng cao; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa Khu thương mại tự do với Khu công nghệ cao, Trung tâm đổi mới sáng tạo, Cảng biển, sân bay quốc tế và Trung tâm tài chính quốc tế.

Song song với đó, thành phố ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp với các trường đại học, viện nghiên cứu trong nước và quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu của các ngành mũi nhọn và các tập đoàn đa quốc gia. Mục tiêu là hình thành một hệ sinh thái đầu tư hoàn chỉnh, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí giao dịch và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Thứ tư, phát huy vai trò của Trung tâm tài chính quốc tế trong thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Khu Thương mại tự do.

Trong quá trình triển khai Nghị quyết 10-NQ/TW, sự kết hợp giữa Khu thương mại tự do với Trung tâm tài chính quốc tế là lợi thế đặc biệt của Đà Nẵng trong giai đoạn tới.

Triển khai thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị; chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của các bộ, ngành trung ương, thành phố Đà Nẵng đã chỉ đạo Cơ quan điều hành Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố Đà Nẵng (VIFC-DN) lựa chọn, triển khai một số sản phẩm dịch vụ tài chính giúp khơi thông và đa dạng hoá kênh dẫn vốn vào nền kinh tế gắn với nhu cầu của thành phố, tập trung vào 03 nhóm sản phẩm trọng tâm, ưu tiên phát triển tại VIFC-DN, bao gồm: 

(1) Phát triển hạ tầng kết nối thị trường vốn quốc tế (VIFC Connect): Nghiên cứu xây dựng cơ chế kết nối thị trường vốn quốc tế theo mô hình Bond Connect của Hồng Kông (Trung Quốc) nhằm hình thành hạ tầng tài chính hiện đại phục vụ huy động vốn xuyên biên giới. Thông qua cơ chế này, các doanh nghiệp trong Khu Thương mại tự do và các địa phương có dự án trọng điểm có thể tiếp cận trực tiếp các định chế tài chính quốc tế để phát hành trái phiếu và các sản phẩm tài chính khác; từng bước hình thành hệ thống giao dịch, lưu ký và thanh toán đạt chuẩn quốc tế, tạo nền tảng thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn vào Việt Nam.

(2) Nhóm sản phẩm mã hóa tài sản thực: Đây là một xu hướng mới trên thế giới, sử dụng công nghệ chuỗi khối (blockchain) để xác thực đối với các tài sản bất động sản, dự án hạ tầng, năng lượng, hàng hóa…thành các chứng chỉ số được phát hành, lưu trữ, và chuyển giao trên nền tảng chuỗi khối nhằm huy động vốn trong và ngoài nước, đặc biệt là từ các quỹ đầu tư quốc tế để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm, các dự án có quy mô vốn lớn…

(3) Thu hút nguồn vốn từ các tổ chức tín dụng phi ngân hàng nước ngoài (công ty tài chính, quỹ đầu tư…) nhằm cung cấp nguồn vốn phục vụ đầu tư phát triển của thành phố và các địa phương khác, phục vụ cho khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thông qua cơ chế này, doanh nghiệp tư nhân có điều kiện tiếp cận các nguồn vốn quy mô lớn để đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược như cảng biển, sân bay, năng lượng, giao thông và logistics.

Bên cạnh 03 nhóm sản phẩm cốt lõi, Cơ quan điều hành VIFC-DN đã và đang trao đổi, làm việc cùng các công ty chứng khoán quốc tế, các định chế tài chính đáp ứng nhu cầu của thành phố Đà Nẵng trong việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để huy động vốn phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm của thành phố như: tuyến đường đô thị tốc độ cao phía Đông thành phố quy mô 27.000 tỷ đồng kết nối từ Sân bay quốc tế Đà Nẵng đến Sân bay Chu Lai; đường sắt đô thị, ưu tiên trước mắt là đoạn Đà Nẵng – Hội An quy mô 95.000 tỷ đồng, …

Thứ năm, phát huy vai trò dẫn dắt liên kết vùng, tạo không gian phát triển chung cho khu vực Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung.

Một trong những điểm nổi bật của Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị là vượt ra khỏi tư duy phát triển dựa trên địa giới hành chính truyền thống để hướng tới tổ chức không gian phát triển theo các hệ sinh thái kinh tế liên kết; thu hút đầu tư sẽ gắn với việc hình thành các cực tăng trưởng chuyên sâu, các vùng phát triển chuyên biệt dựa trên lợi thế địa kinh tế, hạ tầng, nguồn nhân lực, khả năng kết nối chuỗi giá trị của từng khu vực.

Theo đó, thành phố Đà Nẵng thông qua Khu Thương mại tự do, Khu Công nghệ cao và đặc biệt là Trung tâm tài chính quốc tế để đẩy mạnh hợp tác, liên kết các địa phương trong vùng hình thành chuỗi giá trị và “phân vai” liên kết vùng. Đà Nẵng sẽ tập trung phát triển các chức năng trung tâm vùng, cửa ngõ quốc tế về logistics, tài chính, đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển và dịch vụ chất lượng cao; trong khi các địa phương trong vùng phát huy lợi thế về công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng và kinh tế biển để tạo ra quy mô thị trường đầu tư lớn hơn, tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Kính thưa các đồng chí !

Để thực hiện hiệu quả các giải pháp nêu trên, Thành phố Đà Nẵng kính đề nghị Trung ương tiếp tục quan tâm hoàn thiện khung pháp lý cho Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế; nghiên cứu cho phép thí điểm một số cơ chế, chính sách vượt trội hơn nữa về đổi mới sáng tạo, tài chính số, công nghệ mới, quản trị hiện đại; tiếp tục tăng cường phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư, đất đai, hải quan và lao động chất lượng cao; đồng thời xây dựng cơ chế điều phối phát triển vùng nhằm phát huy hiệu quả liên kết giữa các địa phương.

Thưa toàn thể Hội nghị!

Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư toàn cầu ngày càng gay gắt, ưu đãi thuế hay chi phí nhân công rẻ không còn là yếu tố quyết định mà phụ thuộc vào cải cách thể chế, năng lực đổi mới công nghệ, phát triển đô thị có chất lượng sống cao, khả năng kết nối chuỗi giá trị toàn cầu và sự phát triển đồng bộ của hệ sinh thái đầu tư. Thành phố Đà Nẵng đã xác định và quyết tâm phát triển Khu thương mại tự do gắn với Trung tâm tài chính quốc tế, đổi mới sáng tạo, kết cấu hạ tầng đồng bộ cùng với liên kết vùng là hướng đi chiến lược để thu hút dòng vốn chất lượng cao nhằm xây dựng thành phố trở thành cực tăng trưởng của miền Trung và cả nước; góp phần hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đề ra.

Xin trân trọng cảm ơn các đồng chí !