Khát vọng hình thành ngành công nghiệp đóng gói chip bán dẫn

“Thỏi nam châm” thu hút chất xám

Ngày 28/7/2025, tại Công viên phần mềm số 2, Dự án Fab-Lab vi mạch bán dẫn trị giá 1.800 tỷ đồng chính thức được khởi động. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước tiến công nghệ quan trọng của thành phố, mà còn là biểu tượng cho quyết tâm chuyển từ tầm nhìn chiến lược sang hành động thực chất trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn.

Với diện tích hơn 5.700m², dự án được chia thành hai khu vực chính: Khu vực phòng lab (Tập trung nghiên cứu và phát triển các công nghệ đóng gói mới như Fan-out Wafer Level Packaging (FOWLP), 2. 2.5D/3D IC, Silicon Interposer và Silicon-Bridge) và Khu vực phòng Fab (thực hiện sản xuất thử nghiệm trên wafer thật, với các thiết bị tiên tiến như lithography (quang khắc), wafer bonding và hệ thống đo kiểm đạt chuẩn quốc tế).

Sau khi hoàn thành và đưa vào hoạt động, dự kiến công suất thiết kế khoảng 10 triệu sản phẩm/năm, phục vụ thị trường trong nước và quốc tế.

Dự án do Công ty CP VSAP LAB đầu tư, dưới sự dẫn dắt của ông Nguyễn Bảo Anh, cái tên không còn xa lạ trong giới thiết kế chip. Anh là Giám đốc kỹ thuật của Synopsys Việt Nam tại Đà Nẵng, người từng trực tiếp triển khai các thiết kế chip 3nm, multi-die IP phục vụ cho Intel và các tập đoàn hàng đầu thế giới.

Nhưng điều khiến nhiều người cảm phục hơn cả chính là quyết định “trở về”. Với anh, Đà Nẵng không chỉ là quê hương, mà còn là nơi khởi phát giấc mơ xây dựng ngành công nghệ bán dẫn “Make in Vietnam”. VSAP LAB – Fab-Lab – chính là hiện thân của giấc mơ đó.

Tại lễ khởi động dự án, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, Fab-Lab là mô hình phối hợp linh hoạt giữa Nhà nước và doanh nghiệp, với phòng Lab là trung tâm thử nghiệm đổi mới sáng tạo, đặt nền móng đào tạo nhân lực chất lượng cao, thu hút đầu tư, chuyển giao công nghệ.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Lương Nguyễn Minh Triết, VSAP Lab sẽ là hạt nhân hình thành cụm đổi mới sáng tạo ngành bán dẫn, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng Đà Nẵng trở thành trung tâm công nghệ cao của cả nước và kỳ vọng trở thành “thỏi nam châm” thu hút chất xám, là cái nôi của công nghệ đóng gói tiên tiến “Make in Vietnam”.

Chủ tịch UBND thành phố Lương Nguyễn Minh Triết kỳ vọng VSAP Lab – Phòng thí nghiệm gắn liền với sản xuất phục vụ đóng gói tiên tiến bán dẫn sẽ là mô hình "lab-fab" kiểu mẫu đầu tiên của thành phố: vừa nghiên cứu, vừa thử nghiệm, vừa phục vụ sản xuất và đào tạo thực hành.

Đà Nẵng xác định rõ: “Muốn đi đường dài với ngành bán dẫn, phải bắt đầu từ năng lực thật, phải có sản phẩm, phải có con người được đào tạo trong môi trường thực tiễn, phải có nơi cho doanh nghiệp thử nghiệm và cùng làm ra sản phẩm.

VSAP Lab là nơi để hiện thực hóa điều đó – một phòng lab mở, dùng chung, được vận hành theo cơ chế linh hoạt, phối hợp công – tư, nhằm kết nối sâu rộng với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp trong và ngoài nước”,

Những bước đi quan trọng

Để có được một Fab-Lab như hôm nay, Đà Nẵng đã triển khai quyết liệt và đồng bộ nhiều bước đi quan trọng với hướng chính là tập trung phát triển nguồn nhân lực vi mạch, bán dẫn gắn với liên kết hợp tác với các doanh nghiệp, đối tác lớn, uy tín trong và ngoài nước để thu hút đầu tư, đào tạo nguồn nhân lực và hình thành hệ sinh thái vi mạch bán dẫn thành phố. Sự chủ động, nỗ lực không ngừng nghỉ của thành phố cùng sự hỗ trợ tích cực từ Trung ương đã bước đầu cho những “trái ngọt”.

Cuối thập niên đầu tiên của thế kỷ 21, cụm từ “công nghiệp bán dẫn” hay “trí tuệ nhân tạo” dường như vẫn còn quá xa xôi với một thành phố đang từng bước chuyển mình như Đà Nẵng.

Thế nhưng chỉ hơn một thập niên sau, thành phố đã từng bước định hình một hệ sinh thái công nghệ mang bản sắc riêng, điều không đến từ may mắn, mà là kết quả của một chiến lược rõ ràng và quyết liệt.

Ngay khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 được ban hành, Đà Nẵng đã xác lập vai trò tiên phong của mình.

Không chỉ là nơi triển khai chính sách, Đà Nẵng đã chủ động thiết kế một hệ sinh thái công nghệ mới, nơi Nhà nước, trường học và doanh nghiệp không còn đứng ở ba góc riêng biệt, mà cùng hội tụ về một mục tiêu chung: đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành vi mạch và trí tuệ nhân tạo.

Đà Nẵng cam kết cụ thể: Đến năm 2030, Đà Nẵng sẽ đào tạo ít nhất 5.000 kỹ sư bán dẫn chất lượng cao, trong đó có 2.000 kỹ sư thiết kế và 3.000 kỹ sư đóng gói – kiểm thử, phục vụ cả thị trường trong và ngoài nước.

Để đạt mục tiêu này, Đà Nẵng không chỉ dừng lại ở lời nói. Nghị quyết 57/2024/NQ-HĐND và Quyết định 257/QĐ-UBND đã tạo khung chính sách đặc biệt: Sinh viên được vay học phí tới 180 triệu đồng, và được miễn toàn bộ nếu cam kết làm việc tại Đà Nẵng tối thiểu 3 năm sau tốt nghiệp; chuyên gia có thể nhận đến 100 triệu đồng/tháng và hỗ trợ nhà ở, di trú, sáng chế.

Chính sách mạnh là một chuyện, điều khó hơn là làm sao để hệ thống giáo dục – đào tạo và doanh nghiệp cùng “nối nhịp”. Nhưng điều đó đã xảy ra.

Các trường Đại học chủ lực của Đà Nẵng đã nhanh chóng “tái cấu trúc” để kịp thời thích ứng. Trường Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng) mở ngành Vi điện tử – Thiết kế vi mạch từ năm 2024, đào tạo dựa trên chuẩn chương trình được Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tháng 5/2025. Trường Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt–Hàn (VKU), Đại học Sư phạm Kỹ thuật, và các trường Đại học tư thục như Duy Tân, Đông Á... cùng bước vào cuộc đua nhân lực công nghệ cao.

Không đơn độc, các trường liên kết chặt với doanh nghiệp: từ Cadence, Synopsys, FPT, Mixel, đến tổ chức phi lợi nhuận TreSemi (Hoa Kỳ). Cùng nhau, họ xây dựng phòng Lab, triển khai các lớp đào tạo VLSI – Physical Design, có sự tham gia trực tiếp giảng dạy của chuyên gia quốc tế như ông Phil Hoàng – Skyworks Solutions.

Song song đó, Trung tâm DSAC – đơn vị nghiên cứu và đào tạo vi mạch - trí tuệ nhân tạo của thành phố  được xem là trục xoay kết nối các nỗ lực. Trong chưa đầy 2 năm, DSAC đã đào tạo hơn 300 lượt sinh viên và giảng viên, tổ chức hàng chục lớp chuyên sâu, và cùng phối hợp hỗ trợ 26 startup công nghệ hoạt động trong lĩnh vực chip và AI tại Công viên phần mềm số 2.

Không thể không nhắc đến sự đồng hành của FPT và Marvell Việt Nam, hai đơn vị được thành phố Đà Nẵng công nhận là đối tác chiến lược. FPT không chỉ đóng vai trò tuyển dụng mà còn tham gia xây dựng chương trình đào tạo sát nhu cầu doanh nghiệp, góp phần tạo cầu nối giữa nhà trường và thị trường.

Nếu chính quyền là người khơi dòng, thì các trường Đại học, trung tâm nghiên cứu và doanh nghiệp chính là dòng chảy mạnh mẽ, đưa Đà Nẵng vượt qua những giới hạn truyền thống, chạm đến ngành công nghiệp công nghệ cao mà trước đây từng chỉ được gói gọn ở các “thung lũng công nghệ” quốc tế.

Trong bối cảnh chip bán dẫn trở thành thước đo năng lực của mỗi quốc gia, việc Đà Nẵng đầu tư nghiêm túc vào đào tạo, sản xuất và đổi mới sáng tạo không chỉ tạo ra giá trị nội tại, mà còn mở ra cánh cửa cho khát vọng công nghệ Việt vươn tầm thế giới.

Fab-Lab hôm nay là bước khởi đầu cụ thể cho hành trình công nghệ cao của Đà Nẵng. Từ nơi đây, thành phố không chỉ khẳng định quyết tâm bứt phá, mà còn cho thấy khả năng dẫn dắt một ngành công nghiệp đóng gói tiên tiến “Make in Vietnam” ngay từ miền Trung.

HOÀNG PHAN - THANH HẢI