Lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo

Phát huy quyền làm chủ từ cơ sở

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định Nhân dân là chủ thể của sự nghiệp cách mạng, trong đó “địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ”.

Vì vậy, xây dựng chính quyền gần dân, sát dân trước hết phải bảo đảm để Nhân dân thực hiện đầy đủ quyền làm chủ, được biết, được bàn, được làm, được kiểm tra, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển.

Ngày 20/7/2026, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 09-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới, thay thế Chỉ thị số 30-CT/TW ngày 18/2/1998.

Chỉ thị xác định yêu cầu thực hiện dân chủ ở cơ sở không chỉ dừng ở việc xây dựng quy chế mà phải trở thành phương thức phát huy trí tuệ, quyền làm chủ và sức sáng tạo của Nhân dân.

Trước đó, ngày 9/4/2026, Thành ủy Đà Nẵng ban hành Nghị quyết số 13-NQ/TU về tiếp tục phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân trên địa bàn thành phố.

Đây là cơ sở chính trị để thành phố cụ thể hóa phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trong điều kiện vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Điểm chung của hai văn bản là xác định Nhân dân không chỉ là đối tượng được phục vụ mà còn là chủ thể tham gia xây dựng Đảng, chính quyền và hệ thống chính trị.

Theo đó, thông tin cần được công khai, minh bạch; ý kiến chính đáng phải được lắng nghe; kiến nghị phải được tiếp nhận, giải quyết và phản hồi; cán bộ, công chức chịu sự giám sát của Nhân dân.

Thực hiện dân chủ phải đi đôi với kỷ luật, kỷ cương, bảo đảm đúng quy định của pháp luật; khắc phục tình trạng dân chủ hình thức, công khai nhưng khó tiếp cận, lấy ý kiến nhưng thiếu phản hồi hoặc tiếp công dân nhưng chậm giải quyết những vấn đề chính đáng phát sinh từ cơ sở.

Sau sắp xếp, thành phố Đà Nẵng có 94 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 23 phường, 70 xã và đặc khu Hoàng Sa. Không gian quản lý mở rộng, bao gồm đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, biển và hải đảo; cùng với đó là quy mô dân số, địa bàn và khối lượng công việc của chính quyền cơ sở tăng lên.

Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trực tiếp đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền hơn và trở thành cấp gần dân nhất. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là bộ máy có thể tinh gọn hơn nhưng trách nhiệm phục vụ phải cao hơn; khoảng cách địa lý có thể thay đổi nhưng khoảng cách giữa chính quyền và người dân phải được rút ngắn.

“Gần dân” không chỉ được hiểu là gần về khoảng cách mà còn thể hiện ở thái độ, phong cách và trách nhiệm công vụ. “Sát dân” là hiểu địa bàn, nắm tâm tư, nguyện vọng, kịp thời phát hiện và xử lý những vấn đề phát sinh; cán bộ phải biết lắng nghe, hiểu điều người dân cần và giải quyết công việc đúng thẩm quyền, đúng thời hạn.

Thực tiễn tại Đà Nẵng đã xuất hiện những cách làm mới. Tại xã Thăng An, mô hình người đứng đầu tiếp dân, đối thoại trực tiếp tạo thêm kênh trao đổi thường xuyên giữa lãnh đạo địa phương với Nhân dân. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố tổ chức giao ban trực tuyến tại 94 điểm cầu xã, phường, tạo điều kiện để cơ sở trao đổi, phản ánh và đóng góp ý kiến.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng đang mở thêm các phương thức phục vụ người dân. Tính đến ngày 9/5/2026, Đà Nẵng đạt 96,46 điểm, xếp thứ 6 trong 34 tỉnh, thành phố về chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 91,4%.

Tại cơ sở, trong quý I/2026, phường Tam Kỳ tiếp nhận 3.655 hồ sơ, trong đó 3.584 hồ sơ được giải quyết trước hạn; tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 100%, thanh toán trực tuyến đạt 97,03%. Xã Phước Hiệp đạt tỷ lệ hồ sơ trực tuyến 90,56%, thanh toán trực tuyến 90,61%; 100% cán bộ, công chức làm việc trên môi trường điện tử.

Những kết quả trên cho thấy chuyển đổi số đang góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi giúp người dân thực hiện thủ tục thuận lợi hơn, giảm thời gian, chi phí, dễ theo dõi tiến độ, phản ánh và giám sát.

Đặc biệt, chính quyền số cần bảo đảm khả năng tiếp cận đối với người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, người dân miền núi và những người còn hạn chế về kỹ năng, điều kiện tiếp cận công nghệ.

Mỗi cán bộ là một phần hình ảnh chính quyền

Để chính quyền địa phương hai cấp thực sự gần dân, sát dân, trước hết cần nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu. Thực hiện dân chủ ở cơ sở phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên, gắn với công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và đánh giá chất lượng cán bộ, đảng viên.

Người đứng đầu cần duy trì nền nếp tiếp công dân, tăng cường đối thoại trực tiếp, chủ động gặp gỡ Nhân dân tại địa bàn dân cư, không chờ đến khi vụ việc trở nên phức tạp mới tổ chức đối thoại.

Những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như đất đai, giải phóng mặt bằng, môi trường, an sinh xã hội, quy hoạch, đầu tư công cần được thông tin kịp thời, rõ ràng, dễ hiểu.

Cùng với đó, cần phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, tập hợp ý kiến, giám sát và phản biện xã hội. Mặt trận cần thực sự là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân; đưa tiếng nói của người dân đến đúng cơ quan có thẩm quyền và theo dõi việc giải quyết đến cùng.

Thành phố cần tiếp tục hoàn thiện các kênh để người dân góp ý, phản ánh và giám sát, kết hợp giữa tiếp xúc trực tiếp với nền tảng số, tổng đài, cổng dịch vụ công và các hình thức khảo sát mức độ hài lòng. Mỗi phản ánh cần được tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và phản hồi đúng thời hạn.

Qua đó, dữ liệu từ phản ánh của người dân có thể trở thành căn cứ để điều chỉnh chính sách và nâng cao chất lượng quản trị.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đủ năng lực, gần gũi, tận tụy và thành thạo kỹ năng số. Mỗi cán bộ, công chức cần chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ; từ làm đúng quy trình sang giải quyết công việc đúng quy định nhưng thuận lợi nhất cho người dân.

Thái độ ứng xử, chất lượng giải quyết công việc và tinh thần chịu trách nhiệm của cán bộ chính là hình ảnh trực tiếp của chính quyền trong lòng Nhân dân.

Chính quyền gần dân không chỉ được đo bằng số cuộc tiếp xúc, số hội nghị đối thoại hay tỷ lệ hồ sơ trực tuyến. Thước đo quan trọng hơn là những kiến nghị chính đáng có được giải quyết hay không, người dân có dễ dàng tiếp cận dịch vụ công hay không, những người yếu thế có được hỗ trợ hay không và mức độ tin tưởng, hài lòng của Nhân dân có được nâng lên hay không.

Vận hành chính quyền địa phương hai cấp là bước đổi mới lớn về tổ chức bộ máy, mở ra yêu cầu đổi mới phương thức phục vụ Nhân dân. Thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 09-CT/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 13-NQ/TU của Thành ủy Đà Nẵng sẽ góp phần xây dựng chính quyền thành phố tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gần dân và sát dân.

Khi tiếng nói của người dân được lắng nghe, quyền làm chủ được tôn trọng và mỗi cán bộ thực sự có trách nhiệm với dân, sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân sẽ trở thành nền tảng quan trọng để chính quyền thực hiện tốt nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

TS. TRẦN NGỌC NHIỀU