Tham vấn hoàn thiện Bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành và cấp xã, phường (DCCI)

Phó Giám đốc Sở Tài chính Lê Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng và triển khai DCCI có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Đà Nẵng vận hành chính quyền địa phương 2 cấp. Bộ chỉ số không chỉ cung cấp thêm cơ sở đánh giá chất lượng điều hành, thực thi chính sách và cung cấp dịch vụ công mà còn giúp từng cơ quan, địa phương nhận diện những mặt làm được, hạn chế và trách nhiệm cần cải thiện; qua đó hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành của UBND thành phố.

DCCI được xây dựng trên cơ sở kế thừa kinh nghiệm từ Bộ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và các bộ chỉ số đánh giá năng lực cạnh tranh cấp sở, ngành, địa phương đã triển khai trước đây. Các nhóm nội dung đánh giá hướng đến những vấn đề có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh như gia nhập thị trường, tính minh bạch, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, hiệu quả giải quyết dịch vụ công, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp và tính năng động của chính quyền trong giải quyết khó khăn, kiến nghị.

Từ góc độ cơ quan tham mưu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Lê Thanh Tùng nhấn mạnh, quá trình hoàn thiện DCCI tập trung vào các nhóm vấn đề: phạm vi và mức độ phù hợp của các tiêu chí; tính rõ ràng, dễ hiểu của phiếu khảo sát; phương pháp khảo sát và độ tin cậy của dữ liệu; cách tính điểm, sử dụng kết quả; tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Trong đó, cần phân định rõ trách nhiệm trực tiếp và trách nhiệm phối hợp của từng cơ quan, địa phương; thiết kế câu hỏi sát trải nghiệm thực tế, tránh trùng lặp hoặc yêu cầu doanh nghiệp đánh giá những nội dung họ không có thông tin, không có trải nghiệm.

Bên cạnh đó, phương pháp chọn mẫu cần bảo đảm tính đại diện; quy trình khảo sát phải bảo vệ thông tin của doanh nghiệp, nhất là đối với những nội dung nhạy cảm. Việc đánh giá cần có nguyên tắc tính điểm, trọng số và xử lý trường hợp không có dữ liệu rõ ràng; đồng thời tận dụng dữ liệu hành chính sẵn có, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin nhiều lần, giảm áp lực và chi phí khảo sát.

Chia sẻ kinh nghiệm tại tọa đàm, ông Phạm Ngọc Thạch - Phó Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết VCCI đã hỗ trợ nhiều địa phương xây dựng, triển khai DDCI từ năm 2013. Sau sắp xếp, trong số 34 tỉnh, thành phố, đã có 6 địa phương hoàn thành điều chỉnh, khảo sát và công bố kết quả; 10 địa phương, trong đó có Đà Nẵng, ban hành văn bản tiếp tục triển khai, các địa phương còn lại đang nghiên cứu thực hiện.

Theo ông Phạm Ngọc Thạch, DCCI cần phản ánh trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh trong quá trình tương tác với chính quyền, thay vì chỉ tập trung vào điểm số, thứ hạng. Đặc biệt, trong bối cảnh tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền có nhiều thay đổi, việc xây dựng bộ chỉ số cần tính đến đặc điểm, điều kiện và khả năng triển khai của từng nhóm đơn vị.

Từ kinh nghiệm tại các địa phương, đại diện VCCI đề xuất Đà Nẵng cân nhắc triển khai theo lộ trình, có thể phân nhóm đơn vị để khảo sát, đánh giá trước khi mở rộng. Cách làm này giúp giảm áp lực nguồn lực, đồng thời bảo đảm việc so sánh giữa các đơn vị có điều kiện tương đồng, tránh đánh giá thiếu phù hợp giữa khu vực đô thị trung tâm với các địa bàn miền núi, vùng xa.

Ông Phạm Ngọc Thạch cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng quy trình khảo sát minh bạch, có sự giám sát của các hiệp hội doanh nghiệp; lựa chọn mẫu khảo sát khách quan, không chỉ dựa vào danh sách do đơn vị được đánh giá cung cấp mà cần đối chiếu từ nhiều nguồn dữ liệu. Nội dung khảo sát cần đi sâu vào những khó khăn thực tế trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong đó có thể bổ sung các nội dung về ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo và những thách thức của hộ kinh doanh.

Cùng với đó, cần truyền thông sớm để cộng đồng doanh nghiệp hiểu rõ mục tiêu, cách thức tham gia khảo sát; phân tích kết quả theo nhóm đơn vị có đặc điểm tương đồng và xây dựng hồ sơ khuyến nghị cải thiện riêng cho từng cơ quan, địa phương.

Theo ông Phạm Ngọc Thạch, DCCI nên được xem là công cụ hỗ trợ quản trị, giúp nhận diện khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn thực thi, thay vì tạo áp lực chạy theo thứ hạng. VCCI sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, phương pháp nghiên cứu và hỗ trợ Đà Nẵng trong quá trình triển khai.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Trần Minh Dõng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố đánh giá, DCCI là công cụ thiết thực nhằm nâng cao chất lượng điều hành, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng cường sự gắn kết giữa chính quyền với doanh nghiệp.

Theo ông, các tiêu chí đánh giá cần bám sát những khó khăn doanh nghiệp đang gặp phải, nhất là trong thực hiện thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai, nguồn vốn, chính sách thuế, bảo hiểm xã hội, phòng cháy, chữa cháy, tiếp cận thông tin và các cơ hội đầu tư, kinh doanh. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế tiếp nhận ý kiến, xử lý kiến nghị và phản hồi kết quả cụ thể để doanh nghiệp nhận thấy những chuyển biến thực tế sau quá trình đánh giá.

Ông Trần Minh Dõng cũng kiến nghị cần phát huy vai trò của các hiệp hội và tổ chức đại diện doanh nghiệp trong tập hợp ý kiến, truyền tải chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện đúng quy định pháp luật và phối hợp với chính quyền tháo gỡ khó khăn. Việc triển khai DCCI sẽ phát huy ý nghĩa khi chính quyền và doanh nghiệp thực sự xem nhau là đối tác, cùng chia sẻ trách nhiệm và lợi ích.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi, góp ý về hệ thống tiêu chí, nội dung phiếu khảo sát, phương pháp lựa chọn mẫu, cách tính điểm và khả năng tổ chức thực hiện tại các cơ quan, địa phương. Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính khách quan, bảo mật thông tin, khai thác hiệu quả dữ liệu sẵn có và hạn chế phát sinh thêm thủ tục cho doanh nghiệp.

Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Sở Tài chính và Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế - xã hội thành phố sẽ tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Bộ chỉ số DCCI và công cụ khảo sát, làm cơ sở triển khai thí điểm trong năm 2026. 

Kết quả đánh giá DCCI sẽ cung cấp thêm thông tin cho lãnh đạo thành phố về chất lượng hoạt động của các sở, ban, ngành và xã, phường, đặc khu thông qua mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với việc giải quyết thủ tục hành chính, hiệu quả đối thoại, xử lý khó khăn, vướng mắc và kiến nghị, khiếu nại.

Việc kết hợp thông tin đánh giá nội bộ về kết quả đầu ra với đánh giá từ bên ngoài về hiệu quả thực tế sẽ giúp lãnh đạo thành phố có cơ sở chỉ đạo kịp thời, nâng cao chất lượng hoạt động của từng đơn vị, địa phương.

THANH NGUYÊN - HUY THÀNH