Đà Nẵng hướng đến trung tâm logistics đa phương thức với mạng lưới 15 trung tâm

Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình nhấn mạnh, phát triển logistics có ý nghĩa chiến lược trong việc phát huy vai trò trung tâm, cửa ngõ giao thương của miền Trung, tăng cường kết nối các ngành kinh tế trong nước và quốc tế.

Trong bối cảnh thương mại quốc tế, tổ chức sản xuất và chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi nhanh chóng, logistics không còn đơn thuần là hoạt động vận tải, kho bãi hay giao nhận mà đã trở thành một bộ phận quan trọng trong năng lực cạnh tranh của quốc gia và địa phương. Xu hướng hiện nay đòi hỏi phát triển logistics theo hướng tích hợp đa phương thức, kết nối thông suốt các hành lang vận tải, trung tâm sản xuất, tiêu dùng; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển logistics xanh, nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình, Đà Nẵng có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển lĩnh vực này với vị trí trên trục Bắc - Nam, là cửa ngõ ra biển của Hành lang kinh tế Đông - Tây, cùng hệ thống giao thông đa dạng gồm đường hàng không, đường bộ, đường sắt và đường biển. Đà Nẵng có hai sân bay ở phía Bắc và phía Nam; hệ thống cảng biển, các tuyến cao tốc, quốc lộ, đường Hồ Chí Minh, cùng các khu công nghiệp, khu kinh tế và Khu thương mại tự do.

Đáng chú ý, Đà Nẵng đang tập trung triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược, trong đó có cảng Liên Chiểu, định hướng phát triển cảng Chu Lai, tuyến cao tốc kết nối trung tâm Đà Nẵng với Chu Lai và các tuyến giao thông kết nối khu vực miền núi, cửa khẩu quốc tế Nam Giang. Thành phố cũng phối hợp với tỉnh Sê Kông (Lào) nghiên cứu lộ trình nâng cấp các cửa khẩu, tăng cường kết nối giao thương giữa hai địa phương và khu vực.

Bên cạnh đó, Đà Nẵng và tỉnh Quảng Ngãi được Thủ tướng Chính phủ giao nghiên cứu dự án liên kết không gian phát triển giữa Chu Lai, Dung Quất, cửa khẩu Nam Giang và các khu vực liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để kết nối các trung tâm kinh tế, hành lang vận tải và cửa khẩu quốc tế, mở rộng không gian phát triển logistics, tăng cường liên kết Đông - Tây và Bắc - Nam.

“Với không gian phát triển mở rộng sau hợp nhất cùng những cơ chế, chính sách đặc thù được Trung ương dành cho Đà Nẵng, thành phố có nhiều tiềm năng và lợi thế để hình thành trung tâm logistics tích hợp đa phương thức. Đây là hướng đi phù hợp với bối cảnh, điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển của Đà Nẵng trong thời gian tới”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Phan Thái Bình nói.

Phó Chủ tịch UBND thành phố mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, đại diện các sở, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tích cực trao đổi, đóng góp ý kiến trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế, thực tiễn trong nước và điều kiện cụ thể của Đà Nẵng.

Đồng thời, đề nghị các cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với đơn vị tư vấn, tổng hợp đầy đủ ý kiến tại hội thảo; nghiên cứu tiếp thu, giải trình rõ những nội dung chưa tiếp thu, làm cơ sở hoàn thiện Đề án theo hướng có tính khả thi và mang lại hiệu quả thiết thực. Các ý kiến trao đổi cần được nhìn nhận cởi mở, đa chiều; những quan điểm khác nhau cần được phân tích, thảo luận để tìm ra hướng đi phù hợp.

Thông tin tại hội thảo, PGS.TS Hồ Thị Thu Hòa, Cố vấn cao cấp Viện Nghiên cứu và Phát triển Logistics Việt Nam - đơn vị tư vấn lập Đề án đánh giá, Đà Nẵng có tiềm năng phát triển logistics từ vị trí địa kinh tế chiến lược, khả năng kết nối đa phương thức, nguồn hàng công nghiệp và lợi thế về cơ chế, chính sách.

Đà Nẵng nằm trên trục giao thông Bắc - Nam, là cửa ngõ ra Biển Đông của Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), có khả năng thu hút nguồn hàng từ 4 vùng thị trường gồm Đà Nẵng; Huế - Quảng Trị - Quảng Ngãi; Tây Nguyên; Nam Lào - Đông Bắc Thái Lan. Hệ thống cảng biển, cảng hàng không, đường sắt và đường bộ tạo nền tảng phát triển hai cụm logistics động lực phía Bắc và phía Nam, gắn với Liên Chiểu - Đà Nẵng và Chu Lai - Tam Kỳ.

Nguồn hàng từ các khu công nghiệp, cụm công nghiệp cũng là một lợi thế đáng kể. Năm 2025, tổng nguồn hàng tại các khu công nghiệp, cụm công nghiệp ước đạt 45,2 triệu tấn; trong đó, khu vực Đà Nẵng - Điện Bàn khoảng 19,4 triệu tấn và Chu Lai - Núi Thành khoảng 21,3 triệu tấn. Nguồn hàng này tạo cơ sở phát triển các dịch vụ logistics công nghiệp, chuỗi lạnh, phân phối và dịch vụ giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, Khu thương mại tự do Đà Nẵng với 7 vị trí, tổng diện tích khoảng 1.881 ha được đánh giá là lợi thế về thể chế, tạo điều kiện phát triển logistics gắn với thương mại, sản xuất và tái xuất. Đà Nẵng hiện có khoảng 14.000 lao động trong lĩnh vực logistics, chiếm khoảng 40% tổng lao động logistics của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, cùng mạng lưới cơ sở đào tạo và doanh nghiệp dịch vụ logistics.

Trên cơ sở đánh giá hiện trạng, dự báo nguồn hàng, nhu cầu thị trường và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Đề án đề xuất hình thành mạng lưới 15 trung tâm logistics, tổ chức theo mô hình 3 cấp: trung tâm đầu mối, trung tâm cửa ngõ và trung tâm vệ tinh (Hub - Gateway - Satellite). Mạng lưới được phân thành 6 nhóm chức năng gồm logistics cảng biển; logistics hàng không; ICD và đường sắt; logistics EWEC; logistics hỗ trợ Khu thương mại tự do; logistics thương mại điện tử và dịch vụ giá trị gia tăng.

Không gian phát triển được tổ chức thành hai cụm logistics động lực. Cụm phía Bắc tập trung quanh Liên Chiểu - sân bay Đà Nẵng, gắn với logistics cảng biển, hàng không, đường sắt và Khu thương mại tự do. Cụm phía Nam phát triển quanh Chu Lai - Tam Kỳ, gắn với logistics công nghiệp, hàng tổng hợp và hàng không. Trung tâm TT15 tại Điện Bàn Tây được định hướng giữ vai trò kết nối hai cụm, thực hiện gom, chia hàng, phân phối vùng và điều tiết luồng hàng Bắc - Nam.

Đề án dự kiến quỹ đất dành cho mạng lưới trung tâm logistics khoảng 362,43 ha đến năm 2030 và mở rộng lên 930,43 ha sau năm 2030. Trong đó, một số vị trí có quy mô lớn gồm TT04 - Chu Lai khoảng 225 ha; TT13 - Liên Chiểu 175 ha; TT01 - Thăng Bình 100 ha và TT09 - Hòa Nhơn 80 ha.

Để lựa chọn vị trí, đơn vị tư vấn sử dụng phương pháp phân tích thứ bậc mờ (Fuzzy AHP), kết hợp tham vấn 20 chuyên gia thuộc 7 lĩnh vực liên quan. Tám tiêu chí được đánh giá gồm kết nối giao thông; nhu cầu hàng hóa; chi phí đầu tư và khai thác; quỹ đất và khả năng mở rộng; tiềm năng kinh tế khu vực; điều kiện môi trường và rủi ro tự nhiên; mức độ phù hợp với quy hoạch, sử dụng đất; khả năng tiếp cận nguồn lao động.

Giai đoạn 2026 - 2030, Đề án đề xuất ưu tiên chuẩn bị đầu tư, phát triển 5 đầu mối trọng điểm gồm TT13 - Liên Chiểu, TT09 - Hòa Nhơn, TT04 - Chu Lai, TT05 - Cảng hàng không Chu Lai và TT12 - Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. Các vị trí còn lại được phát triển theo nhu cầu nguồn hàng và điều kiện hạ tầng; trong đó, TT01 - Thăng Bình và TT06 - La Dêê ưu tiên bảo vệ quỹ đất, chuẩn bị điều kiện đầu tư sau năm 2030.

Đề án đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp hoàn thiện kết nối cảng biển, cảng hàng không, đường sắt, đường bộ với khu công nghiệp, khu kinh tế và Khu thương mại tự do; thu hút hãng tàu, hãng hàng không hàng hóa, doanh nghiệp logistics và nhà khai thác chiến lược; phát triển nền tảng logistics thông minh, chia sẻ dữ liệu, logistics xanh và nguồn nhân lực chuyên môn.

Việc triển khai mạng lưới được định hướng theo nguyên tắc phân kỳ phát triển, đầu tư theo mô-đun và mở rộng theo nhu cầu thực tế, không triển khai đồng loạt cả 15 trung tâm. Đây là cơ sở để Đà Nẵng từng bước tổ chức lại các luồng hàng, nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng, tăng cường liên kết vùng và phát huy vai trò đầu mối logistics của khu vực miền Trung.

Tại Hội thảo, các chuyên gia trình bày tham luận, tập trung vào những vấn đề trọng tâm trong phát triển mạng lưới logistics đa phương thức tại Đà Nẵng. Trong đó, các tham luận đề cập đến cơ hội phát triển hành lang vận tải đa phương thức Việt Nam – Lào – Trung Quốc thông qua kết nối đường bộ xuyên biên giới với tuyến đường sắt Lào – Trung Quốc; phát triển hạ tầng kết nối phục vụ hình thành mạng lưới trung tâm logistics; xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp và tổ chức khai thác mạng lưới trung tâm logistics từ góc nhìn của doanh nghiệp; phát triển logistics hàng không và kết nối vận tải hàng hóa đa phương thức, hướng đến hình thành trung tâm logistics hàng không khu vực miền Trung.

Các đại biểu, doanh nghiệp cũng tập trung thảo luận, trao đổi và đóng góp ý kiến đối với nội dung Đề án, nhất là định hướng phát triển mạng lưới, kết nối hạ tầng, cơ chế phối hợp và giải pháp tổ chức khai thác các trung tâm logistics, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Đà Nẵng.

THANH THẢO