Gen Z - Kỳ 4: Hãy hành động

Sinh năm 2008, Lê Bùi Thị Tình (xã Thăng Điền) - tân sinh viên Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Đà Nẵng, sớm trải qua những nhọc nhằn mà không phải người trẻ nào cũng thấu hiểu. Lớn lên trong cảnh thiếu vắng cha, từ năm lớp 6, khi mẹ không may bị tai nạn lao động, gãy đốt sống lưng, Tình phải vừa học vừa làm, cùng mẹ gánh vác những lo toan của cuộc sống.

Mỗi ngày, từ 3-4 giờ sáng, khi bạn bè cùng trang lứa còn say giấc, Tình phải theo mẹ đến xưởng cá gần nhà. Cân cá, xếp từng con vào khuôn, trải lên vỉ rồi đem phơi, những công việc nặng nhọc ấy dần trở thành một phần tuổi thơ của cô gái nhỏ. Tan học, em lại trở về nhà chăm sóc ông ngoại 86 tuổi bị bệnh, không còn khả năng đi lại. 

Đã có lúc, trước gánh nặng cơm áo và tình trạng sức khỏe của mẹ, của ông, Tình nghĩ đến việc nghỉ học để đi làm kiếm tiền phụ giúp gia đình. Nhưng lời mẹ dặn: “Con phải học để không khổ như mẹ” luôn thôi thúc em tiếp tục cố gắng.

Ngày nhận tin trúng tuyển đại học, Tình vui mừng chạy đến báo cho mẹ. Song, niềm vui ấy cũng đi cùng nỗi trăn trở về chi phí học tập và cuộc sống gia đình. Em từng nghĩ đến việc bảo lưu kết quả, xuống khu công nghiệp làm việc một năm để đỡ đần mẹ. Nhưng sau những ngày trải nghiệm công việc của một người công nhân, Tình nhận ra mình vẫn muốn tiếp tục học tập, theo đuổi con đường đã lựa chọn.

“Mẹ lo cho con được bao nhiêu thì mẹ lo, những năm sau con vay vốn ngân hàng để đi học” - Tình bộc bạch.

Với Tình, ước mơ giảng đường không chỉ là cơ hội để thay đổi tương lai của bản thân mà còn là cách đáp lại tình yêu thương của mẹ. Quanh năm làm lụng, mỗi ngày thức dậy từ 2-3 giờ sáng để kiếm tiền nuôi con ăn học, mẹ đã trở thành điểm tựa lớn nhất để em vững tin bước tiếp.

Nếu nghị lực của Tình được hun đúc từ những nhọc nhằn đời thường, thì với Trần Duy (SN 1997, thôn Cẩm Phú 2, xã Gò Nổi) tinh thần dám lựa chọn và kiên trì theo đuổi đam mê đã trở thành động lực để anh tiếp nối nghề điêu khắc gỗ truyền thống của gia đình.

Sinh ra trong gia đình có nhiều thế hệ gắn bó với nghề, từ nhỏ, Duy đã quen với từng thớ gỗ, tiếng đục, tiếng đẽo và không khí lao động miệt mài trong xưởng. Khi đang là sinh viên năm nhất Trường Đại học Nghệ thuật Huế, Duy quyết định tạm gác việc học để trở về quê hương theo đuổi nghề cha truyền.

Đó là sự lựa chọn không dễ dàng, nhưng với Duy, được gắn bó với nghề, phát huy khả năng sáng tạo và tạo ra những sản phẩm mang dấu ấn riêng chính là con đường anh muốn theo đuổi.

Hơn 9 năm gắn bó với nghề, từ những khúc gỗ thô mộc, qua đôi bàn tay khéo léo và sự kiên trì, Duy đã tạo nên nhiều tác phẩm điêu khắc công phu. Điều đáng chú ý là người thợ trẻ không bó mình trong những mẫu mã quen thuộc mà mạnh dạn đưa các nhân vật manga, anime nổi tiếng như Goku, Vegeta, Nezuko, Luffy hay Titan Thủy Tổ vào chất liệu gỗ truyền thống.

Sự kết hợp giữa kỹ thuật thủ công và hình tượng văn hóa đại chúng đã tạo nên nét riêng cho các tác phẩm. Nhiều video ghi lại quá trình chế tác được đăng tải trên YouTube thu hút hàng triệu lượt xem, có video đạt từ 7 triệu đến hơn 13 triệu lượt xem.

Hiện nay, xưởng điêu khắc Nghệ Nhân Âu Lạc (Woodart Vietnam) do Duy quản lý đã tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương, đồng thời phục vụ khách hàng trong và ngoài nước. Việc tận dụng các nền tảng số để giới thiệu sản phẩm cho thấy tư duy nhạy bén của người trẻ trong việc mở rộng thị trường, đưa nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng hiện đại.

Không dừng lại ở sản xuất, Duy còn hướng đến kết hợp điêu khắc với hoạt động trải nghiệm, giúp du khách tìm hiểu quy trình chế tác và trực tiếp cảm nhận giá trị của nghề thủ công. Với anh, gìn giữ nghề truyền thống không có nghĩa là chỉ lặp lại những gì cha ông đã làm, mà cần biết tiếp nối tinh hoa cũ bằng cách làm mới phù hợp với nhu cầu của thời đại.

Với Nguyễn Lê Gia Hân (SN 2005, sinh viên ngành Quản trị và Kinh doanh Quốc tế tại Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt – Anh (VNUK), Đại học Đà Nẵng), hành trình trưởng thành của người trẻ còn được thể hiện qua tinh thần trách nhiệm và sự sẵn lòng đóng góp cho tập thể.

Là gương mặt đạt danh hiệu “Sinh viên 5 tốt” cấp Đại học Đà Nẵng, đồng thời tham gia hoạt động Đại sứ Sinh viên Đại học Đà Nẵng, Hân có cơ hội trải nghiệm nhiều môi trường học tập, gặp gỡ những người truyền cảm hứng và khám phá những khả năng của bản thân. Những trải nghiệm ấy giúp Hân hiểu rằng tri thức không chỉ phục vụ sự phát triển cá nhân mà còn có thể trở thành nền tảng để đóng góp cho xã hội.

"Gen Z đang có nhiều cơ hội tiếp cận kiến thức mới, thể hiện bản thân và thử sức ở những lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là người trẻ làm được những điều lớn lao đến đâu, mà là họ biết sử dụng những cơ hội mình có như thế nào, có trách nhiệm với công việc và sẵn sàng tạo ra giá trị tích cực cho những người xung quanh hay không" - Nguyễn Lê Gia Hân chia sẻ.

Nhìn lại những năm đầu đại học, Nguyễn Lê Gia Hân từng là cô gái khá rụt rè, chưa thực sự tự tin vào bản thân và còn ngần ngại trước những cơ hội mới. Qua từng trải nghiệm học tập, Hân dần nhận ra rằng không ai cần phải chờ đến khi hoàn toàn sẵn sàng mới bắt đầu. Đôi khi, chính việc được trao cơ hội, được hướng dẫn và được tin tưởng lại giúp người trẻ khám phá bản thân.

Với Hân, một môi trường tốt không phải là nơi mọi người không mắc sai lầm, mà là nơi mỗi người được học hỏi từ những lần chưa làm tốt và có cơ hội sửa đổi, tiến bộ. Khi ý tưởng được lắng nghe, những nỗ lực được ghi nhận và sự sáng tạo được khuyến khích, người trẻ sẽ có thêm động lực để bước ra khỏi giới hạn chính mình.

“Em tin rằng khi một người trẻ được tin tưởng, họ có thể tiến xa hơn những gì họ từng nghĩ; và khi họ tiếp tục trao đi sự tin tưởng ấy, những giá trị tích cực sẽ được lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng” - Hân nói.

Theo chị Phạm Trần Trúc Mai - Bí thư Đoàn phường Hải Vân, người từng đoạt giải Nhì Hội thi Bí thư Đoàn cơ sở giỏi toàn quốc lần thứ I, Gen Z là thế hệ năng động, sáng tạo, tự tin và dám bứt phá. Được tiếp cận công nghệ, tri thức mới từ sớm, nhiều bạn trẻ chủ động thể hiện quan điểm, sẵn sàng thử nghiệm những cách làm mới và mong muốn đóng góp cho cộng đồng.

Tuy nhiên, người trẻ vẫn có thể gặp khó khăn về kinh nghiệm, sự kiên trì hay khả năng ứng phó với áp lực. Theo chị Mai, điều cần thiết không phải là nhìn nhận những hạn chế ấy như rào cản, mà là tạo dựng môi trường để người trẻ được rèn luyện, được thử sức và từng bước trưởng thành.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Gen Z không chỉ cần kỹ năng công nghệ mà còn cần tư duy số, trách nhiệm công dân và khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội. Các hoạt động Đoàn, Hội cũng cần tiếp tục đổi mới, tạo điều kiện để thanh niên chuyển từ tham gia phong trào sang chủ động đề xuất sáng kiến, trực tiếp giải quyết những vấn đề của cộng đồng.

Ở góc độ giáo dục, Tiến sĩ Văn Công Vũ (SN 1996, giảng viên Khoa Lý luận chính trị, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng) cho rằng, một trong những điều thú vị khi làm việc với sinh viên Gen Z là được chứng kiến cách thế hệ trẻ tiếp cận tri thức và nhìn nhận thế giới.

Theo anh, sinh viên ngày nay nhanh nhạy với công nghệ, có tư duy cởi mở, sáng tạo và không ngại đặt câu hỏi. Các bạn không chỉ muốn biết mình học được kiến thức gì, mà còn quan tâm kiến thức ấy có thể giải quyết vấn đề nào trong thực tiễn.

Dẫu vậy, nhịp sống nhanh và dòng thông tin dày đặc cũng đặt ra những thách thức. Một số người trẻ dễ mất kiên nhẫn với mục tiêu dài hạn, bị phân tán bởi mạng xã hội hoặc chịu áp lực từ những hình mẫu thành công. Có nhiều ý tưởng nhưng để theo đuổi đến cùng, biến ý tưởng thành kết quả thực tế, vẫn cần bản lĩnh và sự bền bỉ.

“Gen Z không thiếu năng lực, điều các bạn cần là một môi trường đủ tốt để phát huy năng lực và những trải nghiệm đủ sâu để rèn luyện bản lĩnh” - Tiến sĩ Văn Công Vũ nhìn nhận.

Tiến sĩ Văn Công Vũ cho rằng, thành phố cần tạo thêm cơ hội kết nối giữa chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp để sinh viên, giảng viên trẻ tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn của thành phố.

Đà Nẵng đang có nhiều dư địa phát triển trong các lĩnh vực như công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, tài chính và khởi nghiệp. Thành phố có thể xây dựng thêm những cơ chế kết nối giữa chính quyền, nhà trường và doanh nghiệp, để sinh viên không chỉ học trong giảng đường mà còn được tham gia giải quyết những bài toán thực tế của thành phố. Đôi khi, điều người trẻ cần không phải là một sự hỗ trợ quá lớn, mà chỉ là một cơ hội để chứng minh năng lực của mình.

Theo Tiến sĩ Văn Công Vũ, chúng ta thường nói nhiều đến việc thu hút nhân tài, nhưng giữ chân nhân tài cũng quan trọng không kém. Bên cạnh chính sách việc làm, thu nhập hay điều kiện sinh sống, thành phố cần tạo ra một môi trường làm việc minh bạch, năng động, nơi năng lực và sự sáng tạo của người trẻ được ghi nhận, nơi họ nhìn thấy cơ hội phát triển lâu dài bằng chính thực lực của mình.

"Thành phố cần có thêm những diễn đàn đối thoại thực chất, những chương trình đặt hàng ý tưởng, sáng kiến từ sinh viên, giảng viên trẻ và các nhóm khởi nghiệp. Bởi người trẻ không chỉ là đối tượng thụ hưởng các chính sách phát triển, mà hoàn toàn có thể trở thành những người trực tiếp tham gia kiến tạo sự phát triển.

Và nếu Đà Nẵng tạo dựng được một môi trường như vậy, tôi tin rằng Gen Z sẽ không chỉ là nguồn nhân lực của tương lai, mà sẽ trở thành một lực lượng đóng góp tích cực cho sự phát triển của thành phố ngay từ hôm nay” – Tiến sĩ Văn Công Vũ nói.

CỔNG TTĐT TP