Cuộc trở về của chiếc khóa thắt lưng có hình sao 5 cánh

Chiếc khóa thắt lưng trở về…

Ở không gian trưng bày chuyên đề chứng tích chiến tranh của Bảo tàng Đà Nẵng có một kỷ vật nhỏ được đặt trang trọng trong lồng kính mang cả một câu chuyện.

Anh Trần Văn Chuẩn - trưởng Phòng Giáo dục-truyền thông (Bảo tàng Đà Nẵng) cùng đồng nghiệp nhẹ nhàng lật giở hồ sơ lý lịch di tích đang được lưu trữ cẩn thận. Trên trang giấy phẳng phiu đã nhuộm màu thời gian là những dòng chữ rõ nét: “…Bà Thuy Smith (Mỹ) trao lại cho Bảo tàng Đà Nẵng… Tình trạng di tích: cũ, trên có hình sao 5 cánh.

Anh Chuẩn giới thiệu hành trình trở về của chiếc khóa thắt lưng - kỷ vật chiến tranh mà Bảo tàng Đà Nẵng đang lưu giữ

Đây là mặt dây lưng của người lính Cộng sản Việt Nam đã chết trên tay của ông Larry Hoffman (cựu binh Mỹ). Sau 42 năm day dứt về cuộc chiến Việt Nam, ông Hoffman đã trao kỷ vật này lại cho cô Thuy Smith cùng với tổ chức mang tên cô. Đây là một tổ chức từ thiện nhằm giúp đỡ những người bất hạnh, đặc biệt là những cựu binh của Mỹ. Qua đó, góp phần làm mối quan hệ giữa Việt Nam và Mỹ ngày càng gần nhau hơn. Cô Thuy Smith đã thay mặt ông Hoffman trao lại chiếc mặt dây lưng lại cho Bảo tàng Đà Nẵng, kèm theo là ảnh của ông Larry Hoffman chụp năm 1969 (lúc còn là 1 người lính)”.

Là người trực tiếp đón nhận kỷ vật chiếc khóa thắt lưng vào 10 năm trước, nguyên giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng Hà Phước Mai vẫn còn cảm xúc như mới đây. Lúc đó, con gái ông Mai cũng đã có mặt để hỗ trợ phiên dịch cho cuộc hội ngộ đặc biệt này.

Ông Mai nhớ lại bấy giờ cô Thuy Smith làm trong một tổ chức từ thiện từ Hoa Kỳ tới bảo tàng. Cô ấy đã chia sẻ rằng, ông Hoffman rất mong muốn được trở lại Việt Nam. Ông đã rất cố gắng nhưng vì tuổi già và bệnh tật nên ông không thể thực hiện được tâm nguyện ấy.

“Hằng đêm ổng vẫn mơ thấy người chiến sĩ giải phóng năm đó đứng bên cạnh nói rằng hãy đưa kỷ vật ấy về Việt Nam. Hoffman lại cố gắng trở lại Việt Nam nhưng không thể”, ông Mai thuật lại.

Chiếc khóa thắt lưng và hình ông Larry Hoffman chụp năm 1969 được lưu giữ tại bảo tàng

Người cựu binh Mỹ đã cất giữ cẩn thận kỷ vật suốt 42 năm và đã trao niềm mong mỏi đó cho Thuy Smith. Vượt nửa vòng trái đất, vào một ngày của năm 2011, Thuy Smith đã mang sứ mệnh với hành trình đưa kỷ vật trở về Việt Nam để trao cho Bảo tàng Đà Nẵng.

Những tài liệu mà bảo tàng đang lưu giữ thì theo lời kể của cựu binh Larry Hoffman, vào mùa hè năm 1969, tại chiến trường tây Nam Đà Nẵng chiến sự xảy ra ở vùng Gò Nổi. Khi đó, ông Larry Hoffman là bác sĩ của quân đội Mỹ với nhiệm vụ cứu chữa cho thương binh. Ông đã gặp người lính Bắc Việt bị thương rất nguy kịch. Larry Hoffman đã làm hết khả năng của mình nhưng không cứu sống được người lính ấy. Người lính Bắc Việt đã để lại chiếc bút nịt có hình ngôi sao 5 cánh (khóa thắt lưng - PV). Larry Hoffman đã giữ lại làm kỷ niệm và ủy nhiệm cho bà Thuy Smith trao tặng lại cho Bảo tàng Đà Nẵng để làm hiện vật trưng bày.

Mong nỗi đau không còn tái diễn

Những ngày dịch COVID-19 diễn biến phức tạp tại thành phố, các cán bộ, nhân viên Bảo tàng Đà Nẵng phải căng mình vừa lo phòng, chống dịch vừa đảm bảo công việc được trôi chảy. Còn nhớ đúng dịp 27-7, những cán bộ, nhân viên của Bảo tàng Đà Nẵng đã kỳ công làm 1 video đầy xúc cảm đăng trên fanpage giới thiệu câu chuyện: “Hành trình trở về của chiếc khóa thắt lưng” - kỷ vật chiến tranh mà Bảo tàng Đà Nẵng đang lưu giữ. Và cũng là kỷ niệm 10 năm kỷ vật này được trở về và trưng bày tại Bảo tàng Đà Nẵng (2011-2021).

Chiếc khóa thắt lưng có hình ngôi sao

 “Nhìn lại quá khứ không phải để gợi lại sự hận thù mà để chúng ta rút ra những bài học kinh nghiệm của lịch sử, mong rằng những nỗi đau chiến tranh sẽ không còn tái diễn ở bất kỳ nơi nào trên trái đất” - anh Chuẩn tâm sự.

ANH CƯỜNG