Ghé phố cổ, thưởng thức món ngon

Sức hút từ ẩm thực phố cổ

Giữa những con phố nhỏ sôi động của Hội An, chuyện ăn uống dường như cũng có nhịp điệu riêng. Buổi sáng, những quán cao lầu, mỳ Quảng tấp nập khách ra vào. Đến trưa, các hàng bánh bèo, bánh đập bắt đầu đông người ghé thưởng thức.

Chiều xuống, mùi thịt xiên nướng thơm lừng bên những góc phố, trong khi các hàng bánh mì, quán nước Mót vẫn thu hút khách dừng chân. Những chiếc bàn nhỏ nép bên hiên nhà, vài gánh hàng rong trên phố tạo nên khung cảnh ẩm thực bình dị, gần gũi của Hội An.

​​​​​​Trong số những món ăn làm nên tên tuổi phố Hội, cao lầu luôn có một vị trí riêng. Tô cao lầu vừa dọn ra đã bắt mắt bởi sắc vàng đục của sợi mì, màu nâu óng của thịt xíu, màu xanh của rau Trà Quế.

Gắp một đũa cao lầu, thực khách cảm nhận độ dai của sợi mì, vị đậm đà của thịt xíu, chút giòn của ram cao lầu hòa quyện hương thơm của rau Trà Quế. Thêm một chút tương ớt Hội An cay nồng, vị giác càng thêm kích thích, khiến món ăn trở nên đậm đà, khó quên.

Nếu cao lầu có cách thưởng thức khá riêng thì cơm gà Hội An lại chinh phục thực khách bằng sự hài hòa, vừa miệng. Đĩa cơm vàng óng, hạt tơi nhưng vẫn giữ độ dẻo, phía trên là phần thịt gà xé mềm, điểm thêm rau thơm, hành tây và chút dưa món chua. Một ít tương ớt, vài giọt chanh làm vị món ăn thêm tròn.

Mì Quảng cũng thường được gọi trong những bữa ăn ở phố cổ. Sợi mì mềm, phần nhưn tôm thịt đậm vị, thêm trứng cút, bánh tráng nướng và rau sống. Khi trộn đều, vị béo của dầu phộng, mùi thơm củ nén phi lan tỏa, tạo nên hương vị quen thuộc của đất Quảng.

Nhưng muốn cảm nhận rõ hơn nét bình dị trong cách ăn uống của người Hội An, có lẽ nên ghé những hàng bánh nhỏ nằm sâu trong các con phố. Ở đó, bánh bèo được dọn ra từng chén nhỏ, phần bánh trắng mềm nằm dưới lớp nhân tôm thịt màu đỏ gạch.

​​​​​​Người bán múc nhân còn nóng, rưới chút dầu phi hành, thêm vài cọng ram chiên giòn làm từ sợi cao lầu phơi khô. Mùi thơm của hành, vị ngọt của tôm đất và chút giòn của ram khiến món bánh dân dã trở nên hấp dẫn.

Bánh bèo Hội An còn có một cách ăn khá thú vị. Thay vì dùng muỗng, nhiều hàng vẫn giữ thói quen dùng dao tre để xúc bánh. Thực khách cầm chiếc dao nhỏ, khéo léo đưa qua lớp bánh mềm, lấy cả phần nhưn rồi thưởng thức. Cách ăn tưởng chừng đơn giản ấy lại khiến nhiều du khách thích thú.

Bánh được bán trong những hàng quán nhỏ, trên xe đẩy hoặc theo các gánh hàng rong len qua từng con phố. Có những gánh bánh đã trở thành hình ảnh quen thuộc với người dân địa phương qua nhiều năm.

Thịt xiên nướng cũng là món ăn dễ bắt gặp khi dạo phố Hội vào buổi chiều. Những gánh hàng nhỏ với chiếc bếp than đỏ lửa, vài chiếc ghế thấp và rổ rau sống đặt bên cạnh thường thu hút khá đông thực khách.

​​​​​​Thịt heo được thái lát, ướp cùng sả, hành, tỏi, ớt và các loại gia vị rồi kẹp vào que tre. Khi đặt lên vỉ than, từng xiên thịt dần săn lại, mỡ tươm ra, quyện với mùi mè rang tạo nên hương thơm lan khắp góc phố.

Điều làm nên nét riêng của thịt xiên nướng Hội An nằm ở cách ăn. Người bán trải miếng bánh tráng mỏng, đặt thêm lớp bánh ướt, rau sống, dưa leo, chuối chát rồi cho thịt nướng vào cuốn lại.

Cuốn bánh được chấm với nước sốt làm từ tương đậu nành, đậu phộng giã nhuyễn và mè rang. Thêm chút tương ớt Hội An, vị béo bùi của nước chấm hòa cùng vị ngọt thơm của thịt, cái tươi mát của rau và chút cay nồng nơi đầu lưỡi. Món ăn bình dân ấy thường khiến thực khách khó dừng lại ở một cuốn.

Ngoài ra, thực khách có thể tìm đến khu vực Cẩm Nam để thưởng thức bánh đập, hến xào. Món ăn có cách kết hợp khá lạ: hai lớp bánh tráng nướng kẹp một lớp bánh ướt mềm, còn nóng.

Khi ăn, người ta dùng tay đập nhẹ để bánh kết dính, bẻ thành từng miếng rồi chấm mắm nêm. Tiếng bánh vỡ giòn trong tay, vị thơm của bánh nướng quyện với độ mềm, dẻo của bánh ướt tạo cảm giác rất riêng.

Đĩa hến xào đặt bên cạnh càng làm món ăn thêm đậm đà. Hến Cồn Hến ở Cẩm Nam có con nhỏ, thịt chắc và vị ngọt. Sau khi làm sạch, hến được xào nóng cùng gia vị, hành và rau thơm. Khi dọn ra, đĩa hến còn nghi ngút khói, điểm thêm đậu phộng rang, rau răm.

​​​​​​Thực khách dùng bánh tráng bẻ thành từng miếng nhỏ để xúc hến, cảm nhận vị giòn của bánh, vị ngọt bùi của hến cùng chút cay nồng của gia vị.

Ẩm thực đường phố Hội An còn có một món ăn được du khách quốc tế nhắc đến nhiều là bánh mì. Những ổ bánh vừa ra lò có lớp vỏ giòn, bên trong là pate, thịt, chả, rau thơm cùng phần nước sốt riêng. 

Người bán thoăn thoắt xẻ bánh, lần lượt thêm từng loại nhân rồi trao cho khách khi bánh vẫn còn nóng. 

Chị Emily Carter, 29 tuổi, du khách đến từ Anh chia sẻ: “Tôi thích cách người Hội An chế biến món ăn ngay trước mặt khách. Khi gọi một ổ bánh mì, tôi có thể nhìn thấy từng nguyên liệu được thêm vào, từ pate, thịt đến rau thơm và nước sốt. Bánh có nhiều hương vị nhưng ăn khá nhẹ nhàng. Tôi cũng thích những quán nhỏ ven đường, nơi mình có thể ngồi lại, quan sát phố xá và thưởng thức món ăn theo cách rất địa phương”.

Dấu ấn giao thoa trong văn hóa ẩm thực

Hội An từng là thương cảng quốc tế nhộn nhịp, nơi thương nhân từ nhiều vùng đất tìm đến buôn bán, lưu trú. Những cuộc gặp gỡ qua nhiều thế kỷ để lại dấu ấn trong kiến trúc, tín ngưỡng, sinh hoạt cộng đồng và cả căn bếp của người dân.

Trong những món ăn hiện diện ở phố cổ hôm nay, có món mang đậm phong vị xứ Quảng, có món lại gợi nhắc đến những cộng đồng cư dân từng sinh sống, giao thương tại đây.

Bánh bao, bánh vạc là một trong những món ăn được nhiều du khách tìm thử khi đến Hội An. Những chiếc bánh nhỏ, lớp bột mỏng, mềm và trong nhẹ, ôm lấy phần nhân tôm thịt được nêm nếm vừa phải.

​​​​​​Bánh vạc được tạo hình như những cánh hoa trắng, xếp thành từng cụm trên đĩa, rắc thêm hành phi thơm lừng. Khi ăn, thực khách chấm cùng nước mắm pha, cảm nhận vị ngọt của nhân tôm thịt và độ mềm mịn của lớp bột. Cái tên “hoa hồng trắng” cũng bắt nguồn từ chính hình dáng đặc biệt ấy.

Hoành thánh là món ăn khác gợi nhắc ảnh hưởng của ẩm thực Trung Hoa. Lớp vỏ bánh mỏng, phần nhân đậm vị, có thể chế biến thành món chiên giòn hoặc ăn cùng nước dùng.

Qua thời gian, những món ăn này đã trở nên quen thuộc trong thực đơn của nhiều hàng quán Hội An, được người dân điều chỉnh cách nêm nếm để phù hợp với khẩu vị địa phương.

Một món ăn có câu chuyện đặc biệt hơn là chè xí mà, hay còn gọi là chí mà phù. Món chè có nguồn gốc từ Trung Hoa, được lưu truyền trong cộng đồng người Hoa ở Hội An và dần trở thành thức quà quen thuộc của phố cổ.

Xí mà không có màu sắc bắt mắt như nhiều món chè khác. Món ăn có màu đen sánh, được nấu từ mè đen xay nhuyễn, kết hợp với bột khoai, thanh địa, rau má, rau mơ và đường.

Khi còn nóng, chè có độ sền sệt, thoảng mùi thơm của mè đen, xen lẫn hương rau má, rau mơ khá đặc trưng. Vị béo bùi của mè, chút ngọt dịu khiến món ăn để lại cảm giác khác lạ với những người lần đầu thưởng thức.

Theo tư liệu của Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di sản văn hóa Hội An, tên gọi xí mà bắt nguồn từ tiếng Quảng Đông, trong đó “chí mà” có nghĩa là mè đen.

Trước đây, món chè chủ yếu do người Hoa ở Hội An chế biến và bán tại các cửa tiệm hoặc gánh rong. Ngày nay, hình ảnh những người bán chè xí mà lớn tuổi với chiếc gánh nhỏ vẫn được nhắc đến như một nét sinh hoạt đặc trưng của phố cổ.

Anh Nguyễn Hoàng Anh, 32 tuổi, du khách đến từ Hà Nội cho biết: “Tôi nghĩ phải dành thời gian đi bộ và ăn thử nhiều món mới cảm nhận được ẩm thực Hội An. Có những món đã nổi tiếng, nhưng cũng có món rất bình dân, đôi khi nằm trong một con hẻm nhỏ. Tôi thích nhất là mỗi món đều có cách ăn riêng, có câu chuyện riêng. Đặc biệt, chè xí mà khiến tôi bất ngờ vì trước đây chưa từng nghĩ một món chè lại gắn với lịch sử giao thương của phố cổ”.

​​​​​​Ẩm thực Hội An có sự góp mặt của nhiều nền văn hóa, nhưng qua thời gian, những món ăn ấy đã mang diện mạo riêng của phố Hội. Món Hoa được người địa phương gìn giữ, điều chỉnh trong cách chế biến; món ăn xứ Quảng tiếp tục hiện diện trong từng bữa ăn thường ngày. 

Rời Hội An, mỗi người có thể mang theo một ấn tượng riêng về ẩm thực phố cổ. Có người nhớ tô cao lầu đậm vị, đĩa bánh đập giòn thơm, có người lại lưu luyến chén chè xí mà nóng hay cuốn thịt xiên nướng chấm sốt đậu phộng.

Những món ăn tưởng chừng bình dị ấy đã góp phần tạo nên diện mạo riêng cho ẩm thực Hội An, nơi hương vị bản địa hòa quyện cùng dấu ấn của những nền văn hóa từng hiện diện trên mảnh đất này.

Qua bao đổi thay, nhiều món ngon vẫn được người dân gìn giữ, tiếp tục hiện diện trong đời sống phố cổ và trở thành lý do để mời gọi du khách quay trở lại.

THANH HẢI