Nam Trà My chủ động ứng phó thiên tai

Đảm bảo an toàn cho người dân

Sau đợt mưa lớn kéo dài cuối năm 2025, phía sau làng Tak Ven xuất hiện nhiều vết nứt trên sườn núi, kéo dài hàng trăm mét từ đỉnh đồi xuống tuyến đường bê tông nội bộ. Mặt đường bị sụt lún nghiêm trọng, trong khi phía dưới là khu dân cư với hàng chục hộ dân sinh sống.

Tại khu vực này đã xuất hiện sạt trượt, một lượng lớn đất đá đổ xuống, buộc hai hộ dân phải rời nhà đi lánh nạn. Trước tình huống nguy hiểm, chính quyền và lực lượng tại cơ sở lập tức vận động người dân di chuyển đến nơi an toàn.

Ông Nguyễn Đức Thanh - Bí thư Chi bộ thôn Tak Pỏ, xã Nam Trà My, nhớ lại thời điểm ứng cứu người dân, lúc đó đất đá tràn xuống hai bên, mưa nước tràn về, nguy hiểm lắm. Chúng tôi phải hô to để bà con đưa cả gia đình chạy trước, bỏ hết tài sản, lúa thóc lại, tính mạng là trên hết.

“Bà con chạy xuống được chừng nào thì chạy, còn anh em chúng tôi ở phía dưới lập tức chạy ngược lên hỗ trợ. Mưa vẫn lớn, nước cứ tràn xuống. Hơn một tiếng đồng hồ sau, bà con mới đến được nơi an toàn. Lúc đó ai cũng mừng, vì người còn an toàn là quan trọng nhất” – ông Thanh nhớ lại.

Hiện làng Tak Ven có 50 hộ dân với gần 250 nhân khẩu, cùng một điểm trường mầm non có hơn 20 học sinh. Nguy cơ sạt lở không chỉ đe dọa nhà cửa mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đất sản xuất của người dân.

Tại làng Loong Póc, thôn Tak Lũ cũ, nơi từng có 51 hộ với hơn 250 nhân khẩu sinh sống và một điểm trường mầm non gần 30 học sinh, tình trạng tương tự cũng được ghi nhận. Sau đợt mưa lớn gần một năm trước, phía sau làng xuất hiện nhiều vết nứt kéo dài hàng trăm mét, từ đỉnh đồi xuống tuyến đường bê tông liên thôn.

Xã Nam Trà My đã chủ động bố trí địa điểm khu dân cư mới, từng bước hoàn thiện các hạng mục hạ tầng, đưa các hộ dân chuyển đến nơi ở mới.

Gia đình anh Hồ Văn Phương là một trong những hộ đầu tiên chuyển đến khu dân cư mới. Rời nơi ở cũ thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở, cuộc sống của gia đình anh giờ đây đã phần nào ổn định hơn.

“Bây giờ thì rất an tâm rồi, vì lên ở đây đã rất an toàn. Ngày xưa ở làng cũ thì nguy hiểm vô cùng, sạt lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào” - anh Phương chia sẻ.

Đến nay, gần 30 hộ đã chuyển về nơi ở mới; toàn bộ cư dân dự kiến được bố trí đến nơi an toàn trước cao điểm mùa mưa năm nay.

Trong năm 2026, xã Nam Trà My dự kiến bố trí tập trung 51 hộ tại Khu dân cư Loong Póc. Năm 2027, địa phương dự kiến tiếp tục bố trí tập trung 50 hộ tại Khu dân cư Tak Ven và bố trí xen ghép 44 hộ tại các thôn trên địa bàn xã.

Tổng nhu cầu kinh phí thực hiện hơn 43,3 tỷ đồng. Riêng năm 2027, địa phương cần gần 36,2 tỷ đồng, gồm kinh phí hỗ trợ và đầu tư hạ tầng cho 50 hộ di dời tập trung tại Khu dân cư Tak Ven; trong đó, kinh phí hỗ trợ trực tiếp cho 44 hộ di dời xen ghép gần 9,2 tỷ đồng.

Chủ động phương án

Với đặc thù địa hình miền núi, Nam Trà My xác định phòng ngừa là giải pháp quan trọng để giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Theo ông Nguyễn Hồng Nhân, mùa mưa tại địa phương thường kéo dài từ tháng 9 đến tháng 2 năm sau, lượng mưa tập trung lớn, chiếm khoảng 70-75% lượng mưa trung bình cả năm. Cùng với lũ từ thượng nguồn, nguy cơ sạt lở đất luôn hiện hữu tại nhiều khu vực dân cư.

Từ thực tế đó, xã Nam Trà My đang chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa trước thiên tai, thảm họa, đảm bảo an toàn tính mạng người dân làm ưu tiên hàng đầu.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là nâng cao năng lực ứng phó tại chỗ của cả hệ thống chính trị và cộng đồng dân cư. Theo kế hoạch, 100% các thôn xây dựng, cập nhật hằng năm phương án ứng phó thiên tai, thảm họa theo phương châm “4 tại chỗ”: chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ.

Phương án được xây dựng phù hợp với đặc điểm địa hình, dân cư của từng thôn, trong đó xác định rõ những khu vực có nguy cơ cao, tuyến đường có khả năng bị chia cắt, điểm tránh trú và lực lượng chịu trách nhiệm khi có tình huống xảy ra.

Địa phương đặt mục tiêu 100% người dân tại khu vực nguy hiểm, vùng ven sông, suối được phổ biến kiến thức, kỹ năng phòng tránh và ứng phó với các loại hình thiên tai phổ biến. Thông tin cảnh báo, chỉ đạo từ cấp trên được truyền tải kịp thời đến các thôn và người dân thông qua hệ thống truyền thanh xã và mạng lưới thông tin liên lạc nội bộ.

Các khu vực trọng điểm có nguy cơ sạt lở tại Nước Xa, Tak Tố, Trà Mai được rà soát, xác định cụ thể để có phương án xử lý. Khi có cảnh báo nguy cơ sạt lở đất từ các dãy núi cao, phương án di dời người dân được kích hoạt ngay.

Lực lượng chức năng tổ chức chốt chặn, không cho người và phương tiện đi vào khu vực nguy hiểm. Lực lượng xung kích tại cơ sở sử dụng xe máy tiếp cận các hộ bị cô lập để tiếp tế nhu yếu phẩm, đồng thời tổ chức di dời người già, trẻ em đến các điểm tránh trú kiên cố như trường học, nhà văn hóa thôn.

Các phương án thông tuyến, gia cố những đoạn đường, bờ sông, bờ suối có nguy cơ sạt lở cũng được chuẩn bị, với các loại vật tư như đá hộc, bao cát, tre, cọc và phương tiện phù hợp.

Địa phương đồng thời xây dựng kịch bản ứng phó với nhiều tình huống có thể xảy ra, từ tai nạn trên sông, sập đổ công trình, trường học, nhà văn hóa đến mưa lớn, bão, lũ quét, sạt lở bờ sông, bờ suối.

Khi xảy ra mưa bão, lũ hoặc sạt lở, các hoạt động chưa cấp thiết sẽ được tạm dừng; lực lượng chỉ huy tổ chức trực ban 24/24 giờ. Dân quân các thôn phối hợp với người dân triển khai gia cố các khu vực xung yếu, đồng thời sử dụng phương tiện cơ động tiếp cận những vùng bị chia cắt để kịp thời di dời người dân đến nơi an toàn.

Từ di dời dân đến nơi an toàn, rà soát các điểm xung yếu, chuẩn bị lực lượng và phương tiện, xây dựng kịch bản ứng phó đến đề xuất các công trình phòng chống sạt lở lâu dài, Nam Trà My đang khẩn trương chủ động các biện pháp ứng phó trước thiên tai. Mục tiêu xuyên suốt là phòng ngừa từ sớm, ứng phó ngay từ cơ sở, không để xảy ra tình trạng bị động, bất ngờ và đặt an toàn tính mạng người dân lên trên hết.

BẢO TRÂN