Quản lý an toàn thực phẩm - Bài 2: Truy xuất nguồn gốc

Người tiêu dùng tham gia quản lý an toàn thực phẩm

ATTP là 1 trong 4 là trụ cột của chương trình “Thành phố 4 an” (An ninh trật tự, An toàn giao thông, An toàn thực phẩm, An sinh xã hội).

Với mục tiêu xây dựng thành phố Đà Nẵng trở thành điểm đến thực phẩm an toàn, từ cuối tháng 10-2021, Ban Quản lý ATTP thành phố triển khai giai đoạn 1 của Dự án truy xuất nguồn gốc thực phẩm với tổng mức đầu tư hơn 4,9 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố.

Dự án đề ra phương án truy xuất nguồn gốc 4 nhóm thực phẩm gồm chuỗi thịt – trứng, chuỗi rau – trái cây, chuỗi thủy sản và chuỗi sản phẩm bao gói sẵn.

Đến cuối năm 2022, có 8 chuỗi thịt heo và 01 chuỗi cung ứng thịt bò nhập khẩu được truy xuất theo chiều sâu. Đối với sản phẩm thịt heo, thịt bò ở trang trại trên địa bàn thành phố sẽ được truy xuất nguồn gốc từ trang trại đến bàn ăn; đối với thịt heo nhập từ các tỉnh, thành khác được truy xuất nguồn gốc từ lò giết mổ đến bàn ăn .

Ngoài ra, hiện có 3.600 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trên địa bàn thành phố sử dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc thực phẩm theo chiều rộng. Các cơ sở này đều được gắn bảng QR-Code định danh, cập nhật vị trí nhà hàng, cửa hàng ăn uống trên bản đồ an toàn thực phẩm của thành phố để người tiêu dùng, khách du lịch được biết và lựa chọn.

Người tiêu dùng khi quét QR-Code dán trên sản phẩm bằng ứng dụng "TXNG thực phẩm Đà Nẵng" sẽ truy xuất được nguồn gốc thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn

Trưởng Ban Quản lý ATTP thành phố Nguyễn Tấn Hải nhận định, việc truy xuất nguồn gốc giúp người tiêu dùng biết được “lý lịch” của sản phẩm, biết hàng hóa này đi đâu, phân phối như thế nào và nếu không đạt chất lượng thì ai sẽ là người chịu trách nhiệm.

“Sự minh bạch về nguồn gốc trong hoạt động sản xuất kinh doanh buộc người sản xuất kinh doanh chịu trách nhiệm trước cộng đồng. Công tác vệ sinh ATTP sẽ lấy người dân làm trung tâm, cơ quan quản lý nhà nước sẽ là người kiến tạo ra luật, quy định chung, các bên liên quan ứng xử theo luật đó. Trong bối cảnh hiện nay, khách hàng phải là những “người tiêu dùng thông thái”, họ sẽ vừa là người thụ hưởng và vừa là người kiểm tra giám sát chất lượng ATTP”, ông Nguyễn Tấn Hải nhìn nhận.

Với phần mềm truy xuất nguồn gốc, các đơn vị sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm xây dựng kho dữ liệu, chủ động khai báo thông tin cơ sở, nhân sự, cập nhật và sản phẩm đầu vào, đầu ra…  Người tiêu dùng được cung cấp thông tin về chất lượng thực phẩm, tra cứu, đánh giá, bình chọn, thậm chí cảnh báo hoặc tố giác các vụ việc có nguy cơ mất an toàn thực phẩm thông qua ứng dụng trên điện thoại thông minh.

Từ đó, góp phần đưa những mặt hàng thực phẩm chất lượng, an toàn phát triển mạnh cũng như tẩy chay, loại bỏ thực phẩm bẩn, kém chất lượng ra khỏi thị trường tiêu dùng thực phẩm. Vô hình chung, người tiêu dùng phối hợp, hỗ trợ các cơ quan nhà nước phát hiện các cơ sở sản xuất, chế biến thực phẩm không đạt yêu cầu để có biện pháp chấn chỉnh, xử lý phù hợp.

Tại buổi làm việc với các doanh nghiệp về áp dụng việc truy xuất nguồn gốc, ông Nguyễn Tấn Hải cho biết: “Việc thực hiện truy xuất nguồn gốc thực phẩm là bước đệm để doanh nghiệp tham gia và từng bước nâng cao chất lượng, trách nhiệm với cộng đồng, đồng thời đây là xu thế bắt buộc trong kinh doanh phải ngày càng văn minh, cạnh tranh bằng chất lượng và sự minh bạch. Việc làm này vừa đem lại lợi ích cho doanh nghiệp và lợi ích cho người tiêu dùng; vừa thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn thành phố”

Sản phẩm thịt heo của Trung Tâm MM MEGA MARKET Đà Nẵng được dán mã QR-Code để người tiêu dùng truy xuất nguồn gốc

Theo ông Nguyễn Tiến Dương - Giám đốc Trung tâm MM MEGA MARKET Đà Nẵng, hiệu quả lớn nhất của việc truy xuất nguồn gốc là giúp bảo vệ uy tín doanh nghiệp một cách hiệu quả, đồng thời truyền tải mọi thông điệp của nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng chỉ thông qua một thao tác quét mã đơn giản. Nhất là đối với những nhóm hàng hóa nhập vào siêu thị, việc truy xuất nguồn gốc hỗ trợ đơn vị hữu hiệu trong việc quản lý chất lượng, nguồn gốc sản phẩm mà trong đó đáng kể là mặt hàng thực phẩm như thịt heo.

“Người tiêu dùng ngày càng đòi hỏi khắc khe hơn về chất lượng của sản phẩm hàng hóa, đặc biệt đối với những sản phẩm nông, lâm, thủy sản,... do vậy, việc áp dụng truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần mạnh mẽ trong việc nâng cao tính cạnh tranh cho sản phẩm của doanh nghiệp trên thị trường trong và ngoài nước. Với mỗi doanh nghiệp, việc áp dụng truy xuất nguồn gốc không đơn thuần chỉ có giá trị về mặt kinh tế mà nó còn là cách để các doanh nghiệp đang chung tay góp sức bảo vệ lợi ích cộng đồng, đẩy lùi hàng giả hàng nhái ra khỏi thị trường Việt Nam”, ông Nguyễn Tiến Dương nhìn nhận.

Việc truy xuất nguồn gốc giúp sản phẩm của An Phú Farm được khách hàng phản hồi tích cực, yên tâm khi chọn mua

Bà Dương Thị Ngọc Thư – Quản lý ngành hàng tươi sống -  An Phú Farm cho biết, hiện nay, An Phú Farm tham gia truy xuất nguồn gốc đối với nhóm thực phẩm thịt heo và rau củ.

“Việc truy xuất nguồn gốc giúp sản phẩm của An Phú Farm được khách hàng phản hồi tích cực, yên tâm khi chọn mua. Các bếp ăn công ty, trường học được nhân viên, phụ huynh học sinh tin cậy trong việc cung cấp bữa ăn. An Phú Farm mong muốn trong thời gian đến, Ban quản lý ATTP thành phố tiến hành mở rộng việc truy xuất nguồn gốc thêm đối với những mặt hàng thực phẩm khác và việc quét mã QR có thể áp dụng trong ứng dụng Zalo để phổ cập đến được nhiều người dùng hơn”, bà Dương Thị Ngọc Thư nói.

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ATTP

Dự án Truy xuất nguồn gốc thực phẩm (giai đoạn 1) là hợp phần quan trọng trong Đề án xây dựng thành phố thông minh giai đoạn 2018-2025, định hướng đến 2030 tại thành phố Đà Nẵng.

Ứng dụng truy xuất nguồn gốc tập hợp các đầu mối quản lý thay cho phân cấp trước đây, chuyển mô hình quản lý từ việc chỉ có cơ quan chức năng sang người dân được tham gia cùng giám sát.

Qua hơn 1 năm triển khai, ông Nguyễn Tấn Hải nhìn nhận, để có thể đi vào vận hành và hoàn thiện Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm thì vẫn còn cả một hành trình dài đầy khó khăn và thách thức ở phía trước.

Quá trình triển khai Hệ thống truy xuất nguồn gốc cũng gặp không ít thách thức. Đặc biệt là trong tư duy của chủ cơ sở đối với vấn đề đổi mới sản xuất, kinh doanh, vẫn còn nhiều hạn chế, chịu ảnh hưởng bởi lối đi truyền thống trong thời gian dài, do đó chưa đánh giá được lợi ích của chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh thực phẩm.

“Với mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành điểm đến an toàn thực phẩm, thành phố đã triển khai TXNG thực phẩm trên cơ sở số hóa bằng hệ thống điện tử, để không chỉ người dân mà du khách khi đến với thành phố cũng có thể trải nghiệm ứng dụng “TXNG thực phẩm Đà Nẵng”. Ban Quản lý ATTP mong muốn nhận sự chung tay, tích cực hưởng ứng của các cơ sở thực phẩm, người dân và cả du khách đến với thành phố Đà Nẵng để sớm hoàn thiện và đưa Hệ thống TXNG thực phẩm đến gần hơn với cộng đồng”, ông Nguyễn Tấn Hải chia sẻ.

Ban Quản lý ATTP mong muốn nhận sự chung tay, tích cực hưởng ứng của các cơ sở thực phẩm, người dân và cả du khách đến với thành phố Đà Nẵng để sớm hoàn thiện và đưa Hệ thống TXNG thực phẩm đến gần hơn với cộng đồng

Dự án truy xuất nguồn gốc thực phẩm buộc trách nhiệm từ cơ quan quản lý Nhà nước đến nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng phải tăng lên, nhất là doanh nghiệp phải đảm bảo ATTP. Về lâu dài, mục tiêu dự án giúp người dân truy xuất thực phẩm từ tận trang trại nuôi trồng đến bàn ăn.

“Doanh nghiệp xác định “muốn phát triển thì phải áp dụng công nghệ số trong sản xuất, phát triển kinh doanh, là điều tất yếu. Đây là một khó khăn, thách thức mới nhưng doanh nghiệp sẽ phải nỗ lực hết mình cùng các đơn vị thực hiện, để mục đích cuối cùng vừa tạo điều kiện phát triển doanh nghiệp vừa đem lại lợi ích cho cộng đồng”, ông Nguyễn Tấn Hải nói.

Theo thống kê, Đà Nẵng có tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại di động đứng đầu toàn quốc với tỷ lệ 276 máy/100 dân; 105 máy điện thoại thông minh /100 dân; trung bình gần 2 tài khoản mạng xã hội/1 người dân. Số tài khoản giao dịch đang còn hoạt động tại ngân hàng hoặc các tổ chức được phép khác của người từ 15 tuổi trở lên là hơn 2,3 triệu tài khoản.

Với sự phát triển hạ tầng công nghệ thông tin như hiện nay đã và đang tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp tham gia thực hiện chuyển đổi số, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu đề ra trong lĩnh vực ATTP, góp phần xây dựng những chuỗi sản phẩm sạch, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng.

THANH THẢO – HỘI AN