Quan tâm đúng mức, ưu tiên dành nguồn lực cho công tác dân tộc

Đời sống người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi ngày càng ổn định, từng bước cải thiện, nâng cao

Xác định năm 2023 là năm bản lề của kế hoạch 5 năm 2021-2025, là năm có nghĩa rất quan trọng trong thực hiện thắng lợi mục tiêu của giai đoạn, ngay từ đầu năm, Ủy ban Dân tộc đã tập trung quyết liệt công tác chỉ đạo điều hành, phối hợp có hiệu quả với các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương vùng dân tộc thiểu số và miền núi, thường xuyên quan tâm, tổ chức thực hiện chương trình dân tộc và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, cơ bản đạt mục tiêu đề ra, góp phần tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội địa bàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi nói riêng, cả nước nói chung.

Hội nghị tổng kết công tác dân tộc năm 2023 và triển khai nhiệm vụ năm 2024

Dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, các ngành và sự nỗ lực cố gắng của đồng bào các dân tộc trong việc triển khai thực hiện đồng bộ 188 chính sách tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi, đời sống của người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi năm 2023 ngày càng được ổn định, từng bước cải thiện, nâng cao. Ước tỉ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều năm 2023 còn 2,93%, giảm 1,1%; tỉ lệ hộ nghèo tại các huyện nghèo còn khoảng 33%, giảm 5,62%; tỉ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số còn khoảng 17,82%, giảm 3,2%, đạt chỉ tiêu Quốc hội, Chính phủ giao.

Các địa phương ghi nhận tỉ lệ nghèo giảm nhanh trong năm 2023 gồm: An Giang giảm 11,3%, Quảng Nam giảm 10,4%, Quảng Trị 6,73%; các tỉnh, thành phố như Hà Nội, Cần Thơ, Đồng Nai, Long An tỉ lệ hộ nghèo chỉ còn dưới 1%; tỉnh Quảng Ninh đến hết năm 2023 không còn hộ nghèo theo chuẩn nghèo của Trung ương. Một số địa phương vùng dân tộc thiểu số có tốc độ tăng trưởng GRDP cao như: Bắc Giang 13,45%, Hậu Giang 12,27%, Ninh Thuận 9,4%, Phú Yên 9,16%; các tỉnh Tuyên Quang, Kon Tum, Nghệ An, Quảng Bình, Phú Thọ, Điện Biên đều có tốc độ tăng trưởng trên 7% cao hơn trung bình cả nước.

Trong năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã cấp xuất tổng số gần 21,5 nghìn tấn gạo hỗ trợ cho 1,4 triệu nhân khẩu vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Tính đến ngày 31-10-2023, đã trợ giúp pháp lý cho 7.548 lượt người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, qua đó giúp đồng bào dân tộc thiểu số bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình, nâng cao hiểu biết và ý thức pháp luật, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, phòng ngừa vi phạm pháp luật.

Cùng với đó, công tác văn hóa, hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào tiếp tục được các cấp, các ngành tạo điều kiện đầu tư, phát triển. Các lễ hội của đồng bào dân tộc thiểu số được tổ chức trang trọng, vui tươi, phù hợp với phong tục, tập quán, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân. Riêng Chương trình Mục tiêu quốc gia dân tộc thiểu số và miền núi, giải ngân vốn đầu tư công trong năm 2023, bao gồm cả vốn đầu tư của năm 2022 kéo dài sang năm 2023, đạt được khoảng 10.931,719 tỷ đồng, đạt 66, 1% kế hoạch, trong đó tỉ lệ giải ngân vốn của năm 2023 đạt 62,66% kế hoạch giao.

Công tác truyền thông tiếp tục quan tâm đến chất lượng, thời lượng phát thanh, truyền hình bằng tiếng dân tộc với nội dung phong phú, đa dạng, kịp thời thông tin đến người dân về tình hình đời sống, sản xuất, thiên tai, dịch bệnh  cũng như hỗ trợ xây dựng các thiết chế văn hóa trong vùng đồng bào dân tộc. Công tác giáo dục, đào tạo nghề, hướng nghiệp cho thanh niên là người dân tộc thiểu số và thực hiện chính sách vay vốn ưu đãi để phát triển kinh tế hộ gia đình được các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai thực hiện. Hệ thống trường học và cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học của các trường học được tiếp tục đầu tư; các chế độ, chính sách đối với cán bộ quản lý, giáo viên và người học là người dân tộc thiểu số được thực hiện đầy đủ, kịp thời, đúng quy định.

Bên cạnh những kết quả đạt được, vùng dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức như kinh tế chậm phát triển so với tiềm năng và chưa bền vững; kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội vẫn còn thiếu và yếu kém, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; tỉ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn còn cao; chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn thấp. Hệ thống chính trị cơ sở một số nơi còn yếu, đặc biệt đội ngũ cán bộ chất lượng còn hạn chế, nhất là thiếu đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số hoặc có nhưng việc đào tạo, bồi dưỡng vẫn còn nhiều bất cập.

Công tác tuyên truyền việc tham gia bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội có lúc chưa sâu rộng nên còn tình trạng người dân chưa nắm, hiểu về quyền lợi của tham gia bảo hiểm, nhất là bảo hiểm xã hội, vì vậy số người dân nông thôn tham gia bảo hiểm xã hội hiện nay còn thấp so với lực lượng lao động. Bên cạnh đó, việc tham gia bảo hiểm y tế vẫn còn trông chờ vào sự hỗ trợ từ ngân sách nên khi không có hỗ trợ thì tỉ lệ tham gia bảo hiểm y tế giảm. Tình trạng phá rừng, khiếu kiện, tranh chấp đất đai, buôn bán ma túy... vẫn còn diễn ra, tiềm ẩn những yếu tố bất ổn; văn hóa truyền thống tốt đẹp của một số dân tộc đang bị mai một, nhất là tiếng nói chữ viết, trang phục của một số dân tộc thiểu số.

Dành sự quan tâm đúng mức cho công tác dân tộc

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đánh giá, trong năm 2023, công tác dân tộc được đặc biệt quan tâm, nhất là việc rà soát, tháo gỡ những vướng mắc trong triển khai Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; có nhiều cách làm, mô hình hay được ghi nhận, thể hiện sự nỗ lực, cố gắng của các bộ, ngành, địa phương và đồng bào dân tộc thiểu số.

“Bất kỳ ai làm công tác dân tộc khi đến với đồng bào dân tộc thiểu số đều cảm thấy trách nhiệm lớn lao, thấy sốt ruột khi đồng bào còn gặp nhiều khó khăn, là những người dễ bị tổn thương nhất, cuộc sống bấp bênh, sinh kế phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên. Trong bối cảnh khó khăn chung năm 2023, Đảng và Nhà nước vẫn bảo đảm nguồn lực để thực hiện các chương trình, dự án phát triển và bảo đảm an sinh xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi”, Phó Thủ tướng Chính phủ nói.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang phát biểu chỉ đạo hội nghị

Triển khai nhiệm vụ thời gian đến, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang đề nghị các cấp, các ngành, địa phương dành sự quan tâm đúng mức đến công tác dân tộc; linh hoạt trong việc triển khai các chính sách đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi phù hợp với văn hoá, phong tục, tập quán, điều kiện cụ thể của từng địa bàn, từng dân tộc, tránh tư duy máy móc. Đồng thời, cần làm tốt hơn nữa công tác thông tin, tuyên truyền để bà con hiểu, đồng hành cùng các cấp chính quyền, từng bước vươn lên trong cuộc sống.

Phó Thủ tướng cho biết, trong kỳ họp sắp tới, Quốc hội sẽ xem xét thông qua Nghị quyết về một số cơ chế đặc thù để cơ bản tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong việc thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Sau khi Quốc hội thông qua, Chính phủ sẽ sửa đổi, bổ sung Quyết định 1 số 1719/QĐ-TTg về Phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, trong đó giai đoạn 1 tính từ năm 2021 đến năm 2025.

Phó Thủ tướng Chính phủ giao Uỷ ban Dân tộc xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ Quyết định sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1719/QĐ-TTg; giữ vai trò điều phối viên trưởng giữa các chương trình đối với đồng bào dân tộc thiểu số của các bộ, ngành; tham mưu cho Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trong triển khai các Chương trình Mục tiêu quốc gia sao cho đạt hiệu quả cao nhất.

Đồng thời, làm đầu mối kết nối các địa phương chia sẻ kinh nghiệm, cách làm sáng tạo trong triển khai các chương trình Mục tiêu quốc gia; đẩy mạnh chuyển đổi số để tiếp nhận thông tin từ cơ sở và phản hồi cho cơ sở một cách nhanh chóng, kịp thời. Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang cũng lưu ý Uỷ ban Dân tộc tham mưu, xây dựng, trình Chính phủ đề án/chương trình phát triển hệ thống các trường dành cho con em đồng bào dân tộc thiểu số để bảo đảm nguồn nhân lực làm công tác dân tộc trong tương lai.

“Các cấp, các ngành và địa phương phải đặc biệt quan tâm đến chăm lo sinh kế của bà con; nhất là vấn đề đất đai; quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc. Các địa phương trong phân cấp, phân quyền cho cấp huyện phải bố trí cán bộ có kinh nghiệm, có khả năng để hỗ trợ cán bộ cấp huyện, xã trong triển khai các chương trình, dự án, hoặc có thể tính đến việc thuê tư vấn; đầu tư phải có trọng tâm, trọng điểm, ra tấm, ra món” Phó Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh.

NGÔ HUYỀN