Quyết liệt thực hiện các khuyến nghị chống khai thác IUU

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân; Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Nam Hưng đồng chủ trì hội nghị. Tham dự có đại diện các bộ, ngành, địa phương ven biển và các đơn vị liên quan.

Theo báo cáo của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tính đến ngày 31-10-2026, cả nước có hơn 79.889 tàu cá từ 6m trở lên được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), trong đó có hơn 27.432 tàu cá từ 15m trở lên. Tỷ lệ tàu cá được cấp giấy phép khai thác còn hạn đạt khoảng 96,8%; có 23.126/27.432 tàu cá từ 15m trở lên được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Công tác kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản tiếp tục được triển khai. Hiện có 174 cảng cá cập nhật thông tin chuyến biển theo thời gian thực trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT); 265 tài khoản được cấp cho các đồn, trạm biên phòng và 105 doanh nghiệp thực hiện báo cáo phân loại nguyên liệu tại nhà máy.

Tuy nhiên, cả nước vẫn còn 5.850 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tập trung tại một số địa phương như An Giang (1.587 tàu), Lâm Đồng (902 tàu), Cà Mau (704 tàu), Khánh Hòa (484 tàu) và Thành phố Hồ Chí Minh (361 tàu).

Đối với 38 khuyến nghị của EC, đến nay có 32 khuyến nghị đã được thực hiện đầy đủ và có kết quả kiểm chứng; 4 khuyến nghị đang tiếp tục hoàn thiện theo lộ trình cụ thể; 2 khuyến nghị đang được trao đổi, làm rõ với EC do còn những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn và quy định pháp luật.

Đánh giá chung cho thấy, hệ thống pháp luật về thủy sản cơ bản đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU, phù hợp với luật pháp quốc tế; chế tài xử lý vi phạm liên quan đến thiết bị VMS được nâng cao. Báo cáo trả lời EC từng bước được hoàn thiện với số liệu, tài liệu và hồ sơ kiểm chứng cụ thể.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai tại các bộ, ngành và địa phương; đồng thời đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động xuất, nhập bến, giám sát hành trình, sản lượng thủy sản qua cảng và truy xuất nguồn gốc.

Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận tinh thần trách nhiệm và những ý kiến trao đổi thẳng thắn, tập trung vào các vấn đề cốt lõi của đại biểu các bộ, ngành, địa phương. Những khó khăn, vướng mắc và đề xuất tại hội nghị sẽ được Bộ tiếp tục tổng hợp, trao đổi và phối hợp xử lý.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng, công tác chống khai thác IUU phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, kiên quyết, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng bộ, ngành và địa phương. Mục tiêu gỡ cảnh báo “thẻ vàng” trong năm 2026 phải được xem là nhiệm vụ trọng tâm, đòi hỏi các địa phương tập trung thực hiện với quyết tâm cao.

Chuyển biến trong chống khai thác IUU không chỉ thể hiện qua các con số báo cáo mà quan trọng hơn là hiệu quả thực chất trong quản lý và tổ chức thực hiện. Công tác chống IUU cần trở thành giải pháp căn cơ để nâng cao hiệu lực quản lý ngành thủy sản, hướng đến phát triển nghề cá bền vững.

Đặc biệt, cần chuyển mạnh sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu và cơ sở dữ liệu, bảo đảm thông tin được cập nhật đầy đủ, chính xác, thống nhất và có khả năng kiểm chứng.

Theo Thông báo số 527/TB-VPCP ngày 14-10-2026 của Văn phòng Chính phủ, nhiệm vụ chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của EC được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm từ nay đến cuối năm 2026 là thực hiện nghiêm phương châm “5 không”: Không để phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác; không để vụ việc vi phạm quy định về VMS kéo dài, không được xử lý; không để phát sinh lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai khác với dữ liệu, hồ sơ thực tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phát huy vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo và Tổ công tác liên ngành; đôn đốc, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương khắc phục những tồn tại, hoàn thiện hồ sơ kiểm chứng 38 khuyến nghị của EC; khẩn trương hoàn thiện báo cáo của Việt Nam bảo đảm trung thực, đầy đủ, có số liệu và tài liệu chứng minh. Đồng thời, tổ chức đoàn làm việc với EC trong tháng 11-2026; kiểm tra, đôn đốc các địa phương, hoàn thiện cơ sở dữ liệu nghề cá và đối soát dữ liệu VMS, eCDT.

Đối với các tỉnh, thành phố ven biển, Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả chống khai thác IUU trên địa bàn; không giao khoán nhiệm vụ cho cấp phó hoặc cơ quan chuyên môn. Các địa phương phải quản lý chặt tàu cá không đủ điều kiện, kiểm soát tàu xuất, nhập bến, giám sát hành trình, sản lượng qua cảng, truy xuất nguồn gốc và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Các địa phương cần tổ chức các đợt ra quân đến tận cấp xã, thôn để rà soát, cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu trên hệ thống eCDT, huy động lực lượng công an, bộ đội biên phòng, tổ công nghệ số và các lực lượng liên quan cùng tham gia, phấn đấu cơ bản hoàn thành việc cập nhật dữ liệu đến cuối năm 2026; chủ động bố trí nguồn lực đầu tư, nâng cấp hạ tầng cảng cá phục vụ công tác quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản.

BẢO TRÂN