Thúc đẩy ứng dụng và phát triển công nghệ blockchain

Lớp “tin cậy số” trong nền kinh tế dữ liệu

Theo Đề án, Sở Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức phổ biến, hướng dẫn và triển khai các nội dung. Các sở, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ xây dựng kế hoạch chi tiết, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ được phân công.

Đề án được xây dựng trên cơ sở các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu số, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin mạng, các chiến lược quốc gia về phát triển công nghệ blockchain. Đây là bước cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù, phát triển thành phố trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính và công nghệ của khu vực.

Khác với quan niệm phổ biến cho rằng, blockchain chỉ gắn với tiền mã hóa, Đề án xác định công nghệ này không nhằm thay thế các hệ thống hiện có mà đóng vai trò là “lớp tin cậy số”, hỗ trợ xác minh, kiểm chứng, truy vết, đối soát và bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu trong môi trường số.

Thực tế, Đà Nẵng đã có một số nghiên cứu, thử nghiệm bước đầu về blockchain trong các lĩnh vực như ghi nhận dữ liệu, thanh toán số và các dịch vụ công nghệ mới. Tuy nhiên, các hoạt động này còn rời rạc, thiếu một kiến trúc thống nhất, chưa có hạ tầng blockchain dùng chung và chưa hình thành cơ chế quản trị, tích hợp đồng bộ trên quy mô toàn thành phố.

Khi lượng dữ liệu được tạo lập, chia sẻ và khai thác ngày càng lớn, yêu cầu không chỉ dừng lại ở số hóa mà còn cần bảo đảm tính xác thực, khả năng kiểm chứng độc lập. Blockchain được đánh giá là công cụ phù hợp để đáp ứng những yêu cầu đó.

Blockchain được xác định trên nhiều phương diện như nâng cao độ tin cậy trong quản lý nhà nước, hỗ trợ khai thác dữ liệu, xác minh giao dịch điện tử, tạo nền tảng cho các dịch vụ số mới và thu hút doanh nghiệp công nghệ tham gia vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC) tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, cùng với việc nghiên cứu khung pháp lý cho thị trường tài sản mã hóa, blockchain được xem là công nghệ nền tảng cho nhiều mô hình tài chính số, tài sản số và các sản phẩm đổi mới trong tương lai.

Xây dựng DNC-Chain trung tâm

Mục tiêu tổng quát của Đề án là hình thành hạ tầng blockchain dùng chung của thành phố - DNC-Chain, đóng vai trò lớp tin cậy số trong kiến trúc hạ tầng số của Đà Nẵng.

DNC-Chain được thiết kế theo hướng mở, có khả năng tích hợp, mở rộng và liên thông với các nền tảng khác. Đây sẽ là hạ tầng kỹ thuật phục vụ chính quyền số, quản lý dữ liệu tin cậy, phát triển kinh tế dữ liệu và hỗ trợ triển khai các ứng dụng blockchain trong nhiều lĩnh vực.

Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu hoàn thiện đầy đủ hệ thống thể chế, quy chế quản trị, vận hành và khai thác hạ tầng blockchain; xây dựng bộ tiêu chuẩn kết nối, chia sẻ và kiểm chứng dữ liệu; đồng thời hoàn thiện các quy định bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Về hạ tầng kỹ thuật, thành phố sẽ xây dựng và vận hành một mạng blockchain dùng chung DNC-Chain, ưu tiên lựa chọn nền tảng Layer-1 có công nghệ lõi do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và quản trị.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2027 sẽ hoàn thành việc lựa chọn nền tảng công nghệ, xây dựng các nút mạng cốt lõi và triển khai 7 mô-đun nền tảng dùng chung gồm: cầu nối đa chuỗi; tích hợp và tạo bằng chứng xác minh hồ sơ điện tử; quản lý khóa và phân quyền; quản lý giao dịch và token; quản lý hợp đồng thông minh; quản lý ứng dụng và marketplace; hub làm sạch dữ liệu.

Hệ thống cũng sẽ được kết nối với nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu của thành phố (LGSP) và các hệ thống dữ liệu nguồn ưu tiên.

Đề án xác định triển khai 10 sản phẩm ứng dụng blockchain, được phân thành nhiều tầng theo mức độ sẵn sàng và điều kiện thực hiện.

Trong nhóm ưu tiên trước mắt, có hai sản phẩm trọng tâm gồm hệ thống bảo đảm tính toàn vẹn hồ sơ điện tử trên blockchain và hệ thống xác minh văn bằng, chứng chỉ trên blockchain. Đây là những lĩnh vực có dữ liệu tương đối hoàn thiện, nhu cầu xác thực cao và khả năng triển khai sớm.

Thành phố đang chuẩn bị điều kiện để triển khai các sản phẩm như bản sao số đô thị (Digital Twin) tích hợp blockchain và hệ thống xác minh hồ sơ y tế trên blockchain khi đáp ứng đủ điều kiện về dữ liệu và pháp lý.

Ở nhóm kinh tế dữ liệu và dịch vụ số, thành phố sẽ nghiên cứu triển khai sàn giao dịch dữ liệu thành phố, sàn giao dịch tài sản sở hữu trí tuệ và chương trình khách hàng trung thành của thành phố (City Loyalty Program) dựa trên nền tảng blockchain.

Tiếp tục theo dõi, đánh giá các mô hình thử nghiệm trong khuôn khổ sandbox, chuẩn bị điều kiện để triển khai các sản phẩm liên quan đến tài sản số và tài chính số theo cơ chế riêng của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng.

Theo lộ trình, giai đoạn 2026-2027 sẽ tập trung xây dựng hạ tầng DNC-Chain, hoàn thiện các điều kiện nền tảng và triển khai các ứng dụng ưu tiên nhằm kiểm chứng tính khả thi của mô hình. Giai đoạn 2028-2030 sẽ mở rộng các ứng dụng kinh tế dữ liệu, dịch vụ số và triển khai các mô hình mới gắn với hệ sinh thái tài chính số.

Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 1.000 nhân lực có kiến thức và kỹ năng liên quan đến blockchain; hình thành đội ngũ chuyên gia về kiến trúc blockchain, quản trị khóa mật mã và kiểm toán bảo mật hợp đồng thông minh.

Đề án kỳ vọng chuyển thành phố từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm sang triển khai blockchain một cách bài bản, có trọng tâm và phù hợp với định hướng phát triển công nghệ chiến lược của quốc gia.

BẢO TRÂN