Hoàn thiện quy hoạch chung Đà Nẵng với tầm nhìn dài hạn, bền vững

Tái cấu trúc mô hình đô thị trong giai đoạn phát triển mới

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, các tổ chức tư vấn đã trình bày tham luận có giá trị và thực tiễn sâu sắc; đồng thời trao đổi, thảo luận về những vấn đề trọng tâm của nhiệm vụ quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng.

Các ý kiến tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi, những nội dung cần nghiên cứu trong bước nhiệm vụ quy hoạch chung thành phố về định hướng phát triển dài hạn, mô hình tổ chức không gian đô thị, định hướng phát triển các ngành, lĩnh vực mũi nhọn, hệ thống hạ tầng kỹ thuật – xã hội, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển bền vững…

Theo Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Lê Tùng Lâm, Đà Nẵng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với những biến đổi có tính chất nền tảng về không gian, vai trò và mô hình phát triển đô thị.

Trong bối cảnh điều chỉnh địa giới hành chính, mở rộng không gian phát triển và xác lập vai trò trung tâm vùng, thành phố Đà Nẵng mới không chỉ đối mặt với yêu cầu mở rộng quy mô mà quan trọng hơn là yêu cầu tái cấu trúc toàn diện mô hình phát triển đô thị để thích ứng với những biến động nhanh và sâu sắc của bối cảnh trong nước và quốc tế.

Ông Lê Tùng Lâm cho rằng tại các diễn đàn đô thị quốc tế gần đây, cộng đồng quốc tế ngày càng thống nhất quan điểm đô thị của thế kỷ XXI không chỉ được định nghĩa bằng quy mô mở rộng hay mức độ hiện đại hóa hạ tầng mà phải được đánh giá dựa trên năng lực đổi mới, khả năng thích ứng và chất lượng sống của người dân.

Theo đó, các mục tiêu phát triển đô thị đang hội tụ quanh ba trụ cột lớn: thông minh - bền vững - bao trùm. Trong đó yếu tố công nghệ, môi trường và xã hội được tích hợp chặt chẽ trong một khung phát triển thống nhất. Một xu thế nổi bật là sự chuyển dịch từ mô hình “đô thị thông minh” thuần túy dựa trên công nghệ sang mô hình đô thị đổi mới sáng tạo và thích ứng.

Đối với Đà Nẵng, quy hoạch chung cần được xây dựng với tư duy chủ động và dẫn dắt, không bị động chờ đủ các điều kiện hoàn hảo. Đồng thời, cần coi đổi mới sáng tạo là động lực phát triển; lấy thích ứng làm nền tảng tổ chức không gian và hạ tầng. Cấu trúc đô thị cần hướng tới đa trung tâm, tích hợp các hành lang chức năng và vành đai sinh thái, tạo dư địa linh hoạt để đô thị có thể học hỏi, điều chỉnh và tiến hóa trong dài hạn.

Quy hoạch chung cần chuyển từ tư duy “phân bổ đất đai theo chức năng cứng” sang tư duy tạo lập không gian cho đổi mới, cho phép các hoạt động sáng tạo, nghiên cứu, sản xuất giá trị cao và dịch vụ tri thức phát triển linh hoạt, liên thông và có khả năng mở rộng trong dài hạn.

Với đặc thù là đô thị ven biển, thành phố cần xác định “thích ứng” là nền tảng phát triển không thể thay thế. Thích ứng không chỉ tập hợp các giải pháp kỹ thuật ứng phó, mà trở thành nguyên lý tổ chức không gian và hạ tầng đô thị.

Quy hoạch chung cần coi hệ thống sông, biển, không gian xanh – xanh dương, vùng trũng và vùng đệm sinh thái là “hạ tầng nền”, làm cơ sở để tổ chức phát triển đô thị an toàn, bền vững và có khả năng chống chịu trong dài hạn. Song song đó, quy hoạch chung cần được tiếp cận như khung tổ chức phát triển mở, linh hoạt và thích ứng, thay vì một bản vẽ tĩnh mang tính áp đặt. Đồng thời cần bảo đảm tính bền vững và bao trùm, lấy con người làm trung tâm.

“Mở khóa” tiềm năng phát triển kinh tế biển

Ở góc nhìn phát triển không gian kinh tế biển, Tổng Giám đốc Encity Singapore Nguyễn Đỗ Dũng đánh giá, sau khi sáp nhập với Quảng Nam, Đà Nẵng (mới) được “mở khóa” tiềm năng phát triển kinh tế biển. Theo đó, cụm cảng Đà Nẵng Chu Lai đang giữ vai trò dẫn đầu về sản lượng TEUs (đơn vị đo lường tương đương 1 container 20 feet tiêu chuẩn) và có tốc độ tăng trưởng nhanh, qua đó mở ra dư địa lớn cho việc mở rộng không gian phát triển cảng biển, hậu cần cảng và công nghiệp tại khu vực Đà Nẵng.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng cho rằng, trong quy hoạch chung lần này, thành phố cần tiếp cận phát triển kinh tế biển theo tư duy không gian tích hợp, khai thác hiệu quả các hành lang phát triển gắn với không gian xanh, đồng thời chuyển đổi cách tiếp cận không gian biển từ hai chiều truyền thống sang không gian ba chiều. Trên cơ sở đó, cần kiến tạo không gian kinh tế biển theo hướng ba chiều, bốn lớp, bao gồm: bầu trời, mặt biển, lòng biển và đáy biển, nhằm phát huy tổng hợp các giá trị kinh tế, sinh thái, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho Đà Nẵng trong dài hạn.

Trình bày tham luận tại hội thảo, Chủ tịch Tổng Hội Xây dựng Việt Nam Đặng Việt Dũng tập trung nhận xét và góp ý trực tiếp đối với thuyết minh lập nhiệm vụ quy hoạch chung. Theo ông, nội dung được đơn vị tư vấn trình bày cơ bản tuân thủ các quy định tại Thông tư 16/2025/BXD và Thông tư 43/2025/BXD, song vẫn còn nhiều nội dung cần xem xét điều chỉnh, bổ sung để bảo đảm trọng tâm và tính pháp lý phù hợp.

Đối với nội dung cần thiết lập quy hoạch, ông Đặng Việt Dũng đề nghị tập trung làm rõ sự thay đổi về không gian phát triển, quy mô dân số, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong thời kỳ mới, sự thay đổi của pháp luật liên quan đến quy hoạch đô thị và nông thôn, cũng như tác động của biến đổi khí hậu.

Về quy mô và ranh giới lập quy hoạch, ông Đặng Việt Dũng cho rằng cần mở rộng phạm vi nghiên cứu trong mối quan hệ vùng Nam Trung bộ, Tây Nguyên và các không gian quốc tế như ASEAN, Đông Bắc Á, châu Á, châu Âu.

Liên quan đến các vấn đề cần được giải quyết trong quy hoạch lần này, ông Đặng Việt Dũng đề xuất, bên cạnh các quan điểm chung về quy hoạch, quy hoạch chung của thành phố cần quan tâm đến các nội dung: Thách thức về yêu cầu phát triển kinh tế trong giai đoạn mới; Thách thức đảm bảo yêu cầu phát triển cân đối giữa các khu vực; Thách thức trong giải quyết các tồn tại trong quá trình phát triển đô thị giai đoạn trước như dàn trải phát triển quá mức, phân bố thiếu hợp lý các khu chức năng; Thách thức về biến đổi khí hậu, yêu cầu về áp dụng công nghệ; Đảm bảo phù hợp với yêu cầu của hệ thống chính sách phát luật mới.

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam khẳng định, những ý kiến đóng góp tại Hội thảo là cơ sở quan trọng để thành phố nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện nhiệm vụ quy hoạch chung, bảo đảm chất lượng, tính khoa học và tính khả thi, làm nền tảng pháp lý vững chắc cho công tác lập quy hoạch chung thành phố trong giai đoạn tới, với tầm nhìn dài hạn, bền vững.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam đề nghị đơn vị tư vấn khẩn trương tổng hợp đầy đủ các tham luận, ý kiến góp ý, phân tích chuyên môn và phản biện khoa học; nghiên cứu tiếp thu, giải trình nghiêm túc và hoàn thiện hồ sơ nhiệm vụ quy hoạch chung thành phố.

KHÁNH NHI