Phát huy vai trò phụ nữ trong hành trình phát triển Đà Nẵng

Từ tư tưởng Hồ Chí Minh đến quyền làm chủ của phụ nữ

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt đối với phụ nữ, không chỉ bởi những hy sinh, đóng góp to lớn trong sự nghiệp cách mạng mà còn từ nhận thức về vị trí, vai trò của phụ nữ đối với sự tiến bộ xã hội. Người khẳng định:“Nói phụ nữ là nói phân nửa xã hội. Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người. Nếu không giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ một nửa”.

Điểm sâu sắc trong tư tưởng Hồ Chí Minh là Người không nhìn nhận phụ nữ đơn thuần ở vị trí cần được quan tâm, bảo vệ mà trước hết là những con người có quyền bình đẳng, có năng lực sáng tạo và quyền tham gia quyết định vận mệnh của mình và của đất nước.

Ngay trong Hiến pháp năm 1946, tư tưởng trên đã được thể chế hóa bằng quy định tại Điều 9: “Đàn bà ngang quyền với đàn ông về mọi phương diện”. Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định địa vị pháp lý của phụ nữ trong Nhà nước Việt Nam mới, mở đường để phụ nữ tham gia ngày càng sâu rộng vào đời sống chính trị, kinh tế và xã hội.

Đặc biệt, tại Hội nghị cán bộ phụ nữ miền núi ngày 19/3/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Phụ nữ cũng là người chủ nước nhà”. Từ lời khẳng định đó, Người đặt ra yêu cầu phụ nữ phải tích cực lao động, học tập, đoàn kết và tham gia xây dựng đời sống mới.

Quan niệm về quyền làm chủ của Người luôn gắn liền với năng lực và điều kiện thực hiện quyền làm chủ. Bình đẳng không thể chỉ dừng ở sự thừa nhận về mặt pháp luật mà phải được hiện thực hóa bằng cơ hội học tập, việc làm, phát triển kinh tế và tham gia quản lý xã hội. Đồng thời, phụ nữ cần chủ động vượt qua tâm lý tự ti, mạnh dạn khẳng định năng lực và vị trí của mình.

Trong quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, giải phóng phụ nữ là quá trình kết hợp mật thiết giữa trách nhiệm của Nhà nước, xã hội và tinh thần tự chủ của chính người phụ nữ. Bước vào giai đoạn hiện nay, bài toán đặt ra không chỉ dừng ở sự bình đẳng trên danh nghĩa, mà là kiến tạo môi trường thực chất để phụ nữ phát triển năng lực, cống hiến và thụ hưởng công bằng mọi thành quả phát triển.

Phụ nữ Đà Nẵng khẳng định vai trò chủ thể phát triển

Trong không gian phát triển mới, Đà Nẵng hội tụ những tiềm năng đa dạng của đô thị, nông thôn, miền biển và miền núi. Lực lượng phụ nữ luôn giàu truyền thống, cần cù, sáng tạo, đang tham gia trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Một điểm nổi bật là sự chuyển biến từ tư duy hỗ trợ phụ nữ phát triển sinh kế sang khuyến khích phụ nữ chủ động khởi nghiệp, xây dựng thương hiệu và tham gia những lĩnh vực kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Ngày 8/10/2026, Hội Liên hiệp Phụ nữ thành phố Đà Nẵng tổ chức tôn vinh 50 gương phụ nữ làm kinh tế giỏi, đại diện cho hàng nghìn phụ nữ đang nỗ lực sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp. Những mô hình được ghi nhận trải rộng từ chế biến nông sản, dược liệu, sản phẩm OCOP đến kinh tế xanh, nghề thủ công và ứng dụng công nghệ số.

Đáng chú ý, nhiều phụ nữ từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang xây dựng cơ sở kinh doanh, tổ hợp tác, hợp tác xã; từ khai thác nguyên liệu sẵn có sang chế biến, phát triển sản phẩm và tạo dựng thương hiệu. Chính sự chuyển đổi đó cho thấy vai trò của phụ nữ không chỉ dừng ở việc tạo thu nhập cho gia đình mà còn góp phần hình thành những động lực phát triển kinh tế tại địa phương.

Tại Ngày hội “Phụ nữ Đà Nẵng - tôn vinh sản phẩm địa phương” tháng 7/2026, 50 gian hàng với sự tham gia của gần 100 doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, hộ kinh doanh và chủ thể OCOP góp phần kết nối sản phẩm, thị trường và lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong phụ nữ.

Những kết quả từ hoạt động Hội phản ánh sự gắn kết giữa phát triển kinh tế và trách nhiệm xã hội. Theo báo cáo sơ kết 9 tháng đầu năm 2026, trong đợt thi đua cao điểm “51 ngày hành động thực hiện công trình, phần việc sáng tạo, hiệu quả”, các cấp Hội đã xây mới, sửa chữa 51 mái ấm tình thương; thực hiện 79 công trình dân sinh; hỗ trợ 165 mô hình sinh kế, cùng nhiều hoạt động chăm lo phụ nữ, trẻ em khó khăn, với tổng giá trị gần 9 tỷ đồng.

Đây không chỉ là kết quả phong trào mà cho thấy khả năng huy động nguồn lực, kết nối cộng đồng và giải quyết các vấn đề thiết thực từ cơ sở của tổ chức Hội.

Đặc biệt, thành phố quan tâm hơn đến việc lắng nghe tiếng nói của phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Diễn đàn đối thoại ngày 8/10/2026 giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền thành phố với hội viên, phụ nữ miền núi tập trung vào những vấn đề cụ thể như vốn, đất sản xuất, đào tạo nghề, việc làm, khoa học - kỹ thuật, thị trường, bình đẳng giới và chuyển đổi số.

Đây là chuyển biến trong cách tiếp cận chính sách: phụ nữ không chỉ tiếp nhận sự hỗ trợ mà còn trực tiếp phản ánh khó khăn, đề xuất giải pháp và tham gia vào quá trình xác định những vấn đề phát triển của địa phương.

Tại diễn đàn, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh cần nhìn nhận phụ nữ là chủ thể của quá trình phát triển, chứ không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách. Quan điểm ấy có sự tương đồng sâu sắc với tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền làm chủ và tinh thần tự lực, tự cường của phụ nữ.

Tuy vậy, từ những thành tựu đã đạt được, cần nhìn nhận một thực tế: cơ hội phát triển của phụ nữ giữa các địa bàn, nhóm nghề nghiệp và điều kiện kinh tế vẫn chưa đồng đều. Phụ nữ miền núi có thể gặp khó khăn trong tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường; phụ nữ lao động tự do chịu nhiều áp lực về việc làm, thu nhập; không ít phụ nữ còn phải gánh vác phần lớn công việc chăm sóc gia đình không được trả công.

Nhận diện đầy đủ những rào cản ấy chính là tiền đề để quyền làm chủ của phụ nữ được hiện thực hóa sâu sắc hơn.

Trao cơ hội, khơi thông tiềm năng và khát vọng cống hiến

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới đòi hỏi phải chuyển mạnh từ quan tâm, hỗ trợ sang tạo điều kiện thực chất để phụ nữ phát huy vai trò, phát triển toàn diện.

Trước hết, cần xem việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ là một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển con người của thành phố. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn phụ nữ phải cố gắng học tập, bởi “Nếu không học thì không tiến bộ”. Trong bối cảnh hiện nay, lời dạy ấy càng có ý nghĩa khi tri thức, khoa học - công nghệ và kỹ năng số đang trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.

Vì vậy, cùng với đào tạo nghề, cần chú trọng bồi dưỡng kỹ năng quản trị, khởi nghiệp, thương mại điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và bảo vệ an toàn thông tin cho phụ nữ. Đối với khu vực miền núi, việc đào tạo phải gắn với nhu cầu sinh kế, điều kiện tiếp cận công nghệ và đặc điểm văn hóa của từng cộng đồng.

Đà Nẵng xác định những mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030: tư vấn, trợ giúp pháp lý cho 15.000 phụ nữ khởi nghiệp và các chủ thể kinh doanh do nữ làm chủ; hỗ trợ ít nhất 1.500 phụ nữ khởi sự kinh doanh, khởi nghiệp; hỗ trợ hiện thực hóa 750 ý tưởng khởi nghiệp sáng tạo; vận động thành lập mới hoặc chuyển đổi 500 doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Đây là những mục tiêu có ý nghĩa, nhưng hiệu quả không chỉ được đo bằng số lượng phụ nữ tiếp cận chương trình hỗ trợ mà quan trọng hơn là số mô hình tồn tại bền vững, số việc làm được tạo ra, mức thu nhập được cải thiện và khả năng tự chủ kinh tế được nâng lên.

Cùng với hỗ trợ khởi nghiệp, cần quan tâm tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ cán bộ nữ, nhất là cán bộ nữ trẻ, cán bộ nữ người dân tộc thiểu số. Việc phụ nữ tham gia lãnh đạo, quản lý không đơn thuần là vấn đề cơ cấu giới mà còn là yêu cầu phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và góc nhìn đa dạng trong hoạch định, thực thi chính sách.

Bên cạnh đó, bình đẳng giới cần bắt đầu từ chính gia đình. Một người phụ nữ khó có thể phát huy đầy đủ năng lực nếu phải lựa chọn giữa cơ hội nghề nghiệp và trách nhiệm chăm sóc gia đình. Do đó, mở rộng các dịch vụ hỗ trợ chăm sóc trẻ em, người cao tuổi; thúc đẩy chia sẻ trách nhiệm gia đình và xây dựng môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ là những giải pháp cần được chú trọng.

Việc Đà Nẵng triển khai dự án thúc đẩy bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ giai đoạn 2026 - 2028, với các nội dung về phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới, kinh tế chăm sóc và thích ứng với biến đổi khí hậu, cho thấy hướng tiếp cận ngày càng toàn diện hơn.

Một yêu cầu quan trọng khác là đổi mới phương thức hoạt động của tổ chức Hội theo hướng sát cơ sở, lấy nhu cầu và sự tiến bộ thực chất của hội viên làm trung tâm. Mỗi chương trình hỗ trợ cần gắn với khả năng giải quyết khó khăn cụ thể; mỗi cuộc đối thoại phải có cơ chế theo dõi, phản hồi; mỗi mô hình hiệu quả cần được đánh giá để nhân rộng phù hợp.

Về phía mình, phụ nữ cũng cần phát huy tinh thần chủ động, tự tin, không ngừng học hỏi và mạnh dạn tham gia những lĩnh vực mới. Bởi quyền làm chủ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thể hiện bằng năng lực tự quyết định, hành động và đóng góp cho cộng đồng.

Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10 là dịp để tôn vinh những đóng góp, hy sinh và cống hiến của phụ nữ, nhưng ý nghĩa sâu xa hơn là tiếp tục tạo dựng một môi trường phát triển công bằng, nhân văn, nơi mỗi phụ nữ đều có cơ hội khẳng định bản lĩnh, giá trị của mình.

Từ lời căn dặn “Phụ nữ cũng là người chủ nước nhà” của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thực tiễn Đà Nẵng hôm nay là một hành trình nối tiếp tư tưởng về bình đẳng, tự cường và phát triển con người. Khi phụ nữ được trao cơ hội, được phát huy tài năng và thực sự làm chủ cuộc sống, đó không chỉ là thành quả của tiến bộ xã hội mà còn là nguồn lực quan trọng góp phần xây dựng thành phố ngày càng giàu đẹp, văn minh và hạnh phúc.

                                                         TS. Trần Ngọc Nhiều (HVCTKV III)