Quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố

Nghị định gồm 05 chương, 20 điều, quy định tương đối toàn diện về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố, là cơ sở pháp lý quan trọng để các địa phương khẩn trương triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố; rà soát, bố trí, kiện toàn và hoàn thiện chế độ, chính sách đối với đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.

Theo Nghị định, tổ chức các thôn, tổ dân phố phải bảo đảm tinh gọn, hiệu quả; phù hợp với quy mô dân cư, đặc điểm địa bàn và yêu cầu quản lý của chính quyền địa phương cấp xã. Bảo đảm và đề cao tính tự quản của cộng đồng dân cư; phát huy quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân trong tổ chức đời sống cộng đồng, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán tốt đẹp của địa phương.

Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tự quản của cộng đồng dân cư, tạo thuận lợi cho Nhân dân trong tiếp cận thông tin, tham gia các hoạt động cộng đồng và phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã trong các hoạt động tại địa bàn.

Tiêu chuẩn của thôn, tổ dân phố

Đối với việc thành lập, sắp xếp, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố, Nghị định quy định rõ nguyên tắc, tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình theo từng vùng miền:

Ở thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh: thôn phải có từ 500 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 700 hộ gia đình trở lên;

Ở vùng trung du và miền núi phía Bắc: thôn phải có từ 150 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 300 hộ trở lên;

Ở vùng đồng bằng sông Hồng: thôn phải có từ 400 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ gia đình trở lên;

Ở vùng Bắc Trung Bộ: thôn phải có từ 350 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên;

Ở vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên: thôn phải có từ 300 hộ gia đình trở lên, tổ dân phố phải có từ 450 hộ gia đình trở lên;

Ở vùng Đông Nam Bộ: thôn phải có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ trở lên;

Ở vùng đồng bằng sông Cửu Long: thôn phải có từ 400 hộ trở lên, tổ dân phố phải có từ 550 hộ trở lên.

Quy mô số hộ gia đình đối với thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù

Theo Nghị định, đối với thôn, tổ dân phố thuộc địa bàn miền núi, xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thôn đặc biệt khó khăn, thôn ở địa bàn có địa hình chia cắt phức tạp, giao thông đi lại khó khăn, dân cư sinh sống phân tán; thôn, tổ dân phố ở địa bàn biên giới, hải đảo hoặc thuộc khu vực quy hoạch giải phóng mặt bằng, di dân, tái định cư; thôn, tổ dân phố nằm biệt lập trên các đảo, cù lao, cồn trên sông thì quy mô số hộ gia đình có thể thấp hơn quy định.

UBND cấp tỉnh hướng dẫn cụ thể thôn, tổ dân phố trong các trường hợp đặc thù quy định, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, yêu cầu quản lý địa bàn, tổ chức hoạt động của cộng đồng dân cư, tính ổn định và gắn kết cộng đồng dân cư, đáp ứng yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Thành lập thôn, tổ dân phố trong các trường hợp đặc biệt: Trường hợp thành lập phường từ xã thì UBND cấp xã có trách nhiệm rà soát, xây dựng phương án sắp xếp; tổ chức lại thôn theo loại hình tổ dân phố để lấy ý kiến Nhân dân đồng thời trong hồ sơ Đề án thành lập phường. HĐND phường quyết định việc sắp xếp, tổ chức lại và sử dụng tên gọi tổ dân phố trên địa bàn kể từ ngày Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc thành lập phường có hiệu lực thi hành. Trường hợp cần thiết do yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán hoặc yêu cầu thực tiễn của địa phương thì HĐND cấp xã được quyết định tiếp tục sử dụng tên gọi truyền thống theo quy định.

Trường hợp khi xây dựng hồ sơ Đề án thành lập phường từ xã mà chưa xây dựng được phương án sắp xếp, tổ chức lại để bảo đảm tiêu chuẩn quy mô số hộ gia đình của tổ dân phố quy định tại Nghị định này thì phải xây dựng kế hoạch, lộ trình cụ thể thực hiện sắp xếp, tổ chức lại sau khi thành lập phường.

Tăng mức khoán quỹ phụ cấp từ ngân sách nhà nước phù hợp với quy mô và tính chất địa bàn

Về chế độ, chính sách, Nghị định quy định thống nhất 03 chức danh người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố gồm: Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố và Trưởng Ban Công tác Mặt trận.

Đồng thời điều chỉnh tăng mức khoán quỹ phụ cấp từ ngân sách nhà nước phù hợp với quy mô và tính chất địa bàn. Trong đó, tăng từ mức 6,0 lần lên mức 8,0 lần mức lương cơ sở đối với thôn, tổ dân phố có yếu tố đặc thù; tăng từ 4,5 lần lên 6,5 lần mức lương cơ sở đối với các thôn, tổ dân phố còn lại.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định về đào tạo, bồi dưỡng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và chính sách đối với người nghỉ do sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố nhằm bảo đảm ổn định tổ chức và quyền lợi của đội ngũ này trong quá trình triển khai thực hiện.

THANH NGUYÊN