Đề xuất triển khai 3 sản phẩm mới tại VIFC-DN

Mở rộng “cửa ngõ” huy động vốn quốc tế

Đà Nẵng đang hướng tới mở rộng các kênh huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển, trong đó chú trọng kết nối nguồn vốn trung và dài hạn toàn cầu, nguồn vốn kiều hối và nguồn lực từ các quỹ đầu tư quốc tế với các dự án trọng điểm của thành phố. Đây là một trong những hướng triển khai của Đề án Huy động vốn đầu tư nước ngoài cho đầu tư phát triển thông qua thu hút công ty quản lý tài sản và quỹ đầu tư vào VIFC-DN.

Với Đề án này, Đà Nẵng đặt mục tiêu trong giai đoạn 2026-2030 cấp phép cho 2-3 công ty quản lý tài sản quốc tế, thành lập tối thiểu 5 quỹ đầu tư; huy động và giải ngân từ 1-3 tỷ USD trong 2 năm đầu (2026-2027), tăng lên 2-4 tỷ USD/năm trong giai đoạn 2028-2030 và thu xếp vốn cho tối thiểu 8-12 dự án.

Đáng chú ý, nguồn vốn này được định hướng vào những lĩnh vực có nhu cầu vốn lớn và có khả năng tạo động lực tăng trưởng như hạ tầng trọng điểm, năng lượng, cảng - logistics, hạ tầng số, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tài chính, tài chính xanh và tài trợ chuỗi cung ứng gắn với Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Cùng với đó, đề án nghiên cứu huy động nguồn vốn nước ngoài cho các dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm của thành phố thông qua các mô hình như thành lập Công ty quản lý tài sản, Quỹ đầu tư hạ tầng hoặc Công ty Đầu tư tài chính Đà Nẵng làm đầu mối phát hành trái phiếu quốc tế, tiếp nhận tài trợ hoặc cho vay lại.

Nguồn vốn có thể được sử dụng cho các dự án hạ tầng VIFC-DN, đường cao tốc nội thị, mở rộng đường Nguyễn Sinh Sắc, hạ tầng kết nối đô thị - cảng biển và trung tâm dữ liệu vùng.

Ở khu vực tư nhân, nhà đầu tư có thể thành lập các công ty quản lý vốn, huy động vốn quốc tế cho những dự án quy mô lớn như đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng VIFC-DN, Nhà máy điện LNG Hòa Ninh, hạ tầng Khu thương mại tự do Đà Nẵng, khu phức hợp Đà Nẵng DownTown, khu tổ hợp công trình phục vụ Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng và các dự án trọng điểm tại một số địa phương có nhu cầu.

Không chỉ hướng nguồn vốn vào các dự án lớn, đề án còn mở rộng khả năng hỗ trợ doanh nghiệp. Các quỹ đầu tư, công ty công nghệ tài chính và tổ chức cho vay không nhận tiền gửi có thể cung cấp dịch vụ bao thanh toán, thanh toán xuyên biên giới, cấp tín dụng trên nền tảng công nghệ để tài trợ vốn lưu động cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp xuất nhập khẩu và logistics tại Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Đà Nẵng cũng nghiên cứu phương án mã hóa dòng tiền, thu nhập hình thành trong tương lai để huy động vốn đầu tư xây dựng hệ thống đường sắt đô thị Đà Nẵng - Chu Lai.

Những đề xuất này đang nhận được sự quan tâm bước đầu của thị trường. Hiện đã có một số quỹ đầu tư, công ty quản lý quỹ quan tâm trở thành thành viên VIFC-DN và triển khai thí điểm các sản phẩm huy động vốn.

Trong đó, MDV Capital đã xây dựng và gửi Cơ quan điều hành VIFC-DN đề án thành lập Công ty quản lý tài sản với vốn hoạt động 800 tỷ đồng, cùng phương án kết nối hệ sinh thái đối tác và các tập đoàn tài chính lớn trên toàn cầu. Một số quỹ đầu tư, tổ chức quốc tế khác cũng bày tỏ nhu cầu đăng ký thành viên VIFC-DN.

Cùng với đó, Quỹ Đầu tư phát triển thành phố Đà Nẵng dự kiến đề xuất thành lập Công ty đầu tư tài chính để đầu tư vào các dự án hạ tầng trọng điểm. Một nhà đầu tư nước ngoài đề xuất thành lập công ty Holding hoặc quỹ đầu tư để góp vốn vào Nhà máy điện LNG Hòa Ninh. Cơ quan phát triển kinh tế Áo thuộc Bộ Tài chính Cộng hòa Áo và một nhà đầu tư lớn trong nước cũng đề xuất thành lập pháp nhân là thành viên VIFC-DN để huy động khoảng 30% vốn đầu tư dự án đường sắt tốc độ cao Đà Nẵng - Chu Lai.

Mở thêm thị trường mới

Cùng với đề án huy động vốn đầu tư nước ngoài cho đầu tư phát triển, hai đề án còn lại hướng đến một mục tiêu rộng hơn: hình thành những thị trường tài chính mới ngay trong VIFC-DN.

Với Sở giao dịch hàng hóa, Đà Nẵng hướng đến mục tiêu từng bước tạo lập mức giá tham chiếu và thử nghiệm các công cụ phòng ngừa rủi ro về giá đối với những mặt hàng nông sản chủ lực của miền Trung - Tây Nguyên và Việt Nam.

Trong giai đoạn đầu, Sở giao dịch hàng hóa sẽ tổ chức giao dịch vật chất, gồm giao ngay hoặc đăng ký kỳ hạn đối với cà phê Robusta, hồ tiêu và viên nén gỗ. Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện, danh mục có thể được mở rộng sang cao su, gạo, điều, ca cao và những sản phẩm đặc hữu có giá trị kinh tế cao như Sâm Ngọc Linh, yến sào.

Đề án đồng thời đặt vấn đề thử nghiệm có kiểm soát các hợp đồng phái sinh tương lai; cung cấp giá tham chiếu, chỉ số giá, dữ liệu tồn kho và thông tin thị trường; kết nối dịch vụ tín dụng, tài trợ giao dịch hàng hóa thông qua ngân hàng và quỹ đầu tư.

Theo lộ trình dự kiến, sau 6 tháng kể từ khi được cấp phép hoạt động, Sở giao dịch hàng hóa có thể triển khai đấu giá giao ngay và các hợp đồng kỳ hạn có đăng ký; sau 18 tháng có thể triển khai các hợp đồng phái sinh tương lai.

Trong khi đó, thị trường tín chỉ các-bon mở ra một hướng đi gắn trực tiếp với tài chính xanh và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Đề án thí điểm Sàn giao dịch thị trường tự nguyện và quốc tế đối với tín chỉ các-bon, tài sản môi trường gắn với các công cụ tài chính khí hậu tại VIFC-DN đặt mục tiêu thử nghiệm có kiểm soát để phát triển từ 15-20 dự án. Đồng thời hình thành 5-8 dự án thí điểm đáp ứng điều kiện tạo lập tài sản môi trường theo tiêu chuẩn quốc tế, giao dịch và huy động nguồn lực quốc tế dựa trên tín chỉ các-bon tự nguyện, tín chỉ loại bỏ các-bon và một số tài sản môi trường đủ điều kiện.

Sàn giao dịch dự kiến cung cấp dịch vụ chuẩn bị dự án, quản lý dữ liệu và vòng đời tài sản, tổ chức giao dịch sơ cấp, giao dịch giao ngay có kiểm soát và thí điểm các chương trình tạo lập tín chỉ các-bon, tài sản môi trường. Hai nhóm sản phẩm ưu tiên gồm tín chỉ các-bon tự nguyện và tín chỉ loại bỏ các-bon.

Đáng chú ý, hiện có 3 nhóm nhà đầu tư đề xuất nghiên cứu thí điểm chương trình tạo lập tài sản môi trường tại Đà Nẵng, ưu tiên rà soát, nghiên cứu và đánh giá khả năng tham gia đối với các dự án tại Vườn quốc gia Sông Thanh, Khu Bảo tồn thiên nhiên Cù Lao Chàm, dự án phục hồi rừng nghèo kiệt sau thiên tai tại các xã miền núi (huyện Phước Sơn cũ) và dự án sản xuất than sinh học. Trong đó, 1 nhà đầu tư đã xây dựng và gửi Cơ quan điều hành VIFC-DN Đề án thành lập Sàn giao dịch tín chỉ các-bon tại VIFC-DN.

Theo lộ trình đề xuất, 12 tháng sau khi được cấp phép thử nghiệm, nhà đầu tư có thể đưa Sàn giao dịch tín chỉ các-bon tự nguyện và tài chính khí hậu quốc tế Đà Nẵng vào hoạt động; sau 24 tháng có thể đưa các tài sản được tạo lập từ tín chỉ các-bon trên địa bàn thành phố lên giao dịch.

Một điểm đáng lưu ý trong đề án là tín chỉ các-bon là hàng hóa vô hình đại diện cho kết quả giảm phát thải, loại bỏ hoặc tăng cường hấp thụ khí nhà kính, có mức độ tiêu chuẩn hóa và thương mại hóa tương đối cao trên thế giới. Việc giao dịch tín chỉ các-bon về bản chất là giao dịch thương mại dịch vụ môi trường, không phải giao dịch chuyển nhượng, thế chấp quyền sử dụng đất và tài nguyên gắn liền với đất.

Chủ dự án và các đối tác liên kết chỉ cam kết thực hiện các biện pháp kỹ thuật, quản lý như bảo vệ rừng, giảm phân bón, đổi mới công nghệ nhằm đạt lượng giảm phát thải mục tiêu, không ảnh hưởng đến quyền sở hữu đất đai, tài nguyên và chủ quyền quốc gia.

Từ đề xuất đến vận hành

Ba sản phẩm được đề xuất có điểm chung là không chỉ đặt mục tiêu thu hút thêm nguồn lực mà còn hướng đến hình thành các cơ chế, thị trường tài chính mới trong VIFC-DN. Tuy nhiên, để những ý tưởng này đi vào thực tế, yếu tố then chốt vẫn là hành lang pháp lý, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, năng lực của các thành viên thị trường và nhu cầu thực tế.

Với huy động vốn quốc tế, cần bảo đảm cơ chế kết nối giữa nguồn vốn và các dự án có nhu cầu, đồng thời tạo thanh khoản cho các sản phẩm tài chính. Với Sở giao dịch hàng hóa, yêu cầu quan trọng là nguồn hàng ổn định, cơ chế quản lý, giám sát giao dịch và thanh toán bù trừ. Trong khi đó, thị trường tín chỉ các-bon cần nguồn tạo lập tín chỉ ổn định, cơ chế giám sát theo tiêu chuẩn quốc tế và các thành viên đủ năng lực phát triển dự án.

Nếu được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương, Cơ quan điều hành VIFC-DN sẽ phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để hoàn thiện quy định, cơ chế cấp phép, quản lý và thử nghiệm. Đây sẽ là bước chuyển quan trọng từ việc hình thành ý tưởng sang xây dựng những sản phẩm có khả năng vận hành thực tế.

Với cách tiếp cận đồng thời mở rộng nguồn vốn, sản phẩm và thị trường, 3 đề án được kỳ vọng tạo thêm kênh huy động nguồn lực quốc tế cho đầu tư phát triển, hỗ trợ các lĩnh vực kinh tế mới và từng bước định hình hệ sinh thái tài chính đặc thù tại Đà Nẵng. Quan trọng hơn, hiệu quả của VIFC-DN sẽ được đo bằng khả năng biến những cơ chế mới thành dòng vốn thực, thị trường thực và giá trị thực cho nền kinh tế thành phố.

THANH NGUYÊN