Khu Thương mại tự do: “Đòn bẩy” chiến lược nâng tầm logistics

"Tam giác logistics"

Thông tin tại Hội nghị xúc tiến đầu tư vào Khu Thương mại tự do và hạ tầng logistics thành phố Đà Nẵng vào chiều 28-11, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam cho biết, thời gian đến, việc hình thành các trung tâm thương mại, các khu logistics là vấn đề sống còn của Đà Nẵng và là ưu tiên phát triển quy hoạch trong tương lai.

Đà Nẵng định hướng phát triển logistics theo hướng hiện đại, đồng bộ, bền vững, từng bước đưa thành phố trở thành trung tâm logistics cấp quốc gia có vai trò quốc tế. Trong đó, trọng điểm là phát triển kinh tế biển, là đầu mối giao thông quan trọng của cả nước, cửa ngõ chính ra biển Đông và vùng kinh tế trọng điểm miền Trung và hành lang kinh tế Đông Tây.

“Đây là mắt xích quan trọng trong hành lang vận chuyển Châu Á - Thái Bình Dương, đa dạng loại hình vận tải, các chuỗi logistics, nâng cao giá trị khối lượng hàng hóa, dịch vụ logistics thông qua đầu mối các cảng vận chuyển lớn, địa bàn thành phố, cảng biển, cảng hàng không. Đẩy mạnh phát triển du lịch logistics cho thương mại, dịch vụ của logistics xanh”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam nói.

Thông tin về chính sách, ưu đãi tại Khu TMTD Đà Nẵng, theo bà Đỗ Thị Quỳnh Trâm - Phó Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng, doanh nghiệp nước ngoài vào hoạt động trong khu thương mại tự do không cần có giấy phép đầu tư và dự án đầu tư để đăng ký thành lập. Toàn bộ các doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu tiên, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo, hưởng thuế suất ưu tiên 10% trong 15 năm. Cạnh đó, áp dụng chế độ hải quan ưu tiên, hỗ trợ nhà đầu tư chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng…

Hiện địa phương đang đề xuất Quốc hội sửa đổi, bố sung thêm nhiều chính sách, ưu đãi đặc thù khác tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV; dự kiến trình Quốc hội giữa tháng 12-2025.

Khu TMTD Đà Nẵng được xác định gắn với cảng nước sâu Liên Chiểu. Ông Lê Thành Hưng - Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên thành phố cho biết, cảng Liên Chiểu được quy hoạch với diện tích 450 ha và được định hướng trở thành cảng cửa ngõ quốc tế, thu hút các hãng vận tải và logistics lớn.

Dự báo lượng hàng hóa qua cảng Liên Chiểu, theo kịch bản đến năm 2050, Đà Nẵng sẽ tiếp nhận được 100 triệu tấn hàng hóa/năm. Cảng Liên Chiểu sẽ là cảng cửa ngõ quốc tế, thu hút các hãng vận tải, logistics lớn trên thế giới. Thành phố đang kêu gọi nhà đầu tư chiến lược cho phần bến cảng container. Hiện tại đã có 3 nhà đầu tư lớn nộp hồ sơ và dự kiến cuối tháng 12-2025 sẽ mở thầu.

Chia sẻ về định hướng phát triển logistics, ông Thiều Việt Dũng - Phó Trưởng Ban Quản lý Khu Kinh tế mở Chu Lai nhắc đến “tam giác logistics”.

Theo ông Dũng, Liên Chiểu – Khu TMTD – Chu Lai sẽ trở thành “tam giác logistics”. Đây được xem là mô hình có khả năng tạo nên trục kết nối xuyên suốt từ cảng nước sâu, khu phi thuế quan đến trung tâm công nghiệp – dịch vụ cấp vùng, đồng thời mở rộng ra phía Tây qua cửa khẩu Nam Giang, hình thành chuỗi giá trị logistics liên kết chặt chẽ từ biển đến biên giới.

Hiện tại, Khu kinh tế mở Chu Lai đang quy hoạch khoảng 1.000 ha đất làm khu phi thuế quan, trong đó có khu gần Sân bay Chu Lai – sân bay cấp 4F – kết nối trực tiếp với cảng, phục vụ phát triển logistics khu vực.

Về hạ tầng kết nối, Khu thương mại Chu Lai được quy hoạch bài bản với hệ thống trục ngang, trục dọc, kết nối đường cao tốc, đường sắt cao tốc, cảng biển, quốc lộ và đường dọc ven biển, đáp ứng nhu cầu logistics phía Nam.

Hạ tầng đi trước

Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá logistics, nhưng hạ tầng kết nối từ cảng biển đến hàng không vẫn là điểm nghẽn.

Ông Đỗ Xuân Quang, Phó Tổng Giám đốc Vietjet Air cho rằng, với thực trạng hiện nay của Đà Nẵng rất cần hạ tầng logistics hiện đại, nhất là hàng không. Sân bay Đà Nẵng và Chu Lai vẫn thiếu nhà ga hàng hóa, kho ngoại quan, trung tâm xử lý hàng hóa chuẩn quốc tế, khiến các doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử, chip hay smartphone dè dặt khi đầu tư. Dù sản lượng hàng không không lớn, lĩnh vực này đóng góp 25% giá trị xuất khẩu, phản ánh vai trò quan trọng đối với các ngành giá trị cao. Cạnh đó, khung pháp lý về hải quan cũng cần sửa đổi phù hợp mô hình Khu TMTD vốn là khu vực ngoại quan để tránh ách tắc sau sản xuất.

Trong khi đó, bà Phạm Thị Mỹ Lệ, Phó Giám đốc Marketing Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn kỳ vọng vào cảng Liên Chiểu nhưng lưu ý, với sản lượng hiện nay của miền Trung, cảng sẽ cần thời gian hình thành nguồn hàng và thu hút tuyến tàu xa.

Bà Lệ lưu ý Đà Nẵng cân nhắc kỹ vị trí của Khu TMTD bởi nếu tiến độ cảng Liên Chiểu chậm, việc đặt Khu TMTD tại đây sẽ bị ảnh hưởng. Về vận hành, bà nhấn mạnh cải cách thủ tục hải quan, tránh hàng qua nhiều cửa khẩu, đảm bảo luân chuyển thông suốt giữa khu phi thuế quan - Khu TMTD - thị trường nội địa. Bà cũng đề xuất hoàn thiện ưu đãi thuế cho gia công – lắp ráp và tăng linh hoạt thời hạn lưu trữ hàng hóa.

Ông Thomas Sim - Chủ tịch Liên đoàn Các hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA) đánh giá, Đà Nẵng đã quyết tâm đầu tư, nỗ lực để xây dựng cơ sở hạ tầng cứng và hạ tầng mềm phục vụ cho sự phát triển của thành phố trong những năm tới.

Bày tỏ ấn tượng với tầm nhìn trung hạn dài hạn của Đà Nẵng, ông Thomas Sim nhấn mạnh, điều quan trọng là kêu gọi được các bên liên quan tham gia thực hiện đề án, quy hoạch đã đề ra. Ông kỳ vọng Đà Nẵng sẽ xây dựng được cơ chế, chính sách cởi mở để kêu gọi các nhà đầu tư. Về phía FIATA, Hiệp hội rất sẵn sàng hỗ trợ Đà Nẵng trở thành cửa ngõ của sự phát triển. Hiệp hội sẽ tiếp tục thảo luận với chính phủ Việt Nam và chính quyền Đà Nẵng để kết nối với các bên liên quan về chuỗi cung ứng.

Đại diện Tập đoàn MAERSK cũng bày tỏ ấn tượng với tầm nhìn của Đà Nẵng nói riêng, Việt Nam nói chung và cho biết, tập đoàn rất quan tâm đến định hướng phát triển của Đà Nẵng và Việt Nam trong thời gian tới. Tập đoàn MAERSK gợi ý, để đạt được những mục tiêu đề ra, Đà Nẵng không thể “đi một mình” mà cần sự vào cuộc của các bên liên quan về xanh hóa và ứng dụng công nghệ cao để có thể tham gia vào toàn cầu hóa, phát triển trung tâm vận tải, trung tâm Logistics và Khu TMTD.

Đà Nẵng với lợi thế nằm ở trung tâm của miền Trung, là điểm kết nối chiến lược trên trục Bắc - Nam cũng như là trên tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây kết nối với Myanmar, Thái Lan, Lào ra biển Đông. Đây là một lợi thế hiếm có để giúp Đà Nẵng có thể trở thành đầu mối giao thương quốc tế cũng như đầu mối về logistics.

Thời gian qua, Đà Nẵng nỗ lực để phát triển hạ tầng. Trong bối cảnh hiện nay, thành phố không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà còn mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy sự phát triển hạ tầng logistics một cách bài bản, có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư.

“Muốn phát triển phải có hạ tầng đi trước, trong đó Khu TMTD sẽ trở thành “đòn bẩy” quan trọng của thành phố. Việc sớm hoàn thiện cơ chế vượt trội, cải cách thủ tục hải quan và thu hút nhà đầu tư chiến lược sẽ giúp Đà Nẵng tạo ra mô hình logistics hiện đại, xanh và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế”, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương nói.

THANH THẢO - NGUYỆT ÁNH