Phát huy tiềm năng điện ảnh và nhiếp ảnh trong phát triển công nghiệp văn hóa Đà Nẵng

Phát huy lợi thế “thành phố phim trường”

Biên kịch Trà Xuân Phương, Chủ tịch Hội Điện ảnh thành phố cho rằng, điện ảnh với sức mạnh của hình ảnh và cảm xúc, đóng vai trò như nhịp cầu kết nối và tạo giá trị cộng hưởng giữa văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo.

Không chỉ là một loại hình nghệ thuật, điện ảnh còn là công cụ quảng bá hình ảnh địa phương hiệu quả. Thực tế cho thấy nhiều địa danh đã trở nên nổi tiếng sau khi xuất hiện trong các bộ phim, như Phú Yên với “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” hay Hà Giang qua bộ phim “Chuyện của Pao”. Với cảnh quan thiên nhiên đa dạng, từ bãi biển Mỹ Khê, bán đảo Sơn Trà đến quần thể danh thắng Ngũ Hành Sơn, phố cổ Hội An, khu đền tháo Mỹ Sơn... và những cây cầu hiện đại, Đà Nẵng được xem như một “phim trường tự nhiên” giàu tiềm năng cho các hoạt động sáng tác điện ảnh.

Theo đó, điện ảnh đã góp phần “thổi hồn” vào các giá trị di sản và văn hóa của địa phương, giúp những câu chuyện lịch sử, con người và bản sắc vùng đất được truyền tải sinh động đến công chúng trong và ngoài nước.

Thành công của Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng (DANAFF) trong ba năm qua là minh chứng rõ nét cho tiềm năng này. Từ 86 suất chiếu trong mùa đầu tiên, đến năm 2025, liên hoan phim đã tăng lên gần 200 suất chiếu với hơn 100 bộ phim tham dự, thu hút nhiều tên tuổi điện ảnh lớn trong khu vực và quốc tế. Việc thành phố ký kết hợp tác tổ chức DANAFF đến năm 2031 cũng được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng thương hiệu điện ảnh Đà Nẵng trong tương lai.

Đồng tình với quan điểm này, đạo diễn Trương Vũ Quỳnh cho hay, Đà Nẵng có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển điện ảnh theo hướng trở thành một “thành phố phim trường”.

Theo đạo diễn Trương Vũ Quỳnh, hiếm có địa phương nào sở hữu hệ thống bối cảnh đa dạng trong bán kính ngắn như Đà Nẵng, nơi các đoàn làm phim có thể di chuyển từ bãi biển đến núi cao, từ đô thị hiện đại đến không gian rừng nguyên sinh chỉ trong thời gian ngắn. Cùng với đó, vị trí nằm giữa trục di sản miền Trung như Huế - Hội An - Mỹ Sơn cũng tạo nên nguồn chất liệu văn hóa phong phú, giúp các tác phẩm điện ảnh dễ dàng khai thác chiều sâu lịch sử, con người và bản sắc vùng đất.

Tuy nhiên, tiềm năng lớn ấy vẫn chưa được khai thác tương xứng khi hệ sinh thái sản xuất điện ảnh tại địa phương còn thiếu đồng bộ. Thành phố vẫn thiếu đội ngũ nhân lực chuyên môn cao ở các khâu sáng tạo và kỹ thuật, đồng thời việc tiếp cận trang thiết bị, studio đạt chuẩn hay các dịch vụ hỗ trợ đoàn phim còn hạn chế so với những trung tâm điện ảnh lớn trong nước.

Từ thực tế đó, đạo diễn Trương Vũ Quỳnh đề xuất cần sớm xây dựng tổ hợp công nghệ sáng tạo phục vụ cho hoạt động điện ảnh và nhiếp ảnh, với các phòng lab được trang bị máy tính cấu hình cao cùng phần mềm chuyên dụng về dựng phim, chỉnh màu, kỹ xảo.

Việc chia sẻ hạ tầng công nghệ này không chỉ giúp các nghệ sĩ trẻ có điều kiện thực hiện tác phẩm chất lượng với chi phí hợp lý, mà còn mở ra khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn (AI, Big Data) trong phân tích xu hướng người xem, hỗ trợ xây dựng kịch bản, thiết kế storyboard và tối ưu quy trình sáng tác.

Nhiếp ảnh và cơ hội lan tỏa giá trị từ nền tảng số

Ở góc nhìn của lĩnh vực nhiếp ảnh, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thân Nguyên cho rằng sự phát triển của công nghệ số đang mở ra nhiều cơ hội mới cho sáng tác và quảng bá tác phẩm. Các nền tảng số, mạng xã hội cùng nhiều công cụ công nghệ hiện đại đã giúp nghệ sĩ không chỉ mở rộng không gian sáng tạo mà còn rút ngắn khoảng cách giữa tác phẩm và công chúng. Tác phẩm nhiếp ảnh giờ đây có thể được lan tỏa nhanh chóng, tiếp cận người xem ở nhiều quốc gia. Đồng thời tạo điều kiện để nghệ sĩ kết nối với các dự án nghệ thuật, du lịch và truyền thông.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, nhiếp ảnh Đà Nẵng cần chú trọng xây dựng môi trường sáng tạo chuyên nghiệp, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong sản xuất, lưu trữ và quảng bá tác phẩm, qua đó góp phần nâng cao vị thế của nhiếp ảnh trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa của thành phố.

Từ góc nhìn này, TS, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Trần Tấn Vịnh cho biết, để phát huy đầy đủ giá trị của nhiếp ảnh trong phát triển công nghiệp văn hóa, việc nghiên cứu, sưu tầm và khai thác di sản ảnh xứ Quảng là một hướng đi quan trọng.

Những tư liệu hình ảnh về lịch sử, văn hóa và đời sống xã hội nếu được hệ thống hóa, số hóa và khai thác hiệu quả sẽ trở thành nguồn dữ liệu quý phục vụ cho sáng tác, nghiên cứu và quảng bá văn hóa. Đây cũng là nền tảng để xây dựng các sản phẩm văn hóa – du lịch đặc trưng, góp phần đưa nhiếp ảnh trở thành một trong những ngành công nghiệp văn hóa có khả năng tạo giá trị lan tỏa và đóng góp cho sự phát triển bền vững của thành phố.

Về góc nhìn phát triển ngành nhiếp ảnh gắn với kinh tế sáng tạo, Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Huỳnh Văn Truyền cho rằng, trong dòng chảy của xã hội hiện đại, nhiếp ảnh đã vượt ra khỏi phạm vi của một bộ môn nghệ thuật thuần túy để trở thành một ngành công nghiệp sáng tạo, nơi hình ảnh được xem như tài nguyên số và tài sản trí tuệ.

Mặc dù Đà Nẵng sở hữu nguồn tác phẩm phong phú cùng đội ngũ nghệ sĩ tài năng, giá trị kinh tế và khả năng ứng dụng của nhiếp ảnh vẫn chưa được khai thác tương xứng. Việc tổ chức lại nguồn lực sáng tạo thông qua các mô hình hợp tác, đặc biệt là kinh tế tập thể trong lĩnh vực nhiếp ảnh, có thể trở thành giải pháp quan trọng nhằm xây dựng chuỗi giá trị từ sáng tác, sản xuất đến thương mại hóa hình ảnh. Qua đó góp phần đưa nhiếp ảnh trở thành một thành tố của công nghiệp văn hóa và công cụ quảng bá hiệu quả cho hình ảnh Đà Nẵng.

Từ góc nhìn tổng thể về sự phát triển của các ngành văn học – nghệ thuật địa phương, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học – Nghệ thuật thành phố Nguyễn Nho Khiêm nhấn mạnh, nền tảng quan trọng nhất của điện ảnh và nhiếp ảnh vẫn là tác phẩm. Vì vậy, cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tác, nâng cao tính chuyên nghiệp trong sản xuất, đồng thời mở rộng không gian công bố và lan tỏa tác phẩm đến công chúng thông qua các triển lãm, liên hoan và nền tảng số.

Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, vị trí kết nối di sản cùng đời sống văn hóa năng động, Đà Nẵng sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển điện ảnh và nhiếp ảnh trở thành những lĩnh vực giàu tiềm năng của ngành công nghiệp văn hóa. Khi môi trường sáng tạo được mở rộng, nguồn nhân lực được bồi dưỡng và các tác phẩm được đầu tư, lan tỏa hiệu quả, điện ảnh và nhiếp ảnh không chỉ góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần mà còn trở thành kênh quảng bá hình ảnh thành phố, tạo động lực mới cho phát triển kinh tế sáng tạo và du lịch của Đà Nẵng trong thời gian tới.

KHÁNH NHI - BẢO YẾN