Quy hoạch thành phố phải gắn với xác lập mô hình tăng trưởng mới

Mô hình mới trong không gian mới

Theo định hướng, quy hoạch tập trung tổ chức lại không gian phát triển theo hướng tối ưu và hiệu quả hơn, tăng cường liên kết nội vùng, liên vùng và quốc gia. Phát huy được lợi thế của từng khu vực, hạn chế xung đột giữa các ngành, đồng thời chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo đảm phát triển bền vững.

Mô hình tăng trưởng được xác lập theo chiều sâu, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn làm trụ cột; gắn với tái cơ cấu mạnh mẽ các ngành công nghiệp, dịch vụ, nông nghiệp và phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Ông Đinh Văn Đức - Công ty Cổ phần TMDV và Xây dựng Phú Mỹ (TP Hồ Chí Minh), thành viên Liên danh tư vấn điều chỉnh Quy hoạch thành phố nhấn mạnh, việc điều chỉnh quy hoạch là yêu cầu tất yếu khi Đà Nẵng và cả nước bước vào giai đoạn phát triển mới.

“Những thay đổi lớn về tổ chức hành chính, phân vùng kinh tế - xã hội và định hướng chiến lược quốc gia, đặc biệt là việc hợp nhất Đà Nẵng - Quảng Nam, đã hình thành một đô thị có quy mô không gian và dân số vượt trội, đòi hỏi tư duy quy hoạch tích hợp, toàn diện và tầm nhìn dài hạn” – ông Đinh Văn Đức nói thêm.

Bên cạnh đó, các chủ trương mới của Trung ương về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân, hội nhập quốc tế, các quy hoạch cấp quốc gia cùng những cơ chế, chính sách đặc thù như Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do đã mở ra thời cơ và động lực tăng trưởng mới cho thành phố.

Trên cơ sở đó, quy hoạch đề xuất tổ chức không gian phát triển thành 3 vùng chức năng. Vùng đô thị - công nghiệp - dịch vụ ven biển phía Đông giữ vai trò động lực chủ đạo. Vùng phía Tây gắn với nông lâm nghiệp, bảo tồn sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao. Không gian biển, hải đảo được xác định là cấu phần quan trọng trong tổng thể phát triển.

Từ góc nhìn chiến lược, PGS.TS Trần Đình Thiên - Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, điều chỉnh quy hoạch thành phố là thời cơ hiếm có để tạo ra sự xoay chuyển mang tính đột phá, không chỉ dừng ở điều chỉnh kỹ thuật.

Theo ông, việc hợp nhất Đà Nẵng - Quảng Nam tạo ra một thực thể phát triển hoàn toàn khác, vừa có vai trò dẫn dắt quốc gia, vừa có không gian đủ rộng để mở lớn.

Trong bối cảnh thế giới biến động mạnh bởi trí tuệ nhân tạo, dịch chuyển chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược gia tăng, tư duy quy hoạch cũ không còn phù hợp, đòi hỏi cách tiếp cận mới, đủ táo bạo để dẫn dắt.

Ông Thiên đặc biệt nhấn mạnh hai trụ cột mang sứ mệnh quốc gia là Trung tâm tài chính quốc tế và Khu thương mại tự do, coi đây là mô hình thử nghiệm cho cả nước.

Việc mở rộng không gian phát triển về phía Nam, gắn với sân bay Chu Lai, cảng Kỳ Hà và Khu kinh tế mở Chu Lai cần được xác lập là hướng đột phá chiến lược. Đồng thời, quy hoạch cần xác định rõ dải ven biển là vùng động lực tăng trưởng, trong khi khu vực phía Tây giữ vai trò không gian sinh thái và dự trữ phát triển dài hạn.

Đột phá tư duy trong phát triển dài hạn

PGS.TS Bùi Tất Thắng - Nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược phát triển nhấn mạnh, điều chỉnh quy hoạch không đồng nghĩa với làm mới toàn bộ. Tuy nhiên, tại thành phố Đà Nẵng mới, nhiều nội dung buộc phải “làm mới” một cách thực chất.

Điểm then chốt của lần điều chỉnh này là xác lập mô hình tăng trưởng mới, phù hợp tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Đây không còn là cách tiếp cận “tái cơ cấu gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng” như trước, mà là bước phát triển cao hơn, nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số trong bối cảnh mới.

Mô hình này cần tạo ra hiệu suất cao hơn trên cùng nguồn lực đầu vào, dựa trên khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh. Ông cũng lưu ý việc cập nhật đầy đủ số liệu thống kê, rà soát tiêu chí ngành kinh tế chủ lực, thống nhất các chỉ tiêu còn chênh lệch.

Đồng thời, bổ sung chỉ tiêu y tế gắn với chất lượng thụ hưởng của người dân và thể hiện rõ nội dung về đặc khu Hoàng Sa nhằm khẳng định chủ quyền quốc gia.

Ở góc độ tính khả thi, PGS.TS Bùi Quang Bình - Trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng cho rằng, hạn chế lớn của dự thảo hiện nay nằm ở logic tổ chức không gian sau sáp nhập. Dù đã tiếp cận các lý thuyết hiện đại và bước đầu định vị đúng vai trò Đà Nẵng là trung tâm dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo, song mô hình đa trung tâm vẫn chưa làm rõ cấu trúc dẫn dắt, vai trò động lực và khả năng lan tỏa giữa các tiểu vùng.

Ông kiến nghị cần xác lập rõ không gian phát triển mới, phân vai cụ thể giữa các tiểu vùng, gắn ngành dẫn dắt với từng không gian và hoàn thiện mô hình quản trị quy hoạch cấp vùng.

Trong khi đó, Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Quản lý kinh tế Trung ương Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực tự lực, tự cường và sức chống chịu của nền kinh tế trong bối cảnh độ mở lớn.

Theo ông, mô hình tăng trưởng mới cần được cụ thể hóa bằng các chỉ tiêu đo lường được, gắn với năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP), hiệu quả đầu tư và chất lượng tăng trưởng, thay vì dừng ở các mục tiêu định tính.

“Quy hoạch cần được thiết kế như một “kịch bản điều hành” cho tăng trưởng, có trọng tâm, có đột phá và định hướng rõ ràng. Qua đó giúp Đà Nẵng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững trong dài hạn” – ông Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh.

VĂN TOÀN - NGUYỆT ÁNH - THUỲ LINH