Mở thêm lựa chọn cho Sâm Ngọc Linh

Nhiều mức giá, nhiều cách dùng

Tại chương trình quảng bá sản phẩm Sâm Ngọc Linh và dược liệu tháng 9-2026 (diễn ra từ 25 đến 27-9 tại khu vực đối diện chợ đêm phường An Hải), bên cạnh những củ sâm tươi giá trị cao, nhiều gian hàng giới thiệu trà, nước uống, cà phê, kẹo, sâm ngâm mật ong và các set quà tặng. Sự đa dạng của các mặt hàng cho thấy Sâm Ngọc Linh đang được phát triển thành nhiều dòng sản phẩm, thay vì chủ yếu đến tay người mua dưới dạng củ tươi hoặc sản phẩm ngâm truyền thống.

Sâm tươi được phân loại theo độ tuổi và chất lượng củ, giá thấp nhất khoảng 30 triệu đồng/kg, loại tốt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng/kg. Ở mặt bằng giá này, sâm tươi không phải sản phẩm dễ tiếp cận với số đông. Trong khi đó, nhiều sản phẩm chế biến từ sâm có giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng mỗi sản phẩm, phù hợp hơn với đại đa số người tiêu dùng.

Ông Lê Duy Hải (phường An Hải), một khách mua tại phiên chợ, kể trước đây ông chủ yếu mua sâm tươi về ngâm rượu hoặc ngâm mật ong. Khi thị trường có thêm các sản phẩm chế biến, việc sử dụng sâm trở nên đơn giản hơn.

"Giờ có nhiều sản phẩm chiết xuất thì dễ dùng hơn, như kẹo ngậm hay trà túi lọc. Vừa dễ sử dụng, vừa dễ mang làm quà tặng", ông Hải nói.

Với người mua, thay đổi này trước hết nằm ở cách dùng. Thay vì phải mua một củ sâm có giá trị lớn rồi tự chế biến, người tiêu dùng có thể lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả. Chính sự khác biệt về giá, cách sử dụng và mục đích mua đang tạo thêm những cách tiếp cận khác với Sâm Ngọc Linh.

Chị Nguyễn Thị Song, chủ Hộ kinh doanh Bé Bảy, cho hay cơ sở của chị hiện vẫn chủ yếu bán sâm tươi và sâm ngâm mật ong. Qua các hội chợ, chị nhận thấy khách hàng ngày càng quan tâm đến những sản phẩm chế biến.

"Sâm tươi mặt bằng chung có giá khá cao nên không phải khách hàng nào cũng có điều kiện tiếp cận. Khi các hội chợ diễn ra, khách không chỉ mua sâm tươi mà còn tìm hiểu, mua các sản phẩm khác. Vì vậy, chúng tôi cũng muốn đa dạng hóa sản phẩm để phù hợp với nhiều tệp khách hàng hơn", chị Song chia sẻ.

Nhưng để chuyển từ bán nguyên liệu sang làm sản phẩm không phải chuyện đơn giản, nhất là với những hộ kinh doanh nhỏ. Theo chị Song, khó khăn lớn nhất nằm ở việc tiếp cận công nghệ chiết xuất và phát triển sản phẩm mới. Cơ sở mong có thêm chính sách hỗ trợ để có thể tự làm trà túi lọc, viên nén hay kẹo ngậm.

Hướng đi này được thể hiện rõ hơn qua việc mở rộng danh mục sản phẩm. Ông Nguyễn Quốc Việt, đại diện Công ty TNHH Đầu tư Phát triển VINSAM Quảng Nam, cho biết doanh nghiệp thường xuyên khảo sát nhu cầu thị trường để phát triển sản phẩm phù hợp với từng nhóm khách hàng.

Ngoài rượu Sâm Ngọc Linh đóng chai, ngâm củ, ngâm hoa và lá, công ty đưa ra thị trường trà sâm, nước uống bổ sung sâm, cà phê sâm, kẹo sâm và các set quà tặng. Theo ông Việt, mỗi dòng sản phẩm hướng đến một cách sử dụng và nhóm khách hàng khác nhau, tạo thêm lựa chọn bên cạnh sâm tươi và những sản phẩm truyền thống.

Ông Việt cho biết doanh nghiệp sẽ tiếp tục phát triển các dòng sản phẩm mới, hướng đến những thị trường có yêu cầu cao hơn. Tuy nhiên, để đi xa hơn, doanh nghiệp cần thêm sự hỗ trợ về công nghệ chế biến, xúc tiến thương mại và mở rộng kênh phân phối.

Thêm sản phẩm, giữ niềm tin

Càng có nhiều sản phẩm từ Sâm Ngọc Linh, yêu cầu về nguồn nguyên liệu và chất lượng càng trở nên quan trọng. Với những sản phẩm mới, việc chứng minh nguồn gốc và kiểm soát chất lượng cũng là cách để tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Đơn cử như sản phẩm Bia Bảo Sâm Danagins của Công ty Cổ phần BL PANAX, kết hợp từ công nghệ sản xuất bia với nguyên liệu sâm. Ông Trần Hữu Nghĩa, đại diện công ty cho biết, sau một thời gian ngắn ra mắt, sản phẩm nhận được phản hồi tích cực từ thị trường.

Tuy nhiên, theo ông Nghĩa, với những sản phẩm lấy Sâm Ngọc Linh làm giá trị cốt lõi, việc đưa sâm vào một sản phẩm quen thuộc mới chỉ là bước đầu. "Sâm là nhóm nguyên liệu có giá trị kinh tế và giá trị thương hiệu đặc biệt tại Việt Nam. Vì vậy doanh nghiệp phải chứng minh được mối liên hệ giữa nguyên liệu với sản phẩm cuối cùng. Người tiêu dùng hiện không chỉ mua một sản phẩm, họ mua cả thông tin gắn với sản phẩm đó", ông Nghĩa nói.

Ông Nguyễn Đức Lực, Chủ tịch Hội Sâm Ngọc Linh Quảng Nam cho biết, Hội có hơn 200 thành viên, nhưng phần lớn vẫn bán sâm tươi hoặc sâm ngâm mật ong.

Theo ông Lực, để Sâm Ngọc Linh tiếp cận rộng hơn với người tiêu dùng, cần đẩy mạnh chế biến và đa dạng hóa sản phẩm, thay vì chủ yếu bán sản phẩm thô.

“Đây cũng là định hướng xuyên suốt mà Hội hướng đến. Cần đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ; phát triển giống, nuôi cấy mô, chế biến sâu và các sản phẩm có giá trị gia tăng cao”, ông Lực nói.

Theo ông Lực, cùng với chế biến sâu, chất lượng và nguồn gốc sản phẩm là những yếu tố cần được đặt lên hàng đầu. Hội sẽ chú trọng kiểm định chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và xúc tiến thương mại quốc tế, hướng đến nâng vị thế của Sâm Ngọc Linh trên thị trường.

QUANG HÀ - HUY THÀNH