Triển khai “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU, quyết tâm gỡ “Thẻ vàng” trong năm 2026

UBND thành phố vừa ban hành Kế hoạch số 423/KH-UBND về thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời triển khai “Tháng cao điểm” chống khai thác IUU trên địa bàn thành phố.

 7 mục tiêu siết chặt quản lý từ đội tàu đến truy xuất nguồn gốc

Kế hoạch nhằm khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế và thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC; tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt khai thác IUU. Đồng thời chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi để sẵn sàng làm việc với Đoàn kiểm tra của EC, quyết tâm cùng cả nước gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” trong năm 2026, phát triển ngành thủy sản theo hướng minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.

Theo kế hoạch, thành phố đặt ra 7 mục tiêu trọng tâm. Trong đó, 100% tàu cá đã đăng ký phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời trên cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản VNFishbase; xác định rõ chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý.

100% tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS) được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến. Các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới, can thiệp thiết bị phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo thời hạn quy định.

100% lượt tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến được ghi nhận trên hệ thống eCDT; không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với nguyên liệu của tàu cá không có dữ liệu hoặc có dữ liệu không hợp lệ trên eCDT.

Đối với hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác phục vụ xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu, 100% hồ sơ phải được xử lý trên eCDT theo quy định, trừ trường hợp bất khả kháng.

100% doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang thị trường châu Âu được kiểm tra theo phương pháp đánh giá rủi ro; các sai lệch về nguyên liệu, định mức, sản lượng và hồ sơ truy xuất phải được xác minh, xử lý dứt điểm.

100% vụ việc vi phạm IUU được tiếp nhận, xác minh, xử lý đúng thẩm quyền và thời hạn, nhất là các trường hợp mất kết nối, can thiệp thiết bị VMS, vượt ranh giới; kết quả được cập nhật kịp thời lên cơ sở dữ liệu xử phạt, không để tồn đọng hồ sơ không có lý do chính đáng.

Ngăn chặn tàu cá Đà Nẵng vi phạm vùng biển nước ngoài; mọi vụ việc phát sinh phải được điều tra, xử lý và làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và tổ chức, cá nhân liên quan.

Tổng rà soát đội tàu, không để tàu không đủ điều kiện xuất bến

Để thực hiện các mục tiêu trên, thành phố xác định tổng rà soát, đối khớp và chuẩn hóa dữ liệu đội tàu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

UBND thành phố thành lập Đoàn liên ngành kiểm tra nhiệm vụ chống khai thác IUU tại các cơ quan, đơn vị và chính quyền xã, phường trên địa bàn. Thủ trưởng các sở, ngành, địa phương phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện nhiệm vụ thuộc ngành, địa phương mình; kịp thời động viên, khen thưởng các gương điển hình, đồng thời xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân thiếu tinh thần trách nhiệm để xảy ra sai phạm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Trong quản lý đội tàu, thành phố tổ chức rà soát, đối khớp dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, VMS, kiểm soát xuất, nhập bến và dữ liệu dân cư; làm sạch, chuẩn hóa, cập nhật thường xuyên cơ sở dữ liệu VNFishbase. Việc quản lý phải xác định rõ chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và tình trạng pháp lý của từng tàu.

Thành phố đồng thời quản lý chặt các tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động, tàu hết hạn đăng kiểm, hết hạn giấy phép khai thác thủy sản hoặc Giấy chứng nhận an toàn thực phẩm. Các địa phương có trách nhiệm quản lý, theo dõi và báo cáo định kỳ đối với nhóm tàu này.

Tất cả tàu cá phải được đánh dấu, viết số đăng ký đúng quy định, kể cả tàu tạm ngừng hoạt động; không cho tàu không đủ điều kiện xuất bến.

Đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, các cơ quan, đơn vị liên quan phải rà soát, xác minh thực tế, xác định vị trí, hiện trạng, chủ sở hữu, nguyên nhân và phương án xử lý đối với từng tàu. Chủ tàu phải ký cam kết không đưa tàu đi khai thác khi chưa bảo đảm đầy đủ điều kiện theo quy định.

Thành phố cũng triển khai thống nhất quy trình kiểm tra niêm phong, số sê-ri, tình trạng hoạt động và tín hiệu thiết bị VMS khi tàu xuất, nhập bến; kết quả kiểm tra được ghi nhận trên hệ thống eCDT.

Các trường hợp tàu cá xin ngắt VMS do sửa chữa, nằm bờ hoặc lưu cảng dài ngày phải được quản lý chặt, áp dụng biện pháp giám sát để bảo đảm tàu không tham gia hoạt động.

Đối với tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác hoặc có dấu hiệu can thiệp thiết bị, cơ quan chức năng phải kịp thời cảnh báo, xác minh và xử lý theo quy định; đồng thời cập nhật đầy đủ kết quả xử lý vào cơ sở dữ liệu để phục vụ theo dõi, kiểm tra.

Tại các khu vực bãi ngang, vùng ven bờ và khu neo đậu, thành phố tổ chức các tổ công tác, điểm, trạm kiểm soát lưu động để tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ chủ tàu thực hiện các thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cấp, gia hạn giấy phép, cập nhật thông tin tàu cá và thực hiện các quy định về eCDT.

Trong “Tháng cao điểm”, lực lượng liên ngành tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát thường xuyên, liên tục tại các khu vực bãi ngang, cửa biển, vùng biển ven bờ và Vịnh Đà Nẵng, tập trung vào các tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU.

Kế hoạch yêu cầu triển khai thống nhất hệ thống nhật ký khai thác, nhật ký thu mua chuyển tải điện tử (e-logbook) và hệ thống eCDT tại tất cả cảng cá, kể cả cảng cá tư nhân.

Ngư dân, cơ sở thu mua, doanh nghiệp chế biến, cảng cá và cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản phải thực hiện giám sát sản lượng thủy sản khai thác bốc dỡ qua cảng và hồ sơ truy xuất nguồn gốc trên eCDT.

Đối với doanh nghiệp chế biến, thành phố yêu cầu thường xuyên rà soát, báo cáo thông tin các lô nguyên liệu thủy sản nhập khẩu để chế biến; tăng cường kiểm soát, bảo đảm minh bạch, truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, xuất khẩu thủy sản.

Trong công tác xử lý hành vi vi phạm, thành phố yêu cầu hướng dẫn thống nhất nghiệp vụ cho các lực lượng chức năng và địa phương; áp dụng nghiêm mức phạt, hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả, không bỏ lọt vi phạm.

Các vụ việc phải được xác minh, xử lý trong thời hạn pháp luật quy định, phấn đấu không quá 60 ngày kể từ ngày lập hồ sơ. Trường hợp kéo dài phải nêu rõ lý do và trách nhiệm. Đối với những vụ việc có dấu hiệu tội phạm liên quan đến tổ chức khai thác trái phép, môi giới đưa tàu đi vi phạm vùng biển nước ngoài, làm giả hồ sơ, gian lận xuất xứ hoặc can thiệp thiết bị VMS, các cơ quan chức năng phải điều tra, xử lý hình sự theo quy định.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là chuẩn bị cơ sở vật chất và nhân lực để liên thông VNFishbase, VMS, eCDT, cơ sở dữ liệu xử phạt, dữ liệu hải quan và dữ liệu kiểm soát xuất, nhập bến, hướng tới nguyên tắc “một tàu cá, một mã định danh, một hồ sơ điện tử thống nhất”.

Hạ tầng kỹ thuật phải bảo đảm an toàn thông tin và vận hành liên tục 24/7, có phương án dự phòng, khắc phục sự cố và nhật ký truy cập.

Thành phố cũng rà soát, đề xuất phương án kết nối, đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, hạn chế nhập liệu thủ công, trùng lặp; bảo đảm dữ liệu được cập nhật thống nhất, kịp thời, chính xác và có khả năng đối soát, truy xuất phục vụ công tác quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm.

THANH NGUYÊN