Ánh sáng mùa xuân vùng cao

Điện về, xua đi bóng tối quen thuộc của núi rừng, thắp lên niềm tin về một cái Tết đủ đầy hơn và một năm mới có nhiều đổi thay đang mở ra ở những nơi tưởng chừng còn rất xa nhịp phát triển chung.

Điện về kịp Tết, ấm lòng bản làng

Tại nóc Tu Nương, xã Trà Tập, những ngày này, câu chuyện được nhắc đến nhiều nhất không còn là mùa rẫy được hay mất, mà là khoảnh khắc bóng đèn điện đầu tiên sáng lên giữa đại ngàn.

Ông Hồ Văn Dơi, Trưởng nóc Tu Nương cho biết toàn nóc có 38 hộ dân, đều là người Ca Dong. Địa hình cách trở, đời sống chủ yếu dựa vào nương rẫy, lại chưa có điện lưới, bao đời qua, sinh hoạt của bà con gắn liền với ánh lửa bập bùng bên bếp mỗi khi đêm xuống.

“Có hôm mưa gió, cả làng chìm trong tối. Trẻ con học bài cũng khó, người lớn chỉ quây quần bên bếp lửa rồi đi ngủ sớm”, ông Dơi kể.

Nóc Tu Nương xã Trà Tập nằm trên một sườn núi cao, cạnh đường Quốc lộ 40B, cách nhau bởi dòng sông Tranh. Mặc dù sát đường lộ nhưng bao năm qua điện quốc gia vẫn chưa được đầu tư do nhiều yếu tố.

Dọc trục đường vào làng đã có đèn năng lượng mặt trời, nhưng ánh sáng ấy chỉ đủ soi lối đi, chưa thể thay đổi sinh hoạt trong mỗi căn nhà. Mua mưa, mây mù, điện sạc không tích đủ năng lượng nên đêm chưa khuya, điện năng lượng đã tắt. Mong mỏi lớn nhất của bà con vẫn là được bật công tắc điện ngay trong chính mái ấm của mình.

Mong ước ấy trở thành hiện thực khi những trụ điện lưới lần lượt được dựng lên, dây điện được kéo băng rừng, vượt núi, đưa điện lưới quốc gia về bản làng ngay trước thềm năm mới. Những ngày công nhân điện lực làm việc giữa núi rừng, cả bản dõi theo từng công đoạn. Đến khi điện đóng, trẻ nhỏ reo vui, người già nở nụ cười hiếm hoi trong ánh sáng trắng lần đầu xuất hiện.

Không chỉ thắp sáng mái nhà, ánh điện còn mở ra những thay đổi trong nhận thức. “Có điện, bà con tính chuyện mua tivi, máy móc, học hỏi cách làm ăn mới. Điện không chỉ sáng nhà, mà sáng cả suy nghĩ”, ông Dơi phấn khởi nói.

Theo Chủ tịch UBND xã Trà Tập Lê Trung Thực, toàn xã hiện vẫn còn 14 điểm dân cư thuộc 6 thôn, với hơn 560 hộ chưa có điện quốc gia, là địa phương có tỷ lệ hộ dân chưa được tiếp cận điện lưới cao nhất khu vực Tây Nam thành phố.

Tuy nhiên, thời gian qua, ngành điện đã hoàn thành công trình cấp điện cho 49 hộ dân tại các vùng lõm điện ở làng Tu Nương và Tak Nhing, đồng thời tiếp tục triển khai kéo điện tại nhiều điểm dân cư khác, phấn đấu để người dân được sử dụng điện trước Tết Nguyên đán.

“Điện về không chỉ phục vụ sinh hoạt, mà còn là tiền đề để giảm nghèo, phát triển kinh tế – xã hội và từng bước hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới”, ông Thực cho biết.

Thắp sáng bản làng, mở lối phát triển bền vững

Không chỉ riêng Trà Tập, nhiều xã vùng cao khác như Trà Leng vẫn còn những thôn, bản trong tình trạng “3 không”: không điện, không đường, không sóng điện thoại. Mỗi mùa mưa bão, việc tiếp cận địa bàn, nắm bắt thông tin và chỉ đạo ứng phó thiên tai gặp không ít khó khăn khi cán bộ phải băng rừng hàng giờ để vào được bản. Đó là chưa nói đến khó khăn khi triển khai hoạt động chuyển đổi số lộ trình của trung ương.

Tín hiệu tích cực là nguồn điện đã được kéo về một số điểm dân cư, góp phần cải thiện đời sống người dân, đồng thời bảo đảm vận hành trạm viễn thông, từng bước xóa các “vùng lõm sóng”. Dù thời gian cấp điện còn hạn chế, nhưng đây được xem là bước đệm quan trọng để tiếp tục mở rộng lưới điện và hạ tầng thông tin trong thời gian tới.

Theo Sở Công Thương, toàn thành phố hiện còn khoảng 2.905 hộ dân tại 13 xã chưa có điện. Phần lớn số hộ này có khả năng được cấp điện từ lưới điện quốc gia, số còn lại sẽ được nghiên cứu các giải pháp cấp điện tại chỗ.

Thành phố đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan triển khai dự án cấp điện cho các thôn, bản chưa có điện với tổng kinh phí khoảng 280 tỷ đồng, quyết tâm cơ bản giải quyết việc cấp điện cho người dân trong 6 tháng đầu năm 2026.

Cùng với điện, phủ sóng viễn thông và internet được xác định là nhiệm vụ then chốt để người dân vùng cao không bị bỏ lại phía sau. Giai đoạn 2025 – 2027, thành phố đặt mục tiêu phủ sóng di động băng rộng đến 100% thôn, bản; nhà văn hóa thôn có wifi miễn phí; người dân từng bước tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và kỹ năng số cơ bản.

Tại cuộc họp mới đây, Phó Chủ tịch UBND thành phố Trần Chí Cường yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát, nắm chắc số liệu hộ dân chưa có điện, xây dựng phương án kéo điện phù hợp từng khu vực, ưu tiên những nơi có điều kiện triển khai sớm. Ngành điện được giao nhiệm vụ kiểm tra, đóng điện các công trình đã hoàn thiện trước Tết Nguyên đán 2026.

Nhưng với người dân vùng cao, điều quan trọng hơn cả những con số hay mốc thời gian, là ánh điện ấy sẽ không chỉ kịp sáng trong những ngày Tết, mà tiếp tục ở lại, đồng hành cùng cuộc sống thường ngày.

Bởi khi ánh sáng đã về với bản làng, mùa xuân không chỉ dừng lại ở khoảnh khắc giao mùa. Mùa xuân bắt đầu từ những buổi tối có điện sáng trong nhà, từ ước mơ học hành của trẻ nhỏ, từ niềm tin lặng lẽ rằng cuộc sống nơi cuối núi cũng đang dần bước vào một chặng đường mới. Từ nay bản làng đã có điện thay sao.

PHƯƠNG THUẬN