Chỉ dẫn địa lý: “Tấm hộ chiếu” khẳng định giá trị và nguồn gốc sản phẩm Việt

Chỉ dẫn địa lý là gì?

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hoặc quốc gia cụ thể. Danh tiếng, chất lượng và đặc tính của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý được hình thành từ các điều kiện địa lý đặc thù của khu vực đó.

Những yếu tố tạo nên giá trị của sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý bao gồm điều kiện tự nhiên như khí hậu, thủy văn, địa chất, địa hình, hệ sinh thái; cùng với yếu tố con người như kỹ năng sản xuất, bí quyết nghề truyền thống và quy trình chế biến đặc trưng của địa phương.

Ngoài ra, khu vực địa lý của sản phẩm phải được xác định rõ ràng bằng bản đồ và mô tả cụ thể. Chất lượng, đặc tính sản phẩm cũng phải được đánh giá thông qua các tiêu chí định tính, định lượng hoặc cảm quan có thể kiểm chứng bằng phương pháp kỹ thuật phù hợp.

Quyền đăng ký thuộc về Nhà nước

Luật quy định quyền đăng ký chỉ dẫn địa lý của Việt Nam thuộc về Nhà nước. Tuy nhiên, Nhà nước cho phép các tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý; tổ chức tập thể đại diện cho các chủ thể này; hoặc cơ quan quản lý hành chính địa phương thực hiện quyền đăng ký.

Dù được trao quyền đăng ký, các tổ chức, cá nhân này không trở thành chủ sở hữu của chỉ dẫn địa lý. Quyền sở hữu chỉ dẫn địa lý vẫn thuộc về Nhà nước.

Trong quá trình quản lý, Nhà nước có thể trực tiếp quản lý hoặc trao quyền quản lý chỉ dẫn địa lý cho tổ chức đại diện quyền lợi của các tổ chức, cá nhân được phép sử dụng chỉ dẫn địa lý.

Ai được quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý?

Quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý được trao cho các tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc kinh doanh sản phẩm trong đúng khu vực địa lý tương ứng.

Các hoạt động sử dụng chỉ dẫn địa lý bao gồm: gắn chỉ dẫn địa lý được bảo hộ lên hàng hóa, bao bì, phương tiện kinh doanh, giấy tờ giao dịch; quảng cáo, chào bán sản phẩm; lưu thông hoặc nhập khẩu hàng hóa mang chỉ dẫn địa lý được bảo hộ.

Điều kiện để được bảo hộ

Theo quy định, một chỉ dẫn địa lý được bảo hộ khi đáp ứng hai điều kiện chính: sản phẩm phải có nguồn gốc từ khu vực địa lý tương ứng và có danh tiếng, chất lượng hoặc đặc tính chủ yếu do điều kiện địa lý của khu vực đó quyết định.

Bên cạnh đó, pháp luật cũng quy định một số trường hợp không được bảo hộ dưới danh nghĩa chỉ dẫn địa lý. Cụ thể gồm các tên gọi đã trở thành tên chung của hàng hóa; chỉ dẫn địa lý nước ngoài không còn được bảo hộ hoặc sử dụng tại quốc gia sở tại; chỉ dẫn gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được bảo hộ trước đó; hoặc gây hiểu sai cho người tiêu dùng về nguồn gốc thực sự của sản phẩm.

Các quy định này nhằm bảo đảm tính minh bạch, bảo vệ uy tín sản phẩm địa phương cũng như quyền lợi của người tiêu dùng trên thị trường.

THANH NGUYÊN