Đà Nẵng 2025, một năm nhìn lại - Bài 3: Chính sách vượt trội để Đà Nẵng tiến vào kỷ nguyên mới

Động lực phát triển mới

Trong tiến trình phát triển của Đà Nẵng, mỗi giai đoạn bứt phá đều gắn liền với những quyết sách mang tính chiến lược từ Trung ương. Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt đặc biệt khi thành phố liên tiếp đón nhận các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Quốc hội và Chính phủ đối với vai trò, vị thế và khát vọng phát triển của Đà Nẵng.

Ngày 13-6-2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1142/QĐ-TTg về việc thành lập Khu Thương mại tự do (TMTD) thành phố Đà Nẵng. Đây là quyết định mang ý nghĩa lịch sử, bởi lần đầu tiên Việt Nam hình thành và vận hành một Khu TMTD trên cơ sở kết hợp giữa thể chế đặc biệt, hạ tầng hiện đại và tư duy phát triển đột phá.

Quyết định không chỉ mở ra dư địa tăng trưởng mới cho Đà Nẵng mà còn tạo động lực lan tỏa cho khu vực miền Trung – Tây Nguyên và cả nước.

Khu TMTD Đà Nẵng được hình thành từ chính ý tưởng, đề xuất của thành phố, cho thấy sự chủ động, sáng tạo trong tư duy phát triển và khả năng tham mưu chính sách ngày càng rõ nét của địa phương.

Với quy mô khoảng 1.881 ha, bố trí tại các vị trí không liền kề, Khu TMTD bao gồm các khu chức năng sản xuất, logistics; thương mại – dịch vụ; công nghiệp công nghệ số, công nghệ thông tin, đổi mới sáng tạo và các loại hình khu chức năng khác theo quy định pháp luật.

Điểm nhấn quan trọng là Khu TMTD Đà Nẵng được định hướng phát triển gắn với Trung tâm tài chính quốc tế, từng bước đưa Đà Nẵng trở thành trung tâm dịch vụ chất lượng cao, đóng vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây, khu vực châu Á – Thái Bình Dương và toàn cầu.

Trong đó, khu chức năng sản xuất logistics sẽ đóng vai trò quan trọng, góp phần đưa Đà Nẵng thành trung tâm sản xuất, trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế, gắn chặt chẽ với cảng Liên Chiểu, cảng Tiên Sa, cảng Kỳ Hà, sân bay quốc tế Đà Nẵng, sân bay Chu Lai và hành lang kinh tế Đông Tây.

Việc hợp nhất thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam (cũ) đã tạo nên một đô thị có quy mô, không gian và tiềm lực phát triển lớn nhất khu vực miền Trung. Trong bối cảnh đó, Khu TMTD không chỉ là một mô hình kinh tế mới, mà còn là lời giải cho bài toán phát triển thương mại, logistics quy mô vùng, tận dụng tối đa lợi thế địa kinh tế, hạ tầng và vị trí chiến lược của thành phố mới.

Để sớm đưa Khu TMTD Đà Nẵng vào hoạt động, thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ trọng tâm. Sở Công Thương chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai với các nhóm nhiệm vụ cụ thể và đề xuất cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội. Các sở, ngành liên quan tham mưu điều chỉnh quy hoạch, bố trí vốn đầu tư công trung hạn và chuẩn bị đầu tư hạ tầng kỹ thuật, giao thông kết nối. Công tác chuẩn bị dự án, tái định cư được triển khai song song, bảo đảm mặt bằng. Đồng thời, thành phố đẩy mạnh xúc tiến đầu tư trong và ngoài nước nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược.

Thực tiễn triển khai đã ghi nhận những tín hiệu tích cực khi một số khu chức năng bắt đầu được đầu tư xây dựng, đồng thời thành phố đang tiếp nhận, thẩm định hồ sơ của các nhà đầu tư đối với nhiều vị trí trọng điểm trong Khu TMTD.

Thêm nhiều cơ chế vượt trội

Song hành với Quyết định thành lập Khu TMTD, việc Quốc hội thông qua Nghị quyết số 259/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 được xem là cú hích thể chế mang tính quyết định đối với Đà Nẵng trong giai đoạn phát triển mới.  Nghị quyết sửa đổi được đánh giá là bước ngoặt quan trọng, giúp Đà Nẵng thật sự “vươn vai” trong không gian phát triển mới sau sáp nhập.

Theo Nghị quyết, Thủ tướng Chính phủ có thẩm quyền quyết định thành lập KTMTD; UBND thành phố Đà Nẵng được phép điều chỉnh ranh giới và nội dung triển khai, đồng thời được áp dụng cơ chế linh hoạt về quy hoạch.

Các dự án đầu tư trong Khu TMTD được hưởng mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp đặc biệt, cao nhất 10% trong 30 năm; doanh nghiệp được miễn toàn bộ tiền thuê đất, thuê mặt nước.

Đáng chú ý, chuyên gia, nhân lực trình độ cao làm việc trong Khu TMTD được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm; thành phố được giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất khu TOD (Transit Oriented Development) để ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường sắt đô thị.

Việc ban hành Nghị quyết số 259, trụ cột là hình thành Khu TMTD Đà Nẵng, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích phát triển mới cho vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và trở thành một mắt xích quan trọng kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây, khu vực châu Á - Thái Bình Dương và toàn cầu.

Bên cạnh tính vượt trội, các cơ chế chính sách dành cho Khu TMTD Đà Nẵng cũng được thiết kế bảo đảm sự tương đồng với các địa phương đang thí điểm mô hình này như TP. Hồ Chí Minh và TP. Hải Phòng. Sự thống nhất về định hướng và khung chính sách được kỳ vọng sẽ hình thành mạng lưới liên kết giữa các trung tâm thương mại tự do, tạo hiệu ứng lan tỏa và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển chung của cả nước.

Đánh giá về các chính sách mới, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định, việc thiết kế các cơ chế vượt trội nhằm thúc đẩy phát triển Khu TMTD, thu hút nhà đầu tư chiến lược, triển khai dự án đường sắt đô thị và hình thành đô thị lấn biển là cần thiết và phù hợp với định hướng chiến lược phát triển của Đà Nẵng trong giai đoạn tới.

Theo Bộ trưởng, các chính sách này không tách rời mà có mối quan hệ tương hỗ, đan cài chặt chẽ giữa hạ tầng hiện đại, dịch vụ tài chính, thương mại chất lượng cao và mô hình đô thị mới.

Riêng đối với mô hình TOD, Bộ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh, việc cho phép kết hợp các công trình nhà ở, bến tàu, nhà ga trong cùng không gian quy hoạch là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, hạn chế lãng phí quỹ đất công và bảo đảm phát triển đô thị theo hướng bền vững.

Theo Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang, Nghị quyết sửa đổi lần này mang tầm chiến lược, tạo cơ sở chính trị và pháp lý đặc biệt quan trọng cho thành phố trong giai đoạn phát triển mới bởi không chỉ giúp tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, mà còn mở ra những cơ chế, chính sách đủ mạnh để thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong nước và quốc tế vào những mô hình phát triển hoàn toàn mới của Đà Nẵng.

Bí thư Thành ủy khẳng định: “Trung tâm tài chính quốc tế và Khu TMTD là những mô hình chưa từng có trong thực tiễn ở Việt Nam. Mô hình này vừa mới, vừa phức tạp, đòi hỏi cách nghĩ, cách làm hoàn toàn khác, song cũng mở ra cơ hội rất lớn để phát triển kinh tế – xã hội. Việc Trung ương trao cơ chế, chính sách đặc thù không chỉ thể hiện niềm tin đối với Đà Nẵng, mà còn đặt lên vai thành phố trách nhiệm lớn trong tổ chức thực hiện, bảo đảm các chủ trương đúng đắn sớm đi vào cuộc sống”.

Với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, cùng quyết tâm chính trị cao và sự đồng thuận của hệ thống chính trị và Nhân dân, Đà Nẵng đang đứng trước vận hội mới để bứt phá, đóng góp ngày càng lớn cùng đất nước tiến vào kỷ nguyên mới.

NHÓM PV