Khám phá Sơn Trà: Trải nghiệm cần đi cùng trách nhiệm

Nhu cầu tăng, rủi ro lớn

Cùng với xu hướng tìm kiếm những trải nghiệm mới, nhiều người trẻ lựa chọn đi bộ, trekking, khám phá thiên nhiên như một hình thức rèn luyện sức khỏe, đón bình minh, chụp ảnh, khám phá cảnh quan và thử thách bản thân.

Tại bán đảo Sơn Trà, nhu cầu này thể hiện ngày càng rõ qua sự gia tăng của các nhóm, hội, câu lạc bộ và cá nhân tìm đến những không gian tự nhiên.

Theo Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng, tuyến đi bộ tham quan, dã ngoại Ngã ba Bãi Bắc - Cây Đa được mở lại từ tháng 9-2025 sau thời gian tạm dừng tham quan do ảnh hưởng của mưa bão vào tháng 10-2022. Dù mới mở lại trong thời gian chưa lâu, tuyến này đã thu hút khá đông người dân, du khách, nhất là vào dịp cuối tuần.

Thống kê trong khoảng thời gian từ tháng 1-2025 đến tháng 9-2026, tổng lượng khách tham quan bán đảo Sơn Trà qua các tuyến, điểm được quản lý đạt hơn 2,08 triệu lượt; trong đó khách nội địa hơn 1,64 triệu lượt và khách quốc tế hơn 447.000 lượt.

Sức hút của Sơn Trà đến từ hệ sinh thái tự nhiên đặc thù, cảnh quan rừng - biển và giá trị đa dạng sinh học. Trong đó, Voọc chà vá chân nâu là một trong những loài động vật đặc trưng, quý hiếm của bán đảo. Vì vậy, việc tiếp cận thiên nhiên cần được thực hiện theo hướng tôn trọng không gian sinh sống của động vật hoang dã và tuân thủ các quy định về bảo vệ rừng.

Từ thực tế quản lý, Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng đã rà soát và ghi nhận khoảng 15 đường mòn, lối mở tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động tham quan trái phép. Các khu vực này phân bố tại nhiều vị trí như Hồ Xanh - Bãi Cháy, Miếu Bà Kho, Bãi Rạng, Ghềnh Bàng, Trường Mai, Mũi Nghê, Hố Sâu, Bãi Đá Đen, Tiên Sa - Suối Ôm…

Phó Trưởng ban Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng Phan Minh Hải cho biết, bán đảo Sơn Trà có địa bàn rộng, địa hình rừng núi phức tạp, nhiều đường mòn, lối mở và vị trí khó tiếp cận. Trong khi nhu cầu khám phá thiên nhiên ngày càng tăng, vẫn có một số cá nhân, nhóm tự phát hoặc tổ chức kinh doanh dịch vụ tự ý quảng bá, chào bán và đưa khách vào các khu vực ngoài tuyến tham quan được phép.

Thực trạng này tạo thêm áp lực cho công tác tuần tra, kiểm soát, nhất là tại những đường mòn, lối mở không cố định. Theo Ban Quản lý, lực lượng chức năng không thể bố trí chốt trực thường xuyên tại tất cả vị trí do địa bàn rộng, địa hình phức tạp và còn phải thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn khác.

Không chỉ đặt ra bài toán quản lý, việc tự ý trekking, cắm trại hoặc quan sát động vật hoang dã tại những khu vực chưa được phép còn tiềm ẩn tác động đến môi trường tự nhiên.

Theo ông Phan Minh Hải, Sơn Trà là khu vực có hệ sinh thái tự nhiên đặc thù, có giá trị cao về đa dạng sinh học. Việc tự ý vào các khu vực rừng đặc dụng ngoài phạm vi được phép có thể làm gia tăng tác động của con người lên môi trường tự nhiên. Tiếng ồn, rác thải, tác động lên thảm thực vật hay sự xáo trộn không gian sinh sống đều có thể ảnh hưởng đến các loài động vật hoang dã.

Bên cạnh nguy cơ đối với hệ sinh thái, an toàn của chính người tham gia cũng là vấn đề cần được lưu ý. Sơn Trà có nhiều khu vực rừng núi, đường dốc, vách đá, địa hình hiểm trở; khu vực ven biển chịu tác động trực tiếp của sóng, gió và thời tiết có thể thay đổi nhanh.

Khi tự ý đi vào các đường mòn, lối mở hoặc khu vực ngoài tuyến được phép, du khách có thể đối mặt với nguy cơ lạc đường, tai nạn do địa hình, sạt trượt, đuối nước, sóng biển và các tình huống mất an toàn khác.

Trong trường hợp xảy ra sự cố ở khu vực cách xa đường giao thông hoặc có địa hình hiểm trở, việc tiếp cận, tìm kiếm và cứu hộ cũng khó khăn, mất nhiều thời gian và cần huy động nhiều lực lượng phối hợp.

Thực tế trong những tháng đầu năm 2026 đến nay, Ban Quản lý ghi nhận 2 trường hợp du khách đi lạc khi tự ý trekking vào các tuyến, khu vực không được phép và 1 vụ đuối nước tại khu vực Mũi Nghê.

Siết chặt quản lý, giữ hệ sinh thái

Từ thực tế trên, Ban Quản lý khuyến cáo người dân và du khách không tự ý đi vào các đường mòn, lối mở hoặc khu vực rừng đặc dụng ngoài phạm vi được phép; không tham gia các tour trekking, tham quan, quan sát động vật hoang dã tự phát.

Việc tham quan cần thực hiện đúng tuyến, thời gian và điều kiện được quy định tại Phương án số 6853/PA-UBND ngày 14-12-2022 của UBND thành phố Đà Nẵng.

Đối với các tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ du lịch, Ban Quản lý đề nghị không tự ý quảng bá, chào bán hoặc tổ chức đưa khách vào khu vực không được phép; các hoạt động kinh doanh dịch vụ phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm an toàn cho du khách và không gây ảnh hưởng đến tài nguyên, cảnh quan, môi trường, hệ sinh thái bán đảo Sơn Trà.

Trước yêu cầu vừa bảo tồn nghiêm ngặt vừa đáp ứng nhu cầu trải nghiệm thiên nhiên chính đáng, Ban Quản lý cho rằng trước mắt cần tiếp tục tăng cường phối hợp giữa các lực lượng tuần tra, kiểm tra, kiểm soát các tuyến, đường mòn, lối mở.

Đồng thời theo dõi hoạt động quảng bá, chào bán tour trên mạng xã hội để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hoạt động tổ chức trái quy định.

Về lâu dài, việc hoàn thiện Đề án hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trong rừng đặc dụng được xác định là cơ sở để nghiên cứu cơ chế quản lý phù hợp đối với các sản phẩm trải nghiệm thiên nhiên.

Trong đó, cần xác định rõ phạm vi, tuyến được phép, điều kiện tổ chức, số lượng khách, yêu cầu đối với đơn vị tổ chức, phương án bảo đảm an toàn và các tiêu chí bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học; việc phát triển sản phẩm du lịch phải dựa trên khả năng chịu tải của môi trường và đặc điểm sinh thái từng khu vực.

“Bán đảo Sơn Trà là tài sản thiên nhiên quý giá của thành phố, trải nghiệm cần đi cùng với trách nhiệm. Quan điểm xuyên suốt của Ban Quản lý là lấy bảo tồn làm nền tảng, phát triển du lịch là phương tiện để lan tỏa giá trị của thiên nhiên, chứ không đánh đổi thiên nhiên để phát triển du lịch”, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Bán đảo Sơn Trà và các bãi biển du lịch Đà Nẵng Phan Minh Hải nhấn mạnh.

Đối với Sơn Trà, yêu cầu đặt ra không phải là hạn chế nhu cầu khám phá thiên nhiên, mà là định hướng nhu cầu ấy vào những hoạt động phù hợp, an toàn và có trách nhiệm. Khi mỗi người dân, du khách và đơn vị kinh doanh cùng tuân thủ các tuyến, khu vực và điều kiện được phép, giá trị cảnh quan, đa dạng sinh học và không gian sống của các loài động vật hoang dã mới có thể được gìn giữ lâu dài.

THU NGÂN