Tái định hình đô thị, mở rộng dư địa phát triển kinh tế

Tham dự có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Huy Tuấn; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đức Dũng, cùng đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.

Quy hoạch tích hợp, tăng cường liên kết vùng

Trình bày tham luận “Thách thức và tiếp cận tích hợp trong quy hoạch chiến lược – góc nhìn từ thực tiễn”, PGS.KTS. Eric Huybrechts, Giám đốc Viện Nghiên cứu Đô thị Xuất sắc (Pháp), cho rằng quy hoạch đô thị cần tăng cường phối hợp giữa các cấp chính quyền, địa phương và các ngành, lĩnh vực để giải quyết những vấn đề về dân số, nhà ở, hạ tầng, môi trường và quản trị đô thị.

Theo ông Eric Huybrechts, quy hoạch cần bảo đảm kết nối giữa đô thị trung tâm với các khu vực phụ cận, thúc đẩy hợp tác liên vùng, liên đô thị và phân định rõ vai trò, trách nhiệm của các cơ quan quản lý. Đồng thời, cần gắn quy hoạch sử dụng đất với điều tiết nguồn lực tài chính, quản lý tài nguyên và định hướng đầu tư hiệu quả.

Định hướng phát triển đô thị cần chuyển từ mở rộng theo chiều ngang sang mô hình đô thị gắn kết, tích hợp chức năng, sử dụng đất hiệu quả; ưu tiên giao thông công cộng, phương tiện phi cơ giới, không gian xanh và bảo vệ đất nông nghiệp. Quá trình xây dựng, triển khai quy hoạch cũng cần có sự tham gia của chính quyền, chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức chuyên môn nhằm nâng cao tính khả thi, hiệu quả.

Từ góc độ quản lý quy hoạch sau sắp xếp đơn vị hành chính, PGS.TS.KTS. Hoàng Vĩnh Hưng, Viện trưởng Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng), nhận định việc sắp xếp mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu điều phối tổng thể đô thị và quản lý không gian hiệu quả.

Theo ông, khi không còn cấp trung gian, áp lực quản lý đô thị, hạ tầng, trật tự xây dựng và thực hiện quy hoạch tập trung nhiều hơn vào cấp tỉnh, cấp xã, phường. Trong khi đó, ranh giới hành chính sau sáp nhập có thể chưa tương ứng với không gian chức năng đô thị, tiềm ẩn nguy cơ phân mảnh trong đầu tư và kết nối hạ tầng.

Để giải quyết vấn đề này, cần nâng cao chất lượng lập quy hoạch đô thị, nông thôn; tăng cường quản lý đầu tư, thực hiện quy hoạch và đa dạng hóa nguồn lực tài chính. Quy hoạch phải xác định rõ tầm nhìn, mục tiêu, khu vực ưu tiên theo từng giai đoạn, phù hợp với nhu cầu và nguồn lực thực tế; bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ hạ tầng, hạn chế phát triển dàn trải.

Ông Hoàng Vĩnh Hưng cũng đề xuất nâng cao năng lực quản lý đầu tư công cho chính quyền cấp xã, phường; huy động nguồn lực từ ngân sách, đất đai, hợp tác công tư và các nguồn vốn phù hợp. Về lâu dài, cần phát triển đô thị đa trung tâm, tăng cường kết nối giao thông công cộng, số hóa quản lý không gian và xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, liên thông giữa các cấp.

Phát huy lợi thế liên kết, ứng dụng công nghệ trong quy hoạch

Theo TSKH.KTS. Ngô Viết Nam Sơn, Chủ tịch Ngoviet Architects & Planners, việc sáp nhập tỉnh, thành đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy quy hoạch, đồng thời tạo cơ hội mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Các địa phương cần khai thác lợi thế liên kết vùng, phát triển chuỗi đô thị cảng biển, đô thị sân bay, đô thị đường sắt, trung tâm tài chính và khu thương mại tự do. Đối với mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), cần đồng bộ thể chế, nâng cao năng lực quản trị, đẩy mạnh hợp tác công tư và khai thác hiệu quả giá trị đất đai quanh các nhà ga. Quy hoạch giao thông phải được tích hợp với quy hoạch đô thị, gắn phát triển hạ tầng với không gian sống và hoạt động kinh tế.

Trong tham luận “Thách thức quy hoạch chiến lược địa phương trong kỷ nguyên số: Kết nối cùng, tích hợp công nghệ và kiến tạo động lực tăng trưởng”, GS.TS. Nguyễn Đức Khương, Chủ tịch AVSE Global; Thành viên cao cấp Đại học Cambridge, cho rằng các địa phương cần tăng cường liên kết, chia sẻ dữ liệu và phối hợp khai thác lợi thế để tạo động lực tăng trưởng mới.

Theo ông, kinh tế số không bị giới hạn bởi địa giới hành chính, trong khi quy hoạch vẫn chủ yếu được thực hiện theo từng địa phương. Việc thiếu kết nối, chậm điều chỉnh quy hoạch và hạn chế chia sẻ dữ liệu có thể làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực, bỏ lỡ cơ hội thu hút đầu tư.

Do đó, cần chuyển từ tư duy phát triển riêng lẻ sang mô hình phát triển vùng đa trung tâm, tích hợp, trong đó mỗi địa phương phát huy lợi thế cạnh tranh và tham gia vào chuỗi giá trị chung. Quy hoạch vùng cần gắn với phân công chức năng, chuyên môn hóa kinh tế, kết nối hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Trong kỷ nguyên số, công tác quy hoạch cần chuyển từ cách tiếp cận cứng nhắc sang linh hoạt, dựa trên dữ liệu và sát thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, tăng cường kết nối hạ tầng dữ liệu mở liên tỉnh, thúc đẩy hợp tác công tư và nghiên cứu cơ chế thử nghiệm thể chế vùng số nhằm chia sẻ dữ liệu, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Các diễn giả nhấn mạnh, quy hoạch chiến lược cần gắn với tầm nhìn dài hạn, kế hoạch triển khai cụ thể và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các địa phương. Phát huy lợi thế bổ trợ, tăng cường liên kết vùng và ứng dụng công nghệ trong quản lý sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo động lực tăng trưởng và hướng đến phát triển đô thị bền vững.

MAI QUANG