Tham vấn điều chỉnh quy hoạch hạ tầng phòng, chống thiên tai và thủy lợi đến năm 2050

Sáng 23-01, tại phường Bàn Thạch, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Viện Khoa học thủy lợi miền Trung và Tây Nguyên tổ chức hội thảo tham vấn điều chỉnh phương án quy hoạch hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai và thủy lợi thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Thực trạng cho thấy, thành phố Đà Nẵng là địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của các loại hình thiên tai như bão, lũ, lũ quét, triều cường, ngập úng đô thị, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, sạt lở... Trong những năm gần đây, diễn biến thiên tai có xu hướng bất thường, phức tạp, cực đoan và khó dự báo hơn, gây thiệt hại lớn về người, tài sản và ảnh hưởng nghiêm trọng đến phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Các loại hình thiên tai thường xuất hiện ở thành phố Đà Nẵng là áp thấp nhiệt đới (ATNĐ), bão, lũ, lũ quét, ngập lụt, dông, sét, lốc, hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở đất, gió mạnh trên biển, cháy rừng ,… Theo số liệu tổng hợp từ năm 1997 đến năm 2024, có 38 cơn bão, 14 ATNĐ, 83 trận lũ,… ảnh hưởng trực tiếp đến thành phố, đã làm 837 người chết, 2.674 người bị thương, 38.699 nhà bị sập, 604.516 nhà dân bị hư hỏng. Tổng ước tính thiệt hại khoảng 31.400 tỷ đồng.

Trước thực trạng đó, việc “Điều chỉnh phương án quy hoạch hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai và thủy lợi thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” là hết sức cần thiết và cấp bách.

PGS.TS. Hoàng Ngọc Tuấn, Viện trưởng Viện Khoa học Thuỷ lợi miền Trung và Tây Nguyên, chủ nhiệm dự án “Điều chỉnh phương án quy hoạch hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai và thủy lợi thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050” cho biết, phương án được thực hiện trên cơ sở tiếp cận nghiên cứu toàn diện về điều kiện tự nhiên, môi trường và xã hội; bảo đảm phát triển bền vững kinh tế, xã hội và môi trường trong tổng thể phát triển liên ngành, liên vùng; bảo đảm tính thống nhất với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của thành phố, với quy hoạch các ngành liên quan.

Đặc biệt chú ý việc gắn kết quy hoạch này với quy hoạch thủy lợi cũng như quy hoạch phát triển tài nguyên nước, quy hoạch phát triển giao thông, công nghiệp, nông nghiệp-nông thôn, an ninh chính trị - xã hội, an ninh quốc phòng. Khai thác và sử dụng tiết kiệm, phù hợp với khai thác sử dụng tổng hợp nguồn nước lưu vực sông.

Phương án quy hoạch hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai và thủy lợi là quy hoạch mang tính hệ thống có liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, sự phát triển của ngành này lại là cơ sở và phục vụ sự phát triển ngành khác, nên sự phối hợp liên ngành được chú trọng trong quá trình lập quy hoạch.

Điều chỉnh phương án quy hoạch được lập trên cơ sở xây dựng, phân tích, đánh giá và lựa chọn các kịch bản phát triển kinh tế xã hội và kịch bản nguồn nước theo các giai đoạn đã được phê duyệt ở Phương án Quy hoạch hệ thống hạ tầng Phòng chống thiên tai và Thuỷ lợi của thành phố Đà Nẵng (cũ) và tỉnh Quảng Nam (cũ).

Căn cứ xây dựng các kịch bản dựa trên phân tích xu thế, dự báo yêu cầu phục vụ phát triển kinh tế xã hội theo từng thời kỳ quy hoạch (đến năm 2030 và 2050), biến động nguồn nước và các yếu tố khác có tác động đến công tác phòng, chống thiên tai và thủy lợi, bao gồm cả các thách thức từ tự nhiên, bên ngoài, nội tại, tác động của tiến bộ khoa học kỹ thuật…

Theo kịch bản phát triển kinh tế- xã hội của thành phố Đà Nẵng lựa chọn là “Phát triển nhanh gắn liền với nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững”, đồng thời phải phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành quốc gia, quy hoạch vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ.  

Phương án điều chỉnh hướng tới mục tiêu phát triển hệ thống thủy lợi theo hướng đồng bộ, hiện đại, bảo đảm chức năng tạo nguồn, tích trữ và điều hòa nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và các ngành kinh tế khác. Tăng cường kết nối liên thông giữa hệ thống cấp nước đô thị và nông thôn, nhất là tại khu vực ven đô và các khu dân cư tập trung. Ưu tiên khai thác nguồn nước từ các công trình thủy lợi, hồ chứa, đập dâng nhằm bảo đảm nguồn cấp nước sinh hoạt ổn định, an toàn.

Chủ động ứng phó có hiệu quả với các tác động bất lợi của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, lũ, ngập lụt, úng, xói lở bờ sông, bờ biển... kết hợp hài hòa giữa giải pháp công trình và giải pháp phi công trình. Bảo đảm an toàn trước các tác động bất lợi do thiên tai liên quan đến nước gây ra cho các đô thị, khu dân cư, hoạt động sản xuất trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Bảo đảm an toàn công trình, vùng hạ du đập, hồ chứa thủy lợi. Chủ động phòng tránh và thích nghi với lũ để bảo vệ dân cư, chống lũ sớm, lũ muộn với tần suất 5% đến 10% để bảo vệ sản xuất. Từng bước nâng cao năng lực phòng, chống lũ quét, sạt lở đất và các loại hình thiên tai khác, đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân và cơ sở hạ tầng.

PGS.TS. Hoàng Ngọc Tuấn nhấn mạnh, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của dự án điều chỉnh quy hoạch là nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai theo hướng chủ động phòng ngừa là chính, kết hợp hiệu quả giữa giải pháp công trình và phi công trình. Tăng cường khả năng ứng phó với các loại hình thiên tai như lũ, ngập lụt, úng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, xói lở bờ sông, bờ biển; giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và hạ tầng.

Đẩy mạnh đầu tư xây dựng, nâng cấp các công trình phòng, chống thiên tai; tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm; lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, góp phần phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tại hội thảo, các chuyên gia đến từ các Cục, các Sở, ngành, Trường Đại học trên địa bàn thành phố tham gia góp ý, đề xuất nhằm hoàn thiện dự án. Trong đó tập trung thảo luận nội dung liên quan đến quan điểm, mục tiêu và phương hướng phát triển hạ tầng hệ thống phòng, chống thiên tai và thuỷ lợi trên địa bàn thành phố giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Phương án khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước, phòng, chống khắc phục hậu quả tác hại do nước gây ra trên cơ sở rà soát, tích hợp từ 02 quy hoạch thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam đã ban hành.

Đại diện các xã/ phường tập trung thảo luận các nội dung về các vị trí dự kiến bố trí khu tái định cư, xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp tránh, trú bão ở địa phương. Nhu cầu sử dụng nước trong tương lai, giải pháp bảo vệ nguồn sinh thủy, mạng lưới quan trắc và đặc biệt là phương án điều tiết, tích trữ nước hiệu quả để ứng phó với mùa khô, xác định các đập, hồ chứa, công trình điều tiết, trữ nước, phát triển nguồn nước có quy mô vừa và nhỏ…

Tham gia góp ý dự án điều chỉnh quy hoạch, PGS.TS Tô Thúy Nga, Trường Đại học Bách khoa Đà Nẵng đánh giá báo cáo hợp phần tài nguyên nước – thủy lợi – phòng, chống thiên tai đã có nền tảng tốt về cấu trúc và định hướng. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu thẩm định trong bối cảnh quy hoạch tích hợp và bảo đảm tính khả thi triển khai, cần tăng cường minh chứng định lượng từ mô hình, chuẩn hóa bộ chỉ tiêu đầu ra, gắn kết chặt chẽ với quy hoạch đô thị – thoát nước – sử dụng đất, đồng thời làm rõ danh mục ưu tiên đầu tư và cơ chế vận hành.

Riêng nội dung phòng, chống thiên tai cần được xây dựng trên cơ sở đánh giá hiện trạng định lượng, từ đó bảo đảm các định hướng và giải pháp đề xuất có độ tin cậy cao, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và có tính khả thi trong triển khai.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Xuân Tý cho biết, hiện tại thành phố Đà Nẵng đang thực hiện điều chỉnh Quy hoạch thành phố giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Hợp phần “Điều chỉnh phương án quy hoạch hệ thống hạ tầng PCTT&TL thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050" và Hợp phần “Điều chỉnh phương án khai thác, sử dụng, bảo vệ tài nguyên nước, phòng, chống khắc phục hậu quả tác hại do nước gây ra" là 2 trong 8 hợp phần được giao nhiệm vụ cho Sở NN&MT thực hiện. Đây là cơ sở đầu vào cung cấp thông tin để điều chỉnh Quy hoạch thành phố Đà Nẵng.

Thông qua hội thảo tham vấn lần này nhằm tiếp nhận những ý kiến tư vấn giá trị, giúp thành phố hoàn thiện phương án quy hoạch một cách tối ưu nhấy, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước và chủ động phòng, chống thiên tai trong chặng đường phát triển sắp tới.

MAI CHI