Quy hoạch hạ tầng – “chìa khóa” mở không gian phát triển mới

Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao chất lượng sống của Nhân dân ngày càng cao, hạ tầng tiếp tục được xác định là lĩnh vực then chốt, giữ vai trò đi trước một bước, mở đường cho tăng trưởng. Thực tiễn cho thấy, nơi nào hạ tầng được đầu tư đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn, nơi đó hình thành không gian phát triển năng động, thu hút nguồn lực và tạo chuyển biến rõ rệt về kinh tế – xã hội. Trên tinh thần đó, việc tổ chức lại, quy hoạch hạ tầng được xem là nhiệm vụ trọng tâm.

Mạng lưới giao thông đường bộ của thành phố Đà Nẵng (sau sáp nhập) giữ vai trò trục kết nối liên vùng và nội vùng quan trọng: Tuyến cao tốc Bắc - Nam, hệ thống quốc lộ gồm khoảng 10 tuyến chính với tổng chiều dài trên 870 km, kết nối theo cả trục dọc Bắc - Nam và trục ngang Đông - Tây. Tuy nhiên nhiều đoạn có quy mô nhỏ, chất lượng khai thác còn hạn chế, nhất là ở khu vực trung du, miền núi. Mạng lưới đường tỉnh gồm 26 tuyến với tổng chiều dài gần 560 km, một số tuyến đã được đầu tư đồng bộ nhưng nhiều tuyến khác chưa đạt tiêu chuẩn kỹ thuật. Hệ thống đường đô thị, đường huyện và giao thông nông thôn có quy mô lớn, tỷ lệ cứng hóa cao, song vẫn còn tồn tại các đoạn đường đất, đường cấp phối ở vùng sâu, vùng xa. Hệ thống cầu đường bộ khá dày, nhưng một số cầu trên đường tỉnh còn hẹp, hạn chế tải trọng. Toàn thành phố có 20 bến xe khách, phân bố tương đối đều, song hiệu quả khai thác chưa cao, hạ tầng bến bãi và bãi đỗ xe công cộng còn thiếu, đặc biệt tại các khu vực đô thị trung tâm và du lịch.

Cùng với đó, hệ thống giao thông đường sắt, đường thủy nội địa, giao thông hàng không, giao thông đường biển cũng như hệ cảng biển, hạ tầng logistics, cảng cạn…tuy có nhiều lợi thế về vị trí địa lý, trục kết nối nhưng vẫn chưa khai thác hết tiềm năng sẵn có.

Theo đại diện Liên danh tư vấn, hạ tầng giao thông đóng vai trò mở rộng không gian phát triển, kết nối các khu vực, địa phương và vùng kinh tế. Việc tập trung đầu tư các tuyến giao thông trục chính, hệ thống vành đai, các đầu mối giao thông và trung tâm logistics không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, thúc đẩy sản xuất, thương mại, dịch vụ và du lịch. Giao thông được tổ chức đồng bộ, thông suốt sẽ góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao hiệu quả kinh tế và tăng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.

Theo đó, định hướng phát triển đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược của thành phố với 05 loại hình giao thông gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường biển, đường hàng không theo hướng hiện đại, phù hợp với định hướng quy hoạch quốc gia; bảo đảm kết nối nội dung và liên vùng theo các trục hành lang kinh tế Bắc - Nam, hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối đồng bộ với cả nước và liên thông quốc tế. Lấy các đầu mối giao thông cảng hàng không, cảng biển, ga đường sắt, cửa khẩu quốc tế làm trọng điểm.

Trong giai đoạn mới, thành phố Đà Nẵng tiếp tục hoàn thiện các trục kết nối Bắc - Nam theo quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia. Nâng cấp, mở rộng các trục quốc lộ kết nối Đông - Tây như 14D, 14B, 14G, 14H, 40B, 24C, hình thành mạng lưới giao thông trọng yếu liên kết vùng từ đồng bằng đến miền núi, kết nối thông suốt giữa Khu kinh tế mở Chu Lai với Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Nam Giang và khu vực Tây Nguyên, với các nước theo hành lang quốc tế Đông - Tây. Đầu tư tuyến đường cao tốc nội thị kết nối các cụm đô thị Đà Nẵng - Hội An - Điện Bàn - Thăng Bình - Tam Kỳ - Núi Thành, các trục kết nối phục vụ các khu chức năng trong Khu kinh tế mở Chu Lai. Nâng cấp, mở rộng hệ thống đường tỉnh gắn kết các hành lang kinh tế, khu kinh tế và các đô thị; phát triển các tuyến đường có tính kết nối liên xã để nâng cấp thành các tuyến đường tỉnh.

Cùng với đó, nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng công suất đạt 25 triệu hành khách/năm quy mô sân bay cấp 4E. Đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Chu Lai với quy mô sân bay cấp 4F, là trung tâm công nghiệp - dịch vụ hàng không quốc tế với các hoạt động vận tải hành khách, hàng hoá, logistics hàng không; trung tâm đào tạo và huấn luyện bay; trung tâm sửa chữa bảo dưỡng các loại máy bay, sản xuất linh kiện, phụ kiện ngành hàng không; gắn kết với khu phi thuế quan và các khu công nghiệp công nghệ cạo, hình thành trung tâm sản xuất, chế tác, gia công các sản phẩm công nghệ cao, giá trị cao, xuất - nhập khẩu đường hàng không.

Xây dựng hệ thống cảng biển theo quy hoạch hệ thông cảng biến Việt Nam. Đưa thành phố Đà Nẵng trở thành trung tâm cảng biển - dịch vụ logistics container của miền Trung - Tây Nguyên, là đầu mối hàng hóa quan trọng của hành lang quốc tế Đông - Tây. Phát triển hệ thống ga đường sắt, đầu tư xây dựng 02 nhánh đường sắt kết nối từ tuyến đường sắt Bắc - Nam với Hội An và Cảng hàng không Chu Lai theo quy hoạch đường sắt quốc gia.

Nếu như giao thông được xem là “xương sống” của quá trình phát triển, quyết định khả năng kết nối, năng lực cung ứng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, thì hạ tầng năng lượng – điện lực giữ vai trò bảo đảm cho sự vận hành ổn định của toàn bộ nền kinh tế. Theo đó, trong giai đoạn tới, thành phố Đà Nẵng định hướng thu hút đầu tư phát triển mới các nguồn điện sạch, tái tạo: Điện mặt trời, điện gió, điện LNG, điện sinh khối, điện sản xuất từ chất thải rắn nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu, nâng cao hiệu quả kinh tế, gắn với thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, hạ tầng số đang nổi lên như một trụ cột mới, có vai trò ngày càng quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Việc đầu tư phát triển mạng viễn thông, hạ tầng dữ liệu, các nền tảng số dùng chung tạo điều kiện cho chính quyền nâng cao hiệu quả quản lý, cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và cho người dân tiếp cận các dịch vụ số trong giáo dục, y tế, thương mại và đời sống hằng ngày.

Bàn về quy hoạch hạ tầng giao thông, TS. Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, Đà Nẵng có lợi thế rất lớn về vị trí địa chiến lược và hạ tầng giao thông liên kết đa phương thức tương đối đầy đủ: gồm cảng biển, sân bay, đường bộ, đường sắt cũng như mạng lưới đường đô thị rất phát triển. Đây là một trong những điểm mạnh. Vấn đề quan trọng nhất là sau khi Đà Nẵng mở rộng, chúng ta phải làm thế nào để phát huy được tiềm năng, lợi thế đang có để mở rộng không gian phát triển?

TS. Đặng Việt Dũng đề xuất nghiên cứu phương án xây dựng các đường cao tốc vành đai, với nhiệm vụ quan trọng là kết nối các trung tâm, các đầu mối, các đô thị vệ tinh để chúng ta lưu thông thuận lợi. Phát triển giao thông đô thị, giảm ách tắc giao thông, xây dựng hệ thống giao thông thông minh. Xây dựng mạng lưới đường sắt đô thị có tính kết nối không chỉ vùng nội đô mà sang các vùng phụ cận phía Tây, phía Nam thành phố.

Bên cạnh quy hoạch hạ tầng giao thông, TS. Đặng Việt Dũng cũng đề nghị rà soát lại các chỉ tiêu quy mô dân số và phân loại đô thị. Theo ông, với tốc độ tăng dân số hiện nay, cần tính toán thận trọng các kịch bản dân số đến năm 2045 để bảo đảm tính khả thi. Đồng thời, việc xác định các đô thị loại 2 phải bám sát tiêu chí về quy mô dân số, tránh đưa ra những mục tiêu khó thực hiện. Cuối cùng, TS.Đặng Việt Dũng nhấn mạnh, quy hoạch cần làm rõ chức năng từng đô thị, từng khu vực như hành chính, công nghiệp, dịch vụ, du lịch… Đây chính là nền tảng quan trọng để tổ chức không gian đô thị và triển khai các quy hoạch chuyên ngành trong giai đoạn tiếp theo.

Trong bối cảnh mới sau hợp nhất Đà Nẵng – Quảng Nam, yêu cầu phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật hiện đại, đồng bộ và tổ chức không gian đô thị hợp lý đặt ra cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc đầu tư các trục giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, logistics và các đầu mối kết nối đa phương thức không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo nền tảng liên kết vùng, khai thác hiệu quả lợi thế ven biển và hành lang Đông – Tây. Đây là cơ sở quan trọng để Đà Nẵng định hình vai trò đô thị trung tâm ven biển của miền Trung, hướng tới phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

THÚY HẰNG-QUANG HÀ